Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Een paniekaanval: zo herken, behandel en voorkom je het

een-paniekaanval-zo-herken-behandel-en-voorkom-je-het.jpg

Krijg je je adem niet onder controle, begin je te zweten, heb je last van hartkloppingen en voel je je duizelig of zie je wazig? Dan kan het zijn dat je te maken hebt met een paniekaanval. Zeker als je veel spanning of angst ervaart, kan zo’n aanval optreden. Dit is hoe een paniekaanval ontstaat, wat je het beste kunt doen om een aanval te voorkomen of te behandelen. 

Ongeveer 4 procent van de Nederlanders overkomt het: een paniekaanval. Een paniekaanval is een soort intense angst die je plotseling overvalt. Dit kan een paar minuten tot wel anderhalf uur aanhouden en zwakt vervolgens weer af. Je ervaart vaak klachten zoals ademnood, trillen, hevig zweten, hartkloppingen, misselijkheid of andere maagklachten, duizeligheid, een pijnlijk of drukkend gevoel op je borst, koude rillingen, een gevoel van onwerkelijkheid en soms zelfs de angst om ‘gek’ te worden of dood te gaan.

Paniekaanval

Een paniekaanval wordt vaak als heel heftig ervaren. Dat komt omdat het voor mensen met een paniekaanval voelt alsof hun lichaam het niet meer aan kan en helder nadenken niet meer goed lukt. Je verliest de controle en door de angst raak je eigenlijk steeds verder in paniek.  

Hoe ontstaat een paniekaanval?

Een paniekaanval ontstaat wanneer je veel spanning en angst in je lichaam hebt. Bijvoorbeeld als je ergens erg gespannen voor bent, erg geschrokken bent of het idee hebt dat je je in een gevaarlijke situatie bevindt. Je lichaam bereidt zich voor om snel te kunnen reageren op gevaar, waardoor je meer van het stresshormoon adrenaline aanmaakt. Zodra de angst de baas wordt over je lichaam en je last krijg van een of meerdere van de bovengenoemde symptomen ontstaat zo’n paniekaanval. De kans op een paniekaanval wordt groter bij veel stress en (over)vermoeidheid. Daarnaast kun je hier ook erfelijk meer aanleg voor hebben en kunnen stoffen zoals cafeïne je angstgevoel versterken en daarmee een aanval uitlokken. 

Paniekstoornis 

Wanneer je al eerder een paniekaanval hebt gehad, kan die ervoor zorgen dat je angstig wordt om nogmaals zo’n aanval te krijgen. Dat kan voor zo veel angst en spanning in je lichaam zorgen dat je juist opnieuw een aanval krijgt. Die angst voor angst wordt anticipatieangst genoemd. Wanneer je hierdoor regelmatig een paniekaanval krijgt, kun je last hebben van een paniekstoornis. Dit komt naar schatting in Nederland bij zo’n 2 tot 3 procent van de bevolking voor. Een paniekstoornis is goed te behandelen met cognitieve gedragstherapie of medicatie. Bij 70 tot 80 procent van de mensen verminderen of verdwijnen dit soort ‘spontane’ paniekaanvallen bij een combinatie van de twee behandelmethodes. 

Tips bij een paniekaanval

Voel je een aanval aankomen? Probeer dan rustig te blijven ademen en zo veel mogelijk te ontspannen. Probeer afleiding te zoeken, bijvoorbeeld door hardop te lezen, te beschrijven wat je in je omgeving ziet, naar buiten te gaan, een rondje te lopen, lichamelijke rek-en-strek-oefeningen te doen of je hersenen aan het werk te zetten door bijvoorbeeld achterstevoren van 1 tot 100 te tellen. Probeer jezelf gerust te stellen dat de lichamelijke klachten die je ervaart geen kwaad kunnen en dat de aanval na maximaal 60 tot 90 minuten afzwakt.

Ademhaling controleren

Om jezelf rustig te houden is het belangrijk om je ademhaling onder controle te houden. Bij een paniekaanval ben je geneigd om hoger adem te halen. Door in je borst adem te halen in plaats van je buik, heb je een snelle, onrustige en oppervlakkige ademhaling. Probeer dus te focussen op je onderbuik en hier diep adem te halen. Daarnaast zorgt het concentreren op je ademhaling ook dat je minder kunt focussen op de angst die je voelt.  

Lees ook: Déze invloed heeft het op je lijf als je verkeerd ademhaalt

Na een aanval

Na een paniekaanval kun je nog hevig natrillen of in huilen uitbarsten. Probeer nadat je weer gekalmeerd bent voor jezelf helder te krijgen waar de paniekaanval door kwam. Heb je de laatste tijd meer stress, slaap je erg slecht of zijn er bepaalde spanningen of angsten in je leven? Het kan helpen om dit uit te schrijven en om ook te noteren welke lichamelijke klachten je bij de stress of angst voelt. Ben je bang dat je opnieuw een aanval zult krijgen? Neem dan contact op met de huisarts om samen tot een behandelplan te komen. 

Paniekaanvallen voorkomen

De grote boosdoeners bij een paniekaanval zijn dus vermoeidheid, spanning, angst en stress. Allereerst kan het ontzettend goed helpen om over je angsten of stress te praten. Schroom niet om daarbij hulp te zoeken. Het kan ook helpen om een dagboek bij te houden. Door je gevoelens op te schrijven kun je ze beter verwerken. Probeer ook om de omgeschreven angsten te relativeren. Daarnaast helpt het om fit te blijven. Zorg dus dat je voldoende beweegt, zodat je adrenalineniveau genormaliseerd wordt en je meer serotonine (gelukshormoon) aanmaakt. Ook gezond eten en genoeg slapen helpen om je angsten, stress en (over)vermoeidheid de baas te blijven. 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief

Voorbereiden 

Probeer als laatste voorbereid te zijn op een aanval. Maak bijvoorbeeld een spiekbriefje met positieve gedachten, tips om jezelf af te leiden of schrijf ademhalingsoefeningen uit. Zo voorkom je dat een opkomende aanval van angst overslaat naar een paniekaanval. 

Bron | Thuisarts, PsyQ, Wij zijn mind, Psychologie van succes
Beeld | iStock

Voice Algemeen

Heb je geen tijd om vanuit je luie stoel je favoriete tijdschrift te lezen, maar wil je wél op de hoogte blijven van het beste van Margriet? Dan hebben wij iets leuks voor je: je kunt vanaf nu praten met Margriet via je Google Home óf Google Assistent op je telefoon of tablet. Zo heb je heel makkelijk toegang tot allerlei extra leuks. Benieuwd? Klik hier om direct met Margriet te praten. Meer uitleg nodig? Klik dan hier.

Ook interessant