Slapende vrouw op de bank Beeld Getty Images/fStop
Beeld Getty Images/fStop

PREMIUM

Slaapexpert waarschuwt: dit zijn de gevolgen van te lang slapen

Lang slapen én uitslapen ervaren we als een genot. De vraag is echter of lang slapen wel zo fijn en goed is als we denken. Slaapexpert Alies Coster vertelt over de onverwachte invloed van te lang slapen.

We weten allemaal dat te kort slapen niet al te best is voor je gezondheid en stemming. Het maakt je vermoeid overdag en kort slapen verhoogt onder andere de kans op obesitas. Lang slapen, daarentegen, associëren we over het algemeen met positieve gevoelens. Heeft iemand weleens tegen jou gezegd dat diegene maar liefst negen uur heeft geslapen? Dan zou het zomaar kunnen dat het je jaloers maakte.

Zes tot acht uur per nacht slapen, is naast het eten van gezonde voeding en het hebben van genoeg beweging een belangrijke component van een gezonde leefstijl. Genoeg slaap draagt bij aan een sterk immuunsysteem, het maakt je positief en zorgt ervoor dat je niet te veel of te weinig eet.

Een verstoorde nachtrust daarentegen, wordt in de wetenschap keer op keer in verband gebracht met concentratieproblemen, stemmingswisselingen en ook met meer ernstige gevolgen als alzheimer en suïcidaliteit. “Beter te veel dan te weinig” is een welbekende uitspraak. Helaas gaat deze uitspraak voor slaap niet op. Hoewel het afhangt van (onder andere) hoe actief iemand in het dagelijks leven is, heeft een volwassen persoon gemiddeld zeven tot negen uur slaap nodig. Het wordt te lang als je structureel langer dan negen uur slaapt in een nacht. Je slaapt ook te veel als je overdag dutjes doet terwijl je ’s nachts voldoende slaapuren maakt. Wat heeft dit voor gevolgen?

Verschillende studies tonen aan dat te lang slapen gepaard gaat met vergelijkbare gevolgen die horen bij te kort slapen. Wellicht zijn deze serieuzer dan je denkt, er bestaat namelijk een U-vormige relatie tussen slaapduur en (ernstige) gezondheidsrisico’s, waarbij korte (minder dan zeven uur) en lange (meer dan negen uur) slaap beide geassocieerd zijn met een slechte gezondheid.

Depressie

Hoewel insomnia vaker wordt geassocieerd met depressie, slaapt grofweg zo’n 15 procent van de mensen met een depressie te veel. Dit kan de depressie juist versterken.

Gezondheidszorg

Een Amerikaanse studie onderzocht mensen die langer dan tien uur sliepen. Het bleek dat zij vaker een nacht in het ziekenhuis doorbrachten en vaker gebruik maakten van thuiszorg om verschillende redenen.

Hart- en vaatziekten

Er is ook onderzoek gedaan naar het effect van te lang slapen op de ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Een studie uit Australië laat zien dat de groep mensen met de langste slaapduur (meer dan tien uur) het hoogste risico had op hart- en vaatziekten. Dit risico werd ook teruggevonden bij mensen die ’s nachts voldoende uren slapen maar overdag dutjes doen.

Hoofdpijn

Voor sommige mensen die vatbaar zijn voor hoofdpijn, kan langer slapen dan normaal tijdens een weekend of vakantie hoofdpijn veroorzaken. Onderzoekers denken dat dit te wijten is aan het effect dat verslapen heeft op bepaalde neurotransmitters in de hersenen, waaronder serotonine. Mensen die overdag te veel slapen en (daardoor) hun nachtrust verstoren, kunnen ’s ochtends ook last krijgen van hoofdpijn.

Overgewicht

Te veel slapen staat in relatie met overgewicht. Een recente studie toonde aan dat mensen die elke nacht negen of tien uur sliepen zo’n 21 procent meer kans hadden om zwaarlijvig te worden (over een periode van zes jaar) dan mensen die tussen zeven en acht uur sliepen. Hoewel er een duidelijk verband is te zien, is het niet te bewijzen dat de relatie tussen te lang slapen en bovengenoemde gevolgen oorzakelijk is. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat te lang slapen of een dutje overdag een fysiologische reactie op ziekte is, zoals hypersomnia of slaapapneu. Ook kan een genetische component of sekseverschil bijdragen aan lang slapen.

De resultaten moeten dus voorzichtig worden geïnterpreteerd, maar dat betekent niet dat het in sommige gevallen slim is om de slaapduur te verkorten.

Waarom is te lang slapen niet goed?

In studies wordt vooral de slaapduur gemeten. Er is echter nog een andere belangrijk component van goede slaap: de slaapkwaliteit. Als de slaapkwaliteit goed is en je genoeg geslapen hebt, word je uitgerust wakker en kom je de dag energiek door. Een goede slaapkwaliteit houdt je tevens gezond. Over het algemeen is het zo dat hoe langer je slaapt, hoe minder goed de kwaliteit is. De kwaliteit van de slaap spreidt zich als het ware uit over de uren dat je slaapt, waardoor het zijn kracht verliest. Je kunt dus beter zeven uur goed slapen dan negen uur licht. Te lang slapen is namelijk over het algemeen niet bevorderlijk. Slaap je langer dan zeven tot acht uur, maar word je toch moe wakker? Dan is het zeker de moeite waard om stapsgewijs je slaapduur te verkorten.

Je hoeft je geen zorgen te maken als je één nacht langer dan negen uur hebt geslapen. Natuurlijk is het beter om regelmatige bedtijden te hebben. Echter bovengenoemde resultaten zijn vooral van toepassing op mensen die te lang slapen. Heb je namelijk een paar korte nachten achter de rug en haal je dit in tijdens het weekend, dan profiteer je juist van de voordelen daarvan.

Profiteer van slaap zonder te lang te slapen

Als je structureel meer dan acht uur slaapt per nacht, check dan voor de zekerheid bij een dokter of dit kwaad kan. Een arts kan helpen inzicht te krijgen in eventuele onderliggende problemen. Als het te veel slapen wordt veroorzaakt door alcohol of bepaalde medicijnen, kan het helpen om het gebruik van deze producten te verminderen of (stapsgewijs) te elimineren.

Ongeacht de oorzaak van te lang slapen, kun je door het toepassen van gezond slaapgedrag de vruchten plukken van een gezonde zeven tot acht uur slaap per nacht. Houd elke dag regelmatige slaap- en waaktijden aan, verminder cafeïne en alcohol, beweeg regelmatig en maak van je slaapkamer een comfortabele plek. Zet in het begin een wekker en onthoud jezelf van snoozen, zodat je zeker niet langer dan acht uur slaapt. In het begin zal dit je een vermoeid gevoel opleveren, maar wanneer je lichaam gewend is aan de kortere slaapduur, zal de kwaliteit omhoog gaan en zul je je uitgeruster voelen.

Over psycholoog en slaapexpert Alies Coster

alies coster header paspoortje Beeld redactie
Beeld redactie

Uitgerust, productief en energiek je dag door? Psycholoog en slaapexpert Alies Coster schrijft voor Margriet en is eigenaar van Sucsleep. Ze helpt anderen aan een fijne nachtrust, door middel van workshops en online trainingen. Via haar Instagrampagina inspireert zij je over slaap, rust en je mindset hierin. Plan een gratis kennismakingsgesprek in met slaapexpert Alies Coster, om te kijken of coaching iets is dat jou zou helpen.

Alies CosterGetty Images/fStop

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden