Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Dít zegt het over je als je snel plaatsvervangende schaamte hebt

young-girl-covering-her-face-with-her-hands.jpg

Staat bij jou regelmatig het schaamrood op de kaken door een situatie waarbij je zelf eigenlijk helemaal niet betrokken bent? Soms kun je zélfs als je televisie kijkt wel onder de tafel kruipen als iemand een dom antwoord geeft. Dat soort plaatsvervangende schaamte komt bij de een vaker voor dan bij de ander. Hoe kan dat?

Goed nieuws voor iedereen die dit zeker herkent: als je regelmatig plaatsvervangende schaamte voelt, ben je waarschijnlijk heel empathisch.

Plaatsvervangende schaamte

Iemand die ontzettend vals zingt bij een auditie, een gênante eerste date aan het tafeltje naast je in een restaurant, of iemand die iets volledig ongepasts zegt in een meeting: allemaal momenten waarop plaatsvervangende schaamte je soms ineens kan overvallen. Soms zó erg dat het schaamrood je letterlijk op de kaken (en wangen, en nek) staat. Maar waarom voelen we dat soort schaamte voor situaties waar we zelf eigenlijk niets mee te maken hebben? In grote lijnen zijn daar twee duidelijke redenen voor: empathie en sociale normen, vertelt neurowetenschapper Laura Müller-Pinzler.

Empathie

“Plaatsvervangende schaamte kan ons helpen om gevoelens va een ander beter te begrijpen”, legt de neurowetenschapper uit aan Trouw. “Of het helpt om de sociale situatie beter te doorgronden.” Soms kunnen we anderen zelfs helpen, omdat we weten dat wij ons zouden schamen in een situatie. “Denk aan de vriend die met zijn rits open de straat op gaat. Dan voelen we toch dat we er iets van moeten zeggen.”

Lees ook:
Waarom vrouwen zich zo schamen voor scheten en zweten

Sociale normen

Plaatsvervangende schaamte heeft daarnaast ook te maken met sociale normen. Als iemand een bepaalde norm schendt, geeft de schaamte die we daarvoor voelen aan dat wij het gedrag van de ander zelf nooit willen vertonen, legt Müller-Pinzler uit. Die plaatsvervangende schaamte komt dan eigenlijk omdat we een soort sociale dieren zijn en we een goede status binnen de groep willen hebben.

Vaak plaatsvervangende schaamte?

Als je beide aanleidingen voor plaatsvervangende schaamte samenvoegt, is de reden voor dat gevoel eigenlijk heel simpel: we leren van de missers van anderen, zonder zelf zo’n fout te hoeven maken. Door te merken wat we zelf nóóit zouden willen doen of wat niet sociaal geaccepteerd is, doen we onbewust nieuwe kennis op. En wat zegt het dan dat de een dat gevoel veel meer heeft dan de ander? Eigenlijk dat de mensen die het heel sterk voelen, meer inlevingsvermogen en wat meer empathie hebben.

Meer lezen over schaamte?

M08, Margriet 8

We hebben net heel wat geschreven over plaatsvervangende schaamte. Schamen is sowieso een intense emotie die je lang bij kan blijven. Waarom schamen we ons eigenlijk en wanneer wordt schaamte problematisch? Lees nog veel meer hierover in het dossier in Margriet 8. Dat nummer ligt nu in de winkel! Haal ‘m snel in huis of bestel ‘m online zonder verzendkosten.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Bron | Trouw, Quest, Psychologie Magazine
Beeld | Getty Images

Ook interessant