Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Aha: dit is dus waarom sommige vrouwen het áltijd koud hebben

aha-dit-is-dus-waarom-sommige-vrouwen-het-altijd-koud-hebben.jpg

Waarom hebben sommige vrouwen het altijd koud, terwijl de anderen de thermostaat nooit hoog zetten? Hoogleraar Energetica en Gezondheid Wouter van Marken Lichtenbelt: “Alles heeft te maken met de hoeveelheid vet die we opslaan in ons lijf.”

Er zijn mensen die zich van oktober tot april in een schijnbaar permanente staat van onderkoeling bevinden en de winter niet doorkomen zonder twee lagen thermisch ondergoed. Hun vingers voelen altijd koud aan en het kersenpitkussentje is hun beste vriend. Anderen lijken helemaal geen last te hebben van winterse temperaturen en lopen het hele jaar door het liefst op blote voeten rond. Hoe komt dat?

Eenzelfde lichaamstemparatuur

Van Marken Lichtenbelt, hoogleraar Ecologische energetica en gezondheid aan de Universiteit Maastricht, doet al jaren onderzoek naar energiestofwisseling en lichaamssamenstelling. “In principe heeft iedereen eenzelfde lichaamstemperatuur die schommelt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Bij inspanningen stijgt dat richting 38, of zelfs 39 graden bij een marathonloper. Deze cijfers zijn een gemiddelde, maar uiteraard spelen een hoop factoren een rol. Bovendien is de temperatuur van onze buitenlaag (huid, handen en voeten) veel meer onderhevig aan schommelingen.”

Kacheltjes van ons lichaam

In een wetenschappelijk filmpje dat de BBC onlangs postte, is te zien hoe een koppel in ondergoed wordt gefilmd in een koele ruimte met de airconditioning op maximum. Op de beelden van de infraroodcamera is te zien hoe het lichaam van de vrouw razendsnel afkoelt, terwijl de temperatuur bij de man constant blijft. “Alles heeft te maken met de hoeveelheid vet die we opslaan in ons lichaam,” legt prof. Van Marken Lichtenbelt uit. “Vooral de vetvrije massa – spieren en organen – is belangrijk: het zijn die weefsels die warmte creëren. Ik noem ze de kacheltjes van ons lichaam.

Lees ook:
Heb je het koud? Déze thee kun je dan het best drinken

Slanke vrouwen

Mannen hebben over het algemeen minder vet en meer spiermassa dan vrouwen, waardoor ze dus meer warmte produceren. Dat verklaart waarom het meestal vrouwen zijn die het sneller koud hebben. Als je als vrouw ook nog eens slank bent, heb je dubbel pech, want ook ons gewicht speelt een grote rol. Het is vooral de verhouding tussen de inhoud van ons lichaam en de huidoppervlakte die de doorslag geeft. Iemand met overgewicht draagt een enorm volume met zich mee in verhouding tot een relatief klein oppervlak. Maar slanke mensen hebben een grotere huidoppervlakte die kan afkoelen. Binnen die groepen (man, vrouw, obees, slank) heb je ook nog individuele variaties in temperatuur.”

Koude tenen

Als de buitentemperatuur daalt, raakt ook ons lichaam warmte kwijt. Om de werking van onze vitale organen te beschermen, gaat onze huid op dat moment afkoelen. Zo kan de warmte in het lichaam namelijk constant worden gehouden. En daar zijn vooral uiteinden zoals tenen, vingers en het puntje van je neus de dupe van. Van Marken Lichtenbelt: “Het zijn voornamelijk de stukjes onbehaarde huid, zoals handpalmen en voetzolen waar heel veel bloedvaten samenkomen, die zorgen dat er veel lichaamswarmte verloren gaat. Zeker als je stilzit, gaat het lichaam op die plaatsen de warmtevaten dichtgooien om de temperatuur vanbinnen op 37 graden te houden. Iedereen kent wel het fenomeen van dode vingers in de winter, waarbij het bloed uit de vingertoppen is weggetrokken. Het enige wat op zo’n moment helpt, is de doorbloeding weer op gang trekken door te bewegen. Als je stilzit, is de warmte-productie van je lichaam vrij gering, maar wie een rondje loopt zal die productie omhoog krijgen. Spieren gebruiken veel energie en produceren daarbij extra warmte. Koukleum? Dan veel bewegen, is de boodschap.”

Weet wat je eet

Tien jaar geleden deed het team van de professor een baanbrekende ontdekking. Ze bestudeerden de hoeveelheid bruin vet die ieder van ons in zijn lichaam heeft. Vroeger werd aangenomen dat alleen dieren en baby’s dat hadden, maar het team kwam erachter dat ook volwassenen erover beschikken. “Het zogenaamde ‘wit vet’ heeft geen functie. Dat is het normale vet dat we allemaal kennen. Bruin vet is echter een zeer sterk doorbloed weefsel dat veel warmte kan genereren. Je kunt het vergelijken met een opeenhoping van minuscule warmtefabriekjes die worden aan- en uitgezet als je in de kou komt.

Bruin vet produceert tien tot vijftien procent meer warmte op het moment dat je afkoelt. Dat verklaart waarom slanke mensen meer bruin vet hebben dan mensen met overgewicht. Zij hebben het nodig om hun gebrek aan volume te compenseren, net zoals baby’s en kleine dieren die ook relatief veel huidoppervlakte hebben in vergelijking met hun inhoud. Als de moeder niet in de buurt is, moet een baby zichzelf op temperatuur kunnen houden, en daarvoor is hij grotendeels afhankelijk van bruin vet. Nu weten we dus dat dat bij volwassenen ook zo is, al gaat het niet over gigantische hoeveelheden. We hebben allemaal zo’n vijftig tot honderd gram bruin vet in ons lichaam, dat vooral zit opgeslagen achter onze sleutelbeenderen, in de hals, nek en langs de ruggenwervels.”

Lekker schommelen

Vet, huidoppervlakte en doorbloeding spelen dus allemaal een grote rol in het op peil houden van onze interne thermometer. Maar uiteraard heeft ook de omgevingstemperatuur een grote impact. Wat is nou eigenlijk de perfecte temperatuur om ervoor te zorgen dat iedereen in een ruimte zich comfortabel voelt? Van Marken Lichtenbelt is geen voorstander van een constant gereguleerde airco. “Wat variatie in temperatuur zet het lichaam aan tot actie, tot temperatuurregulatie, wat gezond is. Omdat er zo veel individuele verschillen zijn, is het moeilijk om iedereen tevreden te stellen. Vrouwen verkiezen doorgaans een temperatuur van net boven de twintig graden, terwijl mannen daar liever onder blijven. Onderzoek heeft uitgewezen dat het beter is om de temperatuur lichtjes te laten schommelen door bijvoorbeeld af en toe een raam open te zetten of de verwarming een graad hoger of lager te draaien.”

Tekst | Ans Vroom
Beeld | Getty Images

Ook interessant