Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Nierstenen: wat zijn de symptomen en hoe kom je ervan af?

wat-zijn-de-symptomen-van-nierstenen-en-hoe-kom-je-ervan-af.jpg

Als je weleens over nierstenen gehoord hebt, dan heb je vast ook gehoord hoeveel pijn ze doen. Helaas is heftige pijn inderdaad een van de meest duidelijke symptomen van nierstenen. Maar mocht je toch nog twijfelen of je ze hebt, dan hebben wij wat meer informatie voor je.

Laten we hopen dat je het nooit nodig zult hebben.

Wat zijn nierstenen?

Nierstenen zijn onopgeloste afvalstoffen in je nieren. Het zijn kleine, harde stukjes mineralen en versteend zout die zich vormen aan de binnenkant van je nieren. Deze mineralen plas je normaal uit, maar als ze gaan samenklonteren lukt dat niet meer. Zoals de naam al doet vermoeden, lijken nierstenen op kleine steentjes die verschillen van kleur (meestal zijn ze geel of bruin), textuur (glad of ruw), en grootte (van een zandkorrel tot erwt).

In heel ernstige gevallen kunnen nierstenen zelfs uitgroeien tot de grootte van een golfbal, maar dan moet je er wel héél lang mee rondlopen en heb je vaak al lange tijd ernstige symptomen. Mannen hebben veel vaker last van nierstenen dan vrouwen: ze komen ongeveer twee keer zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen.

Symptomen van nierstenen

Er is een kans dat je nierstenen hebt, maar er geen last van ondervindt. Hierbij gaat het vaak om heel kleine nierstenen die je uit kunt plassen. Het doet hoogstens een beetje pijn tijdens het plassen, maar dan ben je er wel meteen vanaf. Vaak doen nierstenen echter heel veel pijn. Dit zijn de symptomen waar je op moet letten.

1. Scherpe pijn bij de nieren

De pijn begint meestal wanneer de niersteen loskomt van de nier en in de urineleider belandt. Dat is het kleine buisje tussen de nieren en de blaas. Als de niersteen zo groot is dat hij de urineleider blokkeert, kan je plas er niet meer langs en raken je nieren verstopt en opgezwollen. En dat doet pijn: het is een scherpe, stekende pijn net onder je ribben. Dit wordt ook wel een niersteenaanval of niersteenkoliek genoemd.

2. Afwisselende pijn

Er is vaak ook pijn onder je nieren die komt en gaat; dat zijn de spieren in je urineleider die de niersteen verder proberen te duwen. Soms kan deze pijn uitstralen naar de onderbuik en -rug.

3. Misselijkheid en overgeven

Ook misselijkheid en overgeven zijn symptomen van nierstenen. In principe heeft dit eigenlijk niets te maken met de nierstenen zelf, maar is het vaak een gevolg van de extreme pijn. Een duidelijk signaal dat je meteen naar de eerste hulp moet.

4. Koorts

Als je naast bovenstaande symptomen van nierstenen ook last hebt van koorts, is de kans groot dat er een infectie ontstaan is in de nieren. Het is belangrijk om snel naar de eerste hulp te gaan, om eventuele nierschade te voorkomen.

5. Bewegingsdrang en onrust

Vooral tijdens een niersteenaanval kun je constant een drang voelen om te bewegen. Je hebt een onrustig gevoel in je lichaam door de pijn en vaak de sterke drang om te plassen terwijl dat niet lukt.

6. Rode, roze of bruine urine

Als je urine een andere kleur dan geel is, dan heeft de niersteen waarschijnlijk een aantal bloedvaten in je urineleider geraakt. Niet direct heel ernstig wanneer het lichtroze is, al is het wél een teken dat je naar de dokter moet gaan.

7. Je plast heel vaak óf juist veel minder

Wanneer de niersteen de urine blokkeert, beginnen de irritaties in je blaas. Hierdoor heb je het gevoel dat je juist heel vaak moet plassen, of juist helemaal niet. De urine kan immers niet langs de niersteen, dus meestal komt er niets tot heel weinig uit wanneer je daadwerkelijk naar het toilet gaat.

Oorzaken van nierstenen

Het is lastig om te bepalen waar nierstenen door worden veroorzaakt. Soms heeft het te maken met een medische aandoening, maar het kan ook liggen aan je dieet, of dat je niet genoeg water drinkt. Je kunt beter bepalen wat de waarschijnlijke oorzaak is, als je weet welke soort nierstenen je hebt. Er zijn er namelijk vier:

  • Calciumstenen
    Deze vorm van nierstenen komt het meest voor en zijn een gevolg van een teveel aan calcium in je bloed of urine. Normaal gesproken plas je je overschot aan calcium gewoon uit, maar als het te veel wordt voor je nieren om te verwerken, kan het een steentje gaan vormen.
  • Urinezuurstenen
    Deze nierstenen vormen zich wanneer je urine te veel zuur bevat. Dit is soms het gevolg van het eten van bepaalde proteïne in vis en vlees, of als je uitgedroogd bent.
  • Struvietstenen
    Deze nierstenen ontstaan doorgaans bij een blaasontsteking of urineweginfectie. Deze vorm komt zeer zelden voor.
  • Cystinestenen
    Deze nierstenen zijn een gevolg van een genetische aandoening genaamd cystinurie. Dit is een zeldzame stofwisselingsziekte waarbij er veel meer aminozuren in de urine terechtkomen dan de bedoeling is. Deze aminozuren zijn zo slecht oplosbaar dat ze nierstenen als gevolg hebben.

Behandeling van nierstenen

Als je symptomen hebt die passen bij nierstenen, zal de arts eerst een onderzoek doen. Hierbij kijkt hij of zij naar je urine of wordt een röntgenfoto gemaakt. Aan de hand hiervan wordt bepaald wat de volgende stap is. Kleine stenen verdwijnen namelijk vaak uit zichzelf met tijd en heel veel water, zonder medische behandeling. Vaak krijg je hierbij pijnstillers voorgeschreven om de ernstige koliekpijn te laten afnemen. Na een paar dagen verdwijnt de pijn vanzelf, omdat de nierstenen dan in de blaas zitten en uitgeplast kunnen worden.

Wanneer je last hebt van grotere nierstenen of er een infectie is, kan een behandeling wel noodzakelijk zijn. In eerste instantie wordt dan vaak gebruik gemaakt van een niersteenvergruizer. Dit is een apparaat wat krachtige geluidsgolven afgeeft, waardoor de nierstenen verbrijzelen. Wanneer de niersteen alleen nog maar uit kleine stukjes bestaat, plas je deze vanzelf uit. Als ook dit niet werkt of de symptomen te ernstig zijn, kan het zijn dat de nierstenen operatief moeten worden weggehaald.

Nierstenen voorkomen

Omdat de oorzaken zo uiteenlopend zijn, zal het lastig zijn om nierstenen volledig te voorkomen. Helemaal omdat je vaak pas weet dat je nierstenen hebt wanneer je ernstige symptomen hebt. Toch zijn er wel een aantal dingen die je kunt doen om het risico erop te verminderen. Zo helpt het om veel water te drinken; minimaal 2 liter per dag. Ook het beperken van je zoutinname en niet te veel dierlijke eiwitten eten kan de kans op nierstenen aanzienlijk verkleinen. Daarnaast vergroot een calciumtekort op nierstenen, dus het is belangrijk dit te voorkomen.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Bron | Self, Thuisarts, LUMC
Beeld | iStock

Ook interessant