Nog steeds veel onduidelijkheid over long covid: dít is wat er tot nu toe bekend is Beeld Getty Images/Westend61
Beeld Getty Images/Westend61

Nog steeds veel onduidelijkheid over long covid: dít is wat er tot nu toe bekend is

Als je na het coronavirus maar niet opknapt en last blijft houden van restklachten, zou het kunnen zijn dat je kampt met long covid, oftewel: langdurige covid. Hoeveel mensen er precies zijn met deze relatief nieuwe ziekte, is onbekend. En zo zijn er nog véél meer dingen die we niet weten over long covid. Hoe staat het er nu voor met onderzoeken?

We leggen je uit hoe het komt dat er nog zo weinig bekend is over long covid.

Symptomen van long covid

Hoewel je waarschijnlijk wel vaker van de term long covid hebt gehoord, is er nog weinig bekend over wat het precies inhoudt. Zo is het bijvoorbeeld eigenlijk niet één ziekte, maar hebben patiënten last van veel verschillende klachten. De WHO heeft in oktober 2021 long covid officieel tot een aandoening benoemd. Deze drie symptomen komen het meeste voor bij long covid:

  • Vermoeidheid
  • Cognitieve problemen, waaronder hersenmist
  • Kortademigheid

Andere klachten die vaak gezien worden bij long covid, zijn onder andere pijn op de borst, spierpijn, hoofdpijn, hartkloppingen, aanhoudende koorts of verhoging, langdurig verlies van reukvermogen, depressie, concentratieproblemen en vergeetachtigheid. Er zijn dus veel verschillende symptomen die horen bij deze post-covid aandoening, waarvan een aantal ook heel algemene klachten, waardoor het nog niet zeker is of het gaat om één ziekte of een combinatie van meerdere factoren.

Wie loopt risico op long covid?

Waarom sommige mensen langdurige coronaklachten krijgen terwijl anderen binnen enkele weken weer beter zijn, is nog onduidelijk. Het RIVM geeft aan dat er een verband lijkt te zijn met een hogere leeftijd en de hoeveelheid klachten die iemand in de eerste fase van de besmetting heeft. Ook mensen met overgewicht zouden meer risico lopen, net als mensen met astma. Het lijkt er ook op dat vrouwen vaker long covid hebben dan mannen. Toch is het allemaal nog niet met zekerheid te zeggen, juist omdat het zo moeilijk is om long covid in kaart te brengen.

Waarom is er zo weinig bekend over long covid?

Maar waarom is er nog zo weinig bekend over long covid? Dat komt ten eerste omdat het een relatief nieuwe ziekte is. Om de symptomen en mogelijke oorzaken in kaart te brengen, is uitgebreid onderzoek nodig. En daarvoor moeten middelen zijn: geld, tijd, proefpersonen en wetenschappers.

Via ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, lopen momenteel veertien grote onderzoeken naar long covid, en ook in andere landen zijn heel wat studies gaande. De eerste resulaten van al die onderzoeken komen nu langzaamaan binnen, maar er is nog altijd veel onzekerheid. Zo zijn er vaak nog vervolgstudies nodig voor er een conclusie te trekken is, of geven de onderzoeken geen eenduidig antwoord.

Virus nog niet opgeruimd

Wel zijn er een aantal theorieën over wat de oorzaak van long covid zou kunnen zijn. Het zou bijvoorbeeld zo kunnen zijn dat het lichaam bij long covid het virus nog niet helemaal heeft opgeruimd, waardoor er nog lange tijd tot diep in de cellen van de organen virusdeeltjes blijven zitten. Toch werden er in de onderzoeken naar die achtergebleven virusdeeltjes in de neus, keel en ontlasting geen sporen van het virus gevonden. Wel zou het kunnen dat de deeltjes zich in het weefsel bevinden, waardoor ze daar andere klachten dan de bekende coronaklachten als verkoudheid en hoesten kunnen veroorzaken.

Lichaam vecht door terwijl het virus weg is

Een andere theorie is dat je een langdurige en te hevige immuunreactie hebt op het coronavirus. Hierdoor blijft je lichaam vechten tegen het virus, terwijl dit al weg is. Dit zou die vermoeidheidsklachten bij long covid kunnen veroorzaken, omdat dat doorvechten energie kost.

Beschadiging van de nervus vagus

In maart 2022 bleek uit een nieuw onderzoek dat veel van de symptomen die passen bij long covid, gelinkt kunnen zijn aan een beschadiging van de nervus vagus door het coronavirus. De nervus vagus is een zenuw die uit de hersenen komt en naar alle organen in de borst en buik gaat, waaronder de longen, darmen, het hart en verschillende spieren. De mens heeft een linker en een rechter nervus vagus, die onder elk sleutelbeen zitten. Omdat deze zenuw zo veel functies heeft, beïnvloedt het veel verschillende lichaamsfuncties. Dat zou mogelijk een oorzaak kunnen zijn voor de diversiteit van symptomen bij long covid.

Hersenontsteking door long covid

Onderzoekers van Amsterdam UMC en UMC Utrecht hebben ontstekingen door heel de hersenen ontdekt bij twee patiënten met langdurige klachten na een coronavirusinfectie. Het is de eerste keer dat dit is aangetoond bij mensen met long covid, die nog in leven zijn. Hoewel aanvullend onderzoek nodig is om een definitieve link tussen de twee vast te stellen, zeggen onderzoekers dat dit een interessante ontdekking kan zijn. Er lopen verschillende andere onderzoeken naar de relatie tussen long covid en specifieke organen zoals het hart of de ademspier.

Mentale oorzaak van long covid

Als laatste zou long covid voor een deel van de mensen ook een mentale oorzaak kunnen hebben. Zo kun je last krijgen van psychische en depressieve klachten en kunnen mensen na een heftige coronabesmetting zelfs een posttraumatische stressstoornis (PTSS) ontwikkelen. Mensen die op de intensive care opgenomen zijn geweest, kunnen last krijgen van het Post Intensive Care Syndroom. Daarbij kunnen zowel lichamelijke als psychische klachten ontstaan na een opname op de IC. Bij vooral mentale klachten als teken van long covid, is het goed om psychische hulp in te schakelen.

Bron | RIVM, NU, Time, Amsterdam UMC

Maryse De Bruijne en Ilse van RoekelGetty Images/Westend61
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden