Rouwen als officiële diagnose? Dit zegt een rouwdeskundige Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Rouwen als officiële diagnose erkennen? Dit zegt een rouwdeskundige

Sinds eind 2021 wordt complexe rouw als officiële mentale stoornis erkend. Dat heeft voordelen, maar ook veel nadelen. Rouwexpert Dr. Riet Fiddelaers-Jaspers legt uit.

Er bestaat al lange tijd discussie over het al dan niet erkennen van deze diagnose.

Waarom rouw erkennen als officiële diagnose wel of geen goed idee is

In DSM-5, de meest recente versie van het psychiatrische handboek, wordt langdurige rouw voor het eerst officieel als mentale stoornis opgenomen. Hoewel daar voordelen aan kleven, is het al jarenlang een controversieel onderwerp. Wat is het nut van deze erkenning? Dr. Riet Fiddelaers-Jaspers, rouwdeskundige bij Expertisecentrum Omgaan met Verlies, zet de voors en tegens op een rij.

Behandeling vergoed

Het belang van deze erkenning, is simpelweg een geldkwestie. Wie de diagnose complexe rouw -of Prolonged Grief Disorder volgens de wereldwijde term- krijgt, ontvangt een vergoeding vanuit de zorgverzekering. Therapie en behandelingen bij de psychologen hoeven dan (voor een gedeelte) niet meer uit eigen zak te worden betaald. Die kosten kunnen behoorlijk hoog oplopen, dus voor mensen die tijdens het rouwen hulp bij de psycholoog zoeken, kan dit erg fijn zijn.

Normaliseren

Het allergrootste nadeel? Riet: “Rouw wordt dan als een soort ziekte gezien, terwijl we het moeten normaliseren. Rouw hoort erbij wanneer je iemand verliest. Zie het als een pleister die gehecht zit aan je huid: trek je die eraf, dan doet dat ook pijn. De emoties zijn normaal bij het verlies van een dierbare, om op een gegeven moment weer terug in het dagelijkse leven te landen.” Volgens Riet vragen mensen zich nú al vaak af of hun verdriet wel normaal is, en of het niet te lang duurt.

Symptomen Prolonged Grief Disorder

Nu complexe rouw als mentale stoornis wordt gezien, hangt er ook een lijst aan symptomen aan vast. Hieronder vallen dingen als ‘niet verder kunnen met het dagelijkse leven’, ‘eenzaamheid’ en ‘intense emotionele gevoelens’. Emoties die er allemaal bij horen, als je het Riet vraagt. Toch worden deze emoties nu weggezet als stoornis, terwijl in praktijk slechts 10% van alle mensen te maken krijgt met complexe rouw. “Zo’n 50% van de mensen die met verlies te maken krijgt, pakt het leven na verloop van tijd vanzelf weer op. Natuurlijk zijn ze verdrietig en missen ze de overleden persoon, maar ze kunnen verder mét het verdriet. Ga je die groep behandelen bij de psychiater? Dat kan juist averechts werken, doordat hun emoties die bij rouw horen geproblematiseerd worden. Voor hen werkt steun uit de omgeving (familie, vrienden, collega’s) het beste. Hetzelfde geldt voor de andere grote groep van 40%, die iets meer lijdenslast ondervinden en die, naast steun uit de omgeving, vaak geholpen zijn bij gesprekken met een rouwcoach of maatschappelijk werker.” Beide lichte vormen van ondersteuning, die volgens Riet lang niet in de buurt komen bij een behandeling onder een psychiater.

Traumatisch verlies

Prolonged Grief Disorder komt slechts voor bij de laatste groep, de 10% die overblijft. Zij zijn dan wel gebaat bij de vergoeding van hun behandelingen, maar ook voor deze groep kan de diagnose dezelfde nadelen hebben. Deze groep bestaat voor een groot deel, maar niet uitsluitend, uit mensen die een traumatisch verlies hebben meegemaakt, aldus Riet. Bij een traumatisch verlies kun je denken aan iedereen die op een onnatuurlijke en vaak onverwachte manier overlijdt, zoals door zelfdoding, moord, of een zwaar ongeval.

Kamp je met gedachten over zelfdoding? Praat erover. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of telefonisch via 0800-0113. Praten over zelfdodingsgedachten kan anoniem: chat via 113.nl of bel gratis 0800-0113.

Andere invloeden

Naast de aard van het overlijden, bestaan er andere aspecten die invloed hebben op hoe iemand met rouw omgaat. Riet: “Hoe je als kind hebt leren hechten, is van essentieel belang. Had je een veilige omgeving waar je je aan kon hechten, dan kun je over het algemeen makkelijker met rouw omgaan. Die mensen hebben het vertrouwen dat ze bij anderen terecht kunnen met hun verdriet, en dat ze het niet alleen hoeven te doen. Ze vragen makkelijker hulp aan mensen in hun omgeving. Iemand die onveilig is gehecht is juist gewend om het allemaal alleen te doen. Zelfs als ze genoeg mensen hebben die graag hulp willen bieden, wijzen ze dit vaak af. Vanuit daar ontstaan regelmatig andere klachten, die van omgaan met rouw een langdurig(er) proces kunnen maken.”

Omgaan met rouw

Heeft iemand in je omgeving op dit moment te maken met rouw? Zorg ervoor dat je zijn/haar wensen bespreekbaar maakt, adviseert Riet. “Het is maatwerk: de ene persoon wil er liever niet over praten en zoekt juist afleiding, terwijl de ander graag herinneringen ophaalt aan de overleden persoon en wil praten over zijn of haar emoties. Iemand die rouwt helpen is afstemmen op en vragen naar waar dié persoon behoefte aan heeft. Maar zorg er bovenal voor dat je er voor ze bent, en niet wegloopt van voor hun soms intense emoties.”

Leonie CollombonGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden