Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Van de oorzaken tot de juiste behandeling: dit wil je weten over scheelzien

scheelzien.jpg

Een afwijkend oog naar onder, naar boven, naar buiten of binnen: scheelzien kent allerlei verschillende vormen. Zo’n 3 tot 5 procent van de Nederlandse bevolking heeft deze afwijking. In de meeste gevallen krijg je hier op jonge leeftijd al last van, maar ook als volwassene kunnen je dit nog krijgen.

Van de oorzaken tot behandelingen: we leggen je uit wat je moet weten over scheelzien. 

Wat is scheelzien? 

Bij strabisme of strabismus, wat ook wel scheelzien wordt genoemd, is er sprake van een afwijking aan de ogen. Meestal staat één van beide ogen in een afwijkende stand, maar in sommige gevallen kunnen dit ook beide ogen zijn. Bij scheelzien is het niet mogelijk voor je ogen om op hetzelfde fixatiepunt te focussen. Hierdoor kan een oog bijvoorbeeld meer naar binnen of buiten staan, of kan er een hoogteverschil zijn tussen beide ogen.

Dat een oog of beide ogen afwijken komt doordat de balans in je oogspieren weg is. In een oog zitten namelijk vier rechte en twee schuine oogspieren. Deze zitten aan de oogbol en oogkas vast. Staan je ogen recht? Dan zijn je oogspieren in balans. Zodra de oogspieren niet optimaal functioneren kan een oog in een andere stand komen te staan.

Verschillende vormen 

Er bestaan verschillende vormen van scheelzien. Allereerst kan er onderscheid worden gemaakt tussen de onderstaande vier vormen: 

  • Exotropie: één oog staat naar buiten
  • Esotropie: één oog staat naar binnen 
  • Hypotropie: één oog staat naar beneden
  • Hypertropie: één oog staat naar boven

Daarnaast zijn er mensen die constant last hebben van scheelzien, terwijl dit bij anderen slechts af en toe het geval is. Wat de uitlokkende factor in dat geval is, is niet duidelijk. Er bestaat ook latent strabisme. Daarbij is er met beide ogen open geen probleem, maar zodra je één oog afdekt neemt het afgedekte oog een afwijkende stand aan. Het oog zal daarna wel direct weer recht staan.

Als je in alle kijkrichtingen dezelfde scheelzienshoek houdt, heet dit comitant scheelzien. Als je oog van stand verandert bij verschillende kijkrichtingen heet dat incomitant scheelzien. 

Symptomen en klachten

Het lijkt misschien logisch dat je strabisme vooral kunt herkennen aan de stand van de ogen. Toch kan het zeker bij latent strabisme niet direct zichtbaar zijn, maar wel oogklachten geven. Door scheelzien kun je last krijgen van dubbelzien, en dat kan weer hoofdpijnklachten geven. Als scheelzien is ontstaan vanuit een lui oog kan ook de gezichtsscherpte verloren gaan.

Lees ook: 5x zó zorg je ervoor dat je ogen in goede conditie blijven

Oorzaken

Net zoals er verschillende vormen van strabisme zijn, zijn er ook verschillende oorzaken voor. Als je hier last van hebt kun je daarom het beste contact opnemen met een oogarts of je via de huisarts door laten verwijzen voor een oogonderzoek. 

  • Aangeboren: scheelzien kan allereerst aangeboren zijn. Je hebt ook meer kans op scheelzien als dit al in de familie voorkomt. 
  • Verkeerde brilsterkte: scheelzien kan ook ontstaan als je brilsterkte niet goed gecorrigeerd is.  
  • Lui oog: bij kinderen gaat scheelzien vaak gepaard met een lui oog. 
  • Oogbewegingsstoornis: in dit geval werkt één van de hersenzenuwen die de oogspieren moet aansturen niet meer optimaal, waardoor er geen informatie meer naar je oog gaat. Zowel de bewegingen van het oog als de stand raken verstoord. 
  • Zenuwaandoening: net als bij een oogbewegingsstoornis krijgen bij een zenuwaandoening je oogspieren geen (goede) aansturing meer. In dit geval kan het ook tijdelijk zijn. Aan Libelle legt Tine Vandenbroucke, arts in het UZ Gent op de afdeling Oogheelkunde, uit dat dit tijdelijk bij diabetes, een hoge bloeddruk of na een trauma kan ontstaan. 
  • Oogafwijkingen: bijvoorbeeld netvliesproblemen of bij cataract (grijze staar)
  • Refractieafwijkingen: bij deze afwijking is het niet mogelijk om scherp te zien. 
  • Een (infectie)ziekte 
  • Een ongeval 

Behandelingen

Er zijn verschillende behandelingen van scheelzien. Het hangt natuurlijk vooral af van de vorm en de oorzaak welke behandeling het beste past. In sommige gevallen kan scheelzien deels of volledig worden verholpen met een bril. Naast een bril op sterkte bestaat er ook een prismabril. Deze heeft geen sterkte, maar verplaatst het beeld naar een bepaalde richting.

Daarnaast kunnen orthoptische oefeningen helpen. Hiermee train je de oogspieren sterker te worden. Als er sprake is van een lui oog moet dit eerst worden behandeld, bijvoorbeeld door één oog steeds af te plakken.

Werkt dit alles niet? Dan kun je ook een operatie ondergaan. Hierbij worden de oogspieren verkort of verplaatst, zodat het oog weer in balans komt. Deze operatie kan aan één of beide ogen worden uitgevoerd. 

Bron | Het Oogfonds, Libelle.be
Beeld | Getty Images

Voice Algemeen

Heb je geen tijd om vanuit je luie stoel je favoriete tijdschrift te lezen, maar wil je wél op de hoogte blijven van het beste van Margriet? Dan hebben wij iets leuks voor je: je kunt vanaf nu praten met Margriet via je Google Home óf Google Assistent op je telefoon of tablet. Zo heb je heel makkelijk toegang tot allerlei extra leuks. Benieuwd? Klik hier om direct met Margriet te praten. Meer uitleg nodig? Klik dan hier.

Ook interessant