Gezondheid

Is melk nou gezond of niet? Dít zeggen de nieuwste onderzoeken

melk-gezond-of-ongezond.jpg

“Melk is goed voor elk”, wie is er niet met die slogan opgegroeid? Waar we vroeger altijd dachten dat melk súper gezond was, wordt dat nu veel meer in twijfel getrokken. Er zijn tegenwoordig heel wat (tegenstrijdige) geruchten en verhalen over of melk nou gezond is of juist niet Maar wat zeggen de nieuwste wetenschappelijke onderzoeken daar eigenlijk over?  

Er zitten veel goede voedingsstoffen in een glas koemelk, maar kan je die niet ook gewoon uit andere bronnen haleen?

Voedingsstoffen

Het Voedingscentrum raadt ons aan om dagelijks twee à drie porties zuivel per dag te consumeren, het liefst mager of halfvol. Melk zit vol met mineralen, vitaminen en andere voedingsstoffen. Zo zit er veel vitamine B2, B12,  en vitamine D in. Ook bevat melk magnesium en zink, wat we hard nodig hebben voor onze spieren en stofwisseling. Melk is ook een bron van eiwitten, die ons helpen spieren te kweken en ons langer een verzadigd geven. Klinkt nog steeds best gezond toch? Het heeft zeker voordelen: uit onderzoek blijkt dat melkproducten de kans op diverse soorten kanker verkleint, en dat de kans op een beroerte er ook iets kleiner door wordt. Ook hoor je vaak dat het goed is voor je botten, omdat er veel calcium in zit.

Goed voor de botten

Melk zit dus bomvol met calcium, een mineraal dat nodig is voor de opbouw en het onderhoud van onze botten en ons gebit. Daarnaast is het ook belangrijk voor de werking van spieren en zenuwen, en voor onze bloedstolling. Er werd lange tijd gedacht dat voldoende calcium goed zou zijn voor je botten, en dat is ook zeker zo bij kinderen en tieners die nog in de groei zijn. Maar bij volwassenen is er geen bewijs dat melk zou helpen bij het verstevigen van de botten. De kans op een gebroken bot wordt er niet groter of kleiner door, blijkt uit onderzoek. De World Health Organisation raadt mensen met osteoporose dan ook niet aan om meer melkproducten te eten, maar juist om meer groente en fruit aan hun dieet toe te voegen. De stoffen daarin zouden de gezondheid van de botten bij volwassenen en ouderen beter ondersteunen dan melkproducten. Wat zuivelproducten wél bevatten, is veel vitamine D. Dat levert ook een belangrijke bijdragen aan stevige botten en een goed gebit, omdat het ervoor zorgt dat calcium en fosfor goed worden opgenomen.

Het is echter niet zo dat deze voedingsstoffen alleen uit zuivelproducten te halen zijn. Veel plantaardige dranken zoals sojamelk, amandelmelk of havermelk, hebben toegevoegde vitaminen en mineralen om te zorgen dat deze goede vervangers zijn van koemelk. Ook andere producten, zoals noten, groene groenten, tofu en havermout, bevatten van nature calcium. We halen een groot gedeelte van onze behoefte aan vitamine D uit zonlicht, dus ook daarvoor is zuivel niet essentieel. Ook zit vitamine D in vette vis, eieren en lever.

Hormonen in melk

Maar misschien heb je ook wel eens gehoord over de hormonen die in een glas melk terecht zouden komen, omdat koeien die ingespoten krijgen. Volgens het Voedingscentrum zijn die hormonen absoluut niet toegestaan in Europa en is die melk in Nederland dan ook niet verkrijgbaar. Toch zitten er wel hormonen van de moederkoe in de melk, vergelijkbaar met andere soorten moedermelk. Er zitten alleen maar zulke kleine hoeveelheden van die hormonen in een glas melk, dat het volgens deskundigen niet veel invloed op ons lichaam heeft. In andere landen, zoals de Verenigde Staten, komen toegevoegde hormonen soms wel voor in zuivelproducten.

Antibiotica

Als een koe ziek is, krijgt deze als het nodig is een antibiotica. In de melk die de koe op dat moment heeft, kan antibiotica terechtkomen. Zieke koeien worden daarom een bepaalde tijd apart gemolken, en er wordt dan gezorgd dat die melk niet in de fabriek terechtkomt. Boeren in Europa zijn verplicht bij te houden of koeien medicatie krijgen, en welke dat zijn. Bij het ophalen van de melk wordt de inhoud van de melktank gecontroleerd op de aanwezigheid van antibiotica, en voordat de melk de fabriek in gaat, gebeurt dat weer. De kans op antibiotica in Nederlandse melk is dus erg klein.

Gevolgen voor het milieu

Als je bewust bezig wilt zijn met het milieu en duurzaamheid, dan is het zeker verstandig om nog eens na te denken over hoeveel melkproducten je consumeert. De productie van koemelk kost veel water, land, grondstoffen en energie. Daarnaast veroorzaken koeien ook veel CO2, wat slecht is voor de planeet. De productie van plantaardige melkvervangers, zoals soja-, haver-, amandel- of kokosdrink, zijn veel duurzamer en een stuk beter voor ons milieu. Hoewel amandelmelk ook veel water kost, is dat nog maar de helft van de totale hoeveelheid die het vraagt om dezelfde hoeveelheid zuivel te produceren. Eén liter sojamelk kost zelfs ruim twintig keer minder water dan één liter koemelk.

Ook is de productie van Nederlandse koemelk niet altijd diervriendelijk. Dertig procent van de Nederlandse melkkoeien staan nooit in een weiland. Om melk te kunnen produceren, moeten ze regelmatig een kalfje krijgen. Deze worden vrijwel direct na de geboorte bij hun moeder weggehaald en doorverkocht naar een slachthuis. Ook qua dierenwelzijn is er dus nog wel wat aan te merken op sommige melkboeren.

Niet onmisbaar

Als je geen last hebt van een koemelkallergie of lactose-intolerantie, kun je in principe gewoon koemelk drinken. Het zit vol met goede vitaminen, mineralen en calcium, en kan de kans op bepaalde soorten kanker en beroertes iets verkleinen. Maar het is zéker niet zo dat je niet zonder melk kan, omdat je de aanwezige voedingsstoffen erin bij een gebalanceerd dieet ook uit andere bronnen kan halen. Voor volwassenen zijn ook alternatieve soorten melk – bijvoorbeeld amandel-, soja- of havermelk – geschikt, vooral als hier calcium, vitamine D en vitamine B12 aan toegevoegd zijn. Als je wilt kiezen voor een duurzame keuze, kun je ook beter voor een plantaardig alternatief gaan.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Bron | WebMD, Voedingscentrum, Independent, De Volkskrant, World Health Organisation
Beeld | iStock

Ook interessant