Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Déze 8 soorten hoofdpijn komen het vaakst voor (en zo herken je de verschillen)

deze-8-soorten-hoofdpijn-komen-het-vaakst-voor-en-zo-herken-je-de-verschillen.jpg

We hebben het allemaal weleens, dat we scheel zien van de hoofdpijn. En daar kunnen heel veel verschillende oorzaken aan ten grondslag liggen: van hormonen tot zenuwpijn. Deze acht soorten hoofdpijn komen het meest voor.

Ook leggen we uit hoe je de verschillen tussen al die soorten hoofdpijn kunt herkennen.

1. Hoofdpijn door een kater

Met de feestdagen glijden de glazen alcohol extra soepel naar binnen, maar het is de volgende ochtend vaak akelig wakker worden: een kater! De misselijkheid, het mistige brein en de dreunende hoofdpijn worden veroorzaakt doordat bij de afbraak van alcohol in de lever een giftige stof vrijkomt: aceetaldehyde. En alcohol heeft een uitdrogend en bloedvat verwijdend effect. Gevolg: die bonkende hoofdpijn.

Veel water drinken is het devies, zo nodig paracetamol nemen en rustig afwachten. Naar buiten voor een wandeling in de frisse lucht is ook een manier om het brakke gevoel wat sneller kwijt te raken. Andere anti-katermiddelen – zoals rauwe of gebakken eieren, zwarte koffie of vers sinaasappelsap – kunnen best helpen, dat verschilt per individu, maar het is niet wetenschappelijk bewezen.

2. Spanningshoofdpijn

Bij spanningshoofdpijn is het alsof er een band te strak om je hoofd is getrokken – een van de meest voorkomende soorten hoofdpijn die je vast wel herkent. De klemmende pijn is voelbaar tot in de nek en schouders. Die nek- en schouderpijn is geen oorzaak van de hoofdpijn, maar een gevolg. Soms is de hoofdpijn chronisch, vaker manifesteert ‘ie zich in aanvallen. Eenduidig is de oorzaak van spanningshoofdpijn niet, want het kan van alles zijn: een verkeerde houding, vermoeidheid, te lang gebukt gaan onder stress, angst, depressie, slecht slapen of een overmatig gebruik van pijnstillers.

Al zijn dit vooral aannames; het begrip ‘spanningshoofdpijn’ is meer een vergaarbak voor de vele onverklaarbare hoofdpijnklachten. De pijn kan worden bestreden met paracetamol, maar liever niet langer dan twee dagen. Let bij het werken achter de computer op een goede houding, neem voldoende pauzes – even naar buiten – en doe geregeld oefeningen. Een ontspannende massage van nek, schouders en rug is altijd heilzaam.

Lees ook:
Regelmatig pijn aan de zijkanten van je hoofd? Dít moet je weten over spanningshoofdpijn

3. Hormonale hoofdpijn

Hormonale hoofdpijn is de hoofdpijn die komt opzetten rondom de menstruatie of in de overgang. De pijn die vaak als ‘zeurend’ wordt omschreven is vervelend, maar de meeste vrouwen worden er niet erg door belemmerd. Al geldt dat uiteraard niet voor hormonale migraine, die zelfs zwaarder is dan de ‘gewone’ variant. De oorzaak van hormonale hoofdpijn is een daling in de oestrogeenafgifte rond menstruatie en overgang. Tijdens een zwangerschap en na de menopauze zijn de meeste vrouwen klachtenvrij. Al bestaat de kans dat migraineaanvallen na de overgang worden vervangen door aanvallen van duizeligheid.

4. Migraine

Migraine is een belastende hersenaandoening die zeer zware hoofdpijn veroorzaakt, in duur variërend van enkele uren tot drie dagen. Het is misschien wel een van de bekende soorten hoofdpijn, omdat het relatief vaak voorkomt. Veel meer vrouwen (in de vruchtbare leeftijd) dan mannen hebben ermee te maken, en dat grote verschil is te verklaren door de hormonale variant van deze aandoening. Bij zestig procent van de vrouwelijke patiënten is de oorzaak de daling van het vrouwelijk geslachts­hormoon oestrogeen rond de menstruatie en/of in de overgangsjaren.

Migraine kan tijdens de overgang ook toeslaan bij vrouwen die daarvoor nooit migraine hebben gehad. Tijdens een zwangerschap is er niet of nauwelijks last, en na de menopauze verdwijnt de migraine bij ongeveer 65 procent van de vrouwen. Migraine ontregelt de hersenstam, maar het hoe en waarom staat nog steeds niet vast. Mogelijk ligt de bron van deze aandoening in het trigeminovasculaire systeem van de hersenen, dat de hersenstam, hersenvliezen en hersenzenuwen gevoeliger maakt voor pijn.

Verschillende fases van migraine

Een migraine aanval kent verschillende fases: de waarschuwings-, aura-, pijn- en herstelfase. De aanval kan gepaard gaan met een overgevoeligheid voor licht en geluid, het zien van zwarte vlekken (oogmigraine), stemmingswisselingen, misselijkheid, tintelingen, een gestoorde spraak, krachtverlies en soms zelfs een tijdelijke verlamming. Kán, want geen migraineaanval is hetzelfde en een migrainepatiënt heeft ook niet altijd dezelfde verschijnselen.

Aannames dat stress of bepaalde voedingsmiddelen zoals kaas of chocolade een aanval kunnen uitlokken, kloppen niet. Trek krijgen in chocolade of iets dergelijks kan een voorbode zijn van een naderende aanval, maar is geen oorzaak. Bij veel migrainepatiënten zijn tegen de pijn triptanen effectief, die zowel in pil-, injectie- als neusspray vorm kunnen worden toegediend. In het geval van hormonale migraine wordt, om het oestrogeen-gehalte in het bloed op peil te houden, ook wel geadviseerd om een hormoonspiraal te laten plaatsen, om de anticonceptiepil in de stopweek door te slikken of – in de overgangsjaren – hormoonsuppletie te nemen.

Behandeling migraine

Sommige vrouwen zoeken bij chronische migraine – tenminste vijftien hoofdpijndagen per maand, waarvan acht zware migrainedagen – hun heil bij botoxinjecties in voorhoofd, schedel, nek en schouders. De effectiviteit van botox wordt op dit moment weten-schappelijk onderzocht; zolang de uitkomst niet duidelijk is, vergoedt de zorgverzekering niets. Overigens kan het ontstaan van chronische migraine ook komen door overmatig en/of langdurig medicijngebruik.

Hoopvolle berichten komen van de CPRG-remmers die vooral een gunstig effect blijken te hebben bij de groep patiënten die niet of nauwelijks op triptanen reageert. CPRG is een eiwit dat bij een migraineaanval vrijkomt en dat de pijn veroorzaakt. Een preventieve injectie eens per maand met een CPRG-remmer is echter duur, dus ontstond er jarenlang gedoe over vergoeding door de zorg­verzekeraars. Inmiddels zitten drie soorten CGRP-remmers in het basispakket. Wel onder strenge voor­waarden: de vergoeding geldt vooralsnog alleen voor mensen met chronische migraine, bij wie is aangetoond dat andere behandelmethoden niet werken.

Lees ook:
Migraine voorkomen? Deze nieuwe medicijnen komen mogelijk in het basispakket

5. Aangezichtspijn

Aangezichtspijn ontstaat door irritatie of beschadiging van de aangezichtszenuw die drie vertakkingen heeft: een deel loopt naar het voorhoofd, een naar de neus en een naar de onderkaak. Deze soort hoofdpijn is heftig en uit zich in korte, felle pijnscheuten die aan stroomstoten doen denken. Deze aandoening komt vooral voor vanaf de middelbare leeftijd en wat vaker bij vrouwen dan bij mannen. De oorzaak kan een bloedvat zijn dat tegen de zenuw aandrukt. Soms komt het door holte-ontsteking of een gebitsprobleem, zoals een ontstoken tand of kies, tandenknarsen of een verkeerde stand van de kaak.

De auto-immuunziekte MS en gordelroos kunnen eveneens aangezichtspijn veroorzaken. Er is weinig voor nodig om de pijn uit te lokken: praten, eten, tandenpoetsen, een aanraking of zelfs maar een koude windvlaag geeft al een felle pijnscheut. De pijn kan worden bestreden met speciale medicatie, of door een operatieve ingreep; met een zenuwblokkade bijvoorbeeld of door een ‘kussentje’ te plaatsen tussen zenuw en bloedvat. Ook de precieze ‘Gamma Knife’-bestraling wordt weleens ingezet. Wordt de pijn veroorzaakt door een ontsteking in een van de kaakholtes of het gebit, dan wordt uiteraard de focus op de bestrijding/verbetering daarvan gelegd.

6. Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn staat bekend als de ergste vorm van hoofdpijn; erger dan alle andere soorten. Deze pijn kan zó intens zijn, dat ‘ie radeloos maakt; clusterhoofdpijn werd ooit niet voor niets aangeduid met de term ‘zelfmoordhoofdpijn’. De pijn zit aan één kant van het hoofd en concentreert zich vooral rond het oog dat rood is en gaat tranen. Clusterhoofdpijn is gelukkig tamelijk zeldzaam. Het komt beduidend meer voor bij mannen dan bij vrouwen, maar waarom is niet bekend. Ook de oorzaak is nog in nevelen gehuld.

Deze aandoening kent twee vormen: episodische clusterhoofdpijn en de chronische variant. Bij de episodische variant kunnen de aanvallen in clusters enkele weken tot zelfs maanden duren om daarna langere tijd weg te blijven. De chronische variant gaat gepaard met dagelijkse aanvallen.

De pijn is met medicatie te verzachten; het effectiefst is een injectie met sumatriptan. Om een aanval zo veel mogelijk te voorkomen wordt geadviseerd om geen alcohol te drinken – dat verwijdt de bloedvaten – en situaties met drukverschillen (vliegtuig, berg-wandelingen) zo veel mogelijk te mijden. Omdat deze hoofdpijnsoort nogal eens wordt verward met migraine, of dat men de oorzaak van de pijn in holte-ontstekingen of in het gebit zoekt, is het raadzaam om voor de juiste diagnose en behandeling naar een hoofdpijnneuroloog te gaan.

7. Medicatie-afhankelijke hoofdpijn

Mensen die te vaak en vooral te lang pijnstillers gebruiken tegen hoofdpijn lopen het risico op een averechts effect: nog meer hoofdpijn die zelfs chronisch kan worden. Dat wordt medicatie-afhankelijke hoofdpijn genoemd. Pijnstillers (­paracetamol en medicatie die alleen op recept verkrijgbaar is) zou je in het ideale geval maximaal twee dagen mogen slikken en daarna zeven dagen niet. Maar ja, de praktijk kan weerbarstig zijn.

Je kunt dus hoofdpijn krijgen van pijnstillers, maar ook van het minderen of stoppen. Dat is een afkickverschijnsel; het lichaam moet ontwennen en protesteert. Dat is ook bekend bij mensen met een koffieverslaving; te veel van de ­stimulerende stof cafeïne kan hoofdpijn veroorzaken, maar wie opeens zonder komt te zitten, kan daar weer de zogenaamde cafeïne-onttrekkings-hoofdpijn van krijgen.

8. Hoofdpijn bij een hersenbloeding

Hoofdpijn duidt vrijwel nooit op een ernstige ziekte zoals een hersentumor. Maar een hersenbloeding – hierbij knapt een uitstulping (aneurysma) in de wand van een slagader in de hersenen – kenmerkt zich wel door een acute, zeer zware hoofd- en nekpijn, niet zelden voorafgegaan door dat de patiënt iets voelde knappen in hoofd of nek. Vaak gaat de pijn gepaard met misselijkheid en braken, uitvalsverschijnselen, een scheve mond/scheef gezicht en/of een halfzijdige verlamming. Bel in dat geval onmiddellijk 112.

Bij welke soorten hoofdpijn naar de huisarts?

Wie vaak hoofdpijn heeft doet er goed aan om naar de huisarts te gaan. Het vooraf bijhouden van een hoofdpijndagboek geeft in de spreekkamer helderheid over de klacht; hoe vaak je hoofdpijn hebt, wanneer, welke soorten hoofdpijn het zijn, aan welke kant van het hoofd, of je voor een aanval fysiek of psychisch iets ­afwijkends hebt opgemerkt, hoelang de hoofdpijn duurt en wat je er tot nu toe tegen hebt gedaan.

Ga zeker naar de huisarts als je ­normaal gesproken nooit hoofdpijn hebt en er opeens structureel last van krijgt en ­helemáál als je ouder bent dan vijftig jaar. Bij een ­plotselinge, zeer heftige hoofdpijn moet de huisarts of 112 meteen worden ­gewaarschuwd.

Hoofdpijn en voeding

Wetenschappelijk bewezen is het niet, maar sommige voedingsstoffen kunnen mogelijk hoofdpijn veroorzaken. In het rijtje verdachte voedingsmiddelen zitten onder meer cafeïne (in koffie, thee, cola en chocolade), maar ook de kunstmatige zoetstof aspartaam en de oosterse smaakversterker Ve-tsin (MSG). Dat wordt behalve aan Chinees en Indisch eten toegevoegd aan kant-en-klaar maaltijden, sauzen, soepen.

En dan is er nog tyramine, dat behalve in veel kaassoorten, ook in onder meer wijn, bier, gerookte vis- en vleessoorten, gisthoudende producten en zuurkool te vinden is. Wie wil weten of deze stoffen een rol spelen, schrapt ze minstens twee maanden uit het menu. Het bijhouden van een eetdagboek kan ook helpen om de boosdoener ook op te sporen.

Tekst | Heleen Spanjaard
Beeld | Getty Images

Dit artikel over verschillende soorten hoofdpijn verscheen eerder in Margriet 53 – 2021. Dit nummer nabestellen kan via lossebladen.nl.

Ook interessant