Gezondheid

‘Val’ jij weleens in je slaap? Híer komt het door 

vallen-slaap-margriet.jpg

Je valt bíjna in slaap, maar schrikt wakker doordat je ‘valt’. Tenminste, zo lijkt het: je ligt veilig in je bed. Wat is dat voor vreemd fenomeen?

Het heet een hypnagoge schok. En wij vertellen je er alles over.

Slaap-raadsel voor de wetenschap

Zo’n schokje of vallend gevoel in de fase tussen wakker zijn en slapen, heet een hypnagoge schok of een slaapstuip. Wat dat gekke gevoel veroorzaakt? De wetenschap is er nog niet helemaal uit. Er is nog geen uitgebreid onderzoek naar gedaan. Maar er zijn wel een paar theorieën.

Ontspannen spieren

Als je slaapt, ontspannen je spieren zich. Tijdens de REM-slaap (de fase waarin je droomt), zijn de spieren van je ledematen zelfs tijdelijk verlamd. Maar in slaap vallen, gaat niet in één klap. Je valt stapje voor stapje in slaap. Dat gebeurt met je spieren, maar ook je hersendelen vallen in gedeelten in slaap. Zo kan het gebeuren dat de hersengebieden die zorgen voor waarneming nog wakker zijn, terwijl het gedeelte van je brein dat je spieren aanstuurt al slaapt. Het wakkere hersengebied denkt daardoor dat je valt en spant in een reflex al je spieren aan om je overeind te houden. Dat ervaar je als een kleine schok in je ledematen.

Waarom toch die schok?

Voor deze overgang, zijn twee specifieke delen van het brein verantwoordelijk: het reticulair activatiesysteem (RAS) en de ventrolaterale preoptische nucleus (VLPO). Deze bevinden zich naast elkaar, vlak achter de ogen. “Het RAS bereidt de hersenen en het lichaam voor op de nachtrust, waar de VLPO ons daarna juist in slaapmodus houdt en vanuit het onderbewustzijn belangrijke processen in het lichaam blijft aansturen”, legt neurowetenschapper Ysbrand van der Werf uit aan Women’s Health. Er wordt dan ook gedacht dat de RAS en VLPO een onderlinge strijd voeren in de overgang van bewust- naar onderbewustzijn, wat kan leiden tot zo’n schok.

Stress

Sommige wetenschappers denken dat de stuiptrekkingen iets te maken hebben met stress, angst of een verstoorde nachtrust. Ze komen namelijk vaker voor als je heel moe bent of niet comfortabel ligt.

Ongevaarlijk

Veel van ons hebben weleens last van een schok voor we in slaap vallen. Meestal voel je zo’n schokje één of twee keer per nacht. Als je weer wakker schiet door die vreemde gewaarwording, is dat misschien vervelend, maar het kan geen kwaad. De schokjes zijn ongevaarlijk, je laat hooguit je bedgenoot schrikken.

Rusteloze benen

Ervaar je telkens een schokkerige sensatie in je ledematen waardoor je slecht slaapt, dan is er misschien meer aan de hand. Bij terugkerende last van schoppen of schokken met je benen in bed, spreken we over periodic limb movement disorder (PLMD), of in het Nederlands: periodieke ledemaatbewegingsstoornis. Bij deze slaapstoornis maken de benen en soms ook de armen ongecontroleerde schoppende en schokkende bewegingen terwijl je slaapt. Hoewel je al die activiteit ’s nachts zelf misschien niet eens opmerkt, heb je er overdag wel last van. Het bewegen zorgt ervoor dat je steeds uit je diepe slaap ontwaakt, waardoor je niet genoeg uitrust.

Verschil PLMD en restless legs syndrome

PLMD gaat vaak samen met het restless legs syndrome (RLS), maar het is niet hetzelfde. Bij RLS heb je een irriterend, brandend en kriebelend gevoel in je benen en soms ook in je voeten. De klachten verminderen tijdelijk als je beweegt. PLMD wordt vaker gezien bij mensen die lijden aan de ziekte van Parkinson, de ziekte van Huntington, sommige vormen van ADHD, narcolepsie en slaapapneu.

Kortom:

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Bron | womenshealthmag.comgezondheidsnet.nl
Beeld | iStock

Ook interessant