Eenzaamheid hartpatiënten Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Nieuw onderzoek: eenzame hartpatiënten overlijden sneller

Iedereen kan zich wel eens eenzaam voelen. Het mentale aspect hiervan is voor velen bekend, maar wist je dat hartpatiënten die zich eenzaam voelen ook fysiek sneller achteruitgaan met in sommige gevallen overlijden tot gevolg?

Hartpatiënten overlijden sneller als ze gevoelens van nutteloosheid ervaren, omdat ze bijvoorbeeld niet meer kunnen zorgen voor familie en vrienden. Dit blijkt uit nieuw onderzoek naar het verband tussen bepaalde vormen van sociale interactie en een slechtere prognose van hartfalenpatiënten.

Nieuwe studie

Hoofdonderzoeker Satoshi Katano van het Sapporo Medical University Hospital in Japan legt aan Scientias uit dat de studie laat zien dat er een duidelijk verband is tussen een verlaagd gevoel van sociaal nut en het sneller achteruitgaan van patiënten met hartfalen. “Onze studie laat zien hoe belangrijk het is om een breed programma te ontwikkelen met de focus op een sociale benadering van de zorg voor deze patiënten.”

Bij twee derde van de patiënten met hartfalen is er een bepaalde vorm van sociale kwetsbaarheid aanwezig. De prognose van deze patiënten is slechter dan bij mensen zonder sociale kwetsbaarheid.

Sociaal nut

De belangrijkste boosdoener bij een slechte gezondheid van hartpatiënten is niet zo zeer de mate van sociaal isolement, maar hoe de kwetsbare patiënt kijkt naar zijn of haar eigen sociale rol. “Dit is een fascinerende uitkomst. We kunnen met deze nieuwe kennis aan de slag om effectieve behandelmethodes te ontwerpen,” legt Katano uit.

Sociale kwetsbaarheid wordt algemeen erkend als risico voor de gezondheid van oudere mensen. Het begrip omvat verschillende aspecten, zoals het niet meer uitvoeren van een sociale rol, gebrek aan sociale activiteiten, het verlies van een sociaal netwerk en uiteindelijk eenzaamheid.

Sociale kwetsbaarheid

Katano legt uit dat sociale kwetsbaarheid niet alleen gelinkt is aan hartfalen, maar ook aan andere aandoeningen. “Uit ons onderzoek blijkt dat vooral het gevoel ‘nutteloos te zijn’ of ‘niet gezien te worden’ een belangrijke rol te spelen als indicator van sociale kwetsbaarheid. Thuiswonende zestigers die zichzelf laag inschalen op ‘van nut zijn’, zijn vaker invalide, lijden vaker aan progressieve aandoeningen en overlijden vaker vroegtijdig”.

Daarbij komt dat deze patiënten vaak weinig sociale contacten hebben en een slechtere zelfredzaamheid. “Ook voelen ze minder sociale steun en controle en hebben minder veerkracht dan degenen die het gevoel hebben meer van nut te zijn,” aldus Katano.

Eerdere onderzoeken

Verder stelt hij dat er al eerder onderzoek is gedaan naar de gevolgen van eenzaamheid en dat toen al werd aangetoond dat een verminderd gevoel van nut leidt tot het mijden van zorg en minder betrokkenheid bij activiteiten die goed zijn voor de gezondheid.

“Ook dit leidt tot een versnelde achteruitgang van de geestelijke en fysieke gezondheid. Bovendien bleek het ontbreken van een gevoel van sociaal nut een nadelig effect te hebben op de werking van het centrale zenuwstelsel, neurotransmitters en het immuunsysteem. Dit maakt de kans op ziekten, invaliditeit en andere ouderdomskwalen groter.”

Beweegprogramma

Hoe kunnen deze mensen geholpen worden? Katano legt uit dat ze bezig zijn een uitgebreid sociaal en fysiek beweegprogramma te ontwikkelen bestaande uit meerdere onderdelen. “Eerder onderzoek toonde al aan dat een breed trainingsprogramma dat focust op zaken als uithoudingsvermogen, kracht, coördinatie, balans en flexibiliteit een positief effect heeft op zowel de fysieke, cognitieve en emotionele gesteldheid als het sociale netwerk van de deelnemers.”

Virtueel museum

De coronamaatregelen van afgelopen twee jaar hebben er volgens de onderzoekers ook flink ingehakt bij de hartpatiënten. Ze konden bijvoorbeeld niet meedoen aan sociale activiteiten. Gelukkig zijn er daardoor wel veel opties bijgekomen om de eenzaamheid bij deze patiënten tegen te gaan.

“Ik verwacht dat interactieve online mogelijkheden, zoals virtuele museumrondleidingen, ook in de toekomst, als het gevaar van corona volledig is geweken, een goede oplossing kunnen zijn om het probleem van sociale kwetsbaarheid in de samenleving aan te pakken,” aldus Katano.

Interactieve robot

Ook ziet Katano een kat of interactieve robot een zorgrol vervullen in het huishouden van een sociaal kwetsbare oudere. “Huisdieren, interactieve knuffeldieren of sociale robots kunnen ook nuttig zijn als hulpmiddel om sociale kwetsbaarheid te verminderen of te voorkomen.”

Bron | Scientias

Sanne van de WeteringGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden