Gezondheid

Dít zijn de 5 meest voorkomende oorzaken van vaginale droogte

dit-zijn-de-5-meest-voorkomende-oorzaken-van-vaginale-droogte.jpg

Sommige onderwerpen bespreek je liever niet met vriendinnen. Of met je huisarts. Vaginale droogte is zo’n taboe-onderwerp.

Wat zijn de voornaamste oorzaken en wat is eraan te doen?

Oorzaak 1: het duurt gewoon wat langer

Vaginale droogte komt ontzettend vaak voor; meer dan de helft van de vrouwen heeft er in meer of mindere mate last van. Soms is het zó hinderlijk, dat er deskundige hulp nodig is. De vraag is: hoe komt het? Normaal
gesproken maken de cellen in de vagina en baarmoedermond slijm aan dat een
beschermende en reinigende functie heeft en de vaginawanden soepel houdt. Daardoor is een gezonde vagina van nature altijd een beetje vochtig. Als de vochtproductie in de vagina afneemt, raken de slijmvliezen door de ontstane droogte soms geïrriteerd, met een branderig gevoel en/of pijn (bij het vrijen) als gevolg.

Hormoonschommelingen door de overgang zijn vaak de boosdoener, maar een ‘typische vijftigpluskwaal’ is het niet. Door een veranderende hormoonspiegel rond de menstruatie, zwangerschap en het geven van borstvoeding kan vaginale droogte ook – tijdelijk –optreden. Daarnaast zijn er meer oorzaken mogelijk. Droogte voor en na de overgang komt doordat de oestrogeenproductie in de eierstokken in die jaren geleidelijk afneemt en daarmee ook de natuurlijke bevochtiging van de slijmvliezen in de vagina, die bovendien dunner worden. De vaginawand en baarmoeder worden hierdoor ook wat minder elastisch. Voor de overgang is de vagina dus altijd wat vochtig, erna minder.

Toch is het een misverstand om te denken dat de vagina niet meer vochtig kán worden. En dat er dus bij seks altijd naar glijmiddel of hormonale crème moet worden gegrepen. Bij voldoende seksuele prikkeling kan de vagina wel degelijk net zo nat worden als voor de overgang; de hoeveelheid oestrogeen in het lichaam heeft namelijk wél te maken met het natuurlijke, constante vochtigheidsgehalte van de vagina, maar niet met het vermogen om door seksuele opwinding vochtig te kunnen worden. Na de overgang duurt het alleen wat langer voordat een vrouw opgewonden raakt, waardoor het ook langer duurt voordat de vagina voldoende vochtig is om probleemloos geslachtsgemeenschap te kunnen
hebben. Rustig de tijd nemen is dus het devies.

Oorzaak 2: Geen zin

‘Geen zin’ is een vrij algemene verklaring als het om vaginale droogheid gaat. Om nat te worden, is opwinding nodig. Daardoor stroomt er meer bloed naar de vaginawand en vulva en geven de slijmvliezen automatisch meer vocht af. Dat zijn de noodzakelijke voorwaarden om fijne seks te hebben, en die ontbreken natuurlijk als je geen zin hebt. Met een snelle greep naar een glijmiddel of hormooncrème doe je wel iets aan het gevolg, maar niet aan de oorzaak.

En waarom zou je tegen je zin vrijen? Geslachtsgemeenschap is geen verplichting. Bovendien zijn er nog zo veel andere manieren om op een bevredigende manier intiem met elkaar te zijn. Praat erover met elkaar, want denken of hopen – als het niet ter sprake komt, bestaat het probleem ook niet – is een misvatting die op den duur een bom onder je relatie kan leggen.

Waardoor komt het dat je geen zin (meer) hebt? Vind je je partner nog wel aantrekkelijk? Is het vrijen misschien een voorspelbare routine geworden? Schaam je je misschien voor je lichaam? Voor je opwinding? Weet je eigenlijk niet wat je lekker vindt? Lukt het je niet om je eraan over te geven? Is er geen enkele aandacht voor wat je prettig of opwindend vindt en is het vrijen alleen gericht op snel klaarkomen van de ander? Heb je misschien last van bepaalde taboes rondom seksualiteit en vind je opwinding eigenlijk zondig? Zit je het nog wel goed in je relatie of spelen er dingen waardoor je niet meer wilt vrijen? Is er misschien een onverwerkt trauma uit je verleden?

Dat zijn allemaal vragen die zouden moeten worden gesteld om erachter te komen waardoor de behoefte aan seks tot het nulpunt is gedaald en je lichaam dus niet meer reageert. Op zoek gaan naar de onderliggende oorzaak van ‘geen zin’ is veelal niet iets wat je in je eentje, of samen, kunt oplossen. Praten met een deskundige psycholoog/seksuoloog biedt in de meeste gevallen helderheid, waardoor er aan een oplossing kan worden gewerkt.

Lees ook: Bekkenfysiotherapeut waarschuwt: ga ook nú gewoon op de toiletbril zitten

Oorzaak 3: Ziekte of medicijnen

Vaginale droogheid kan ook ontstaan door ziekte of door andere verschijnselen. Door een depressie of langdurige stress bijvoorbeeld maakt het lichaam minder vocht aan. Te veel alcohol en roken kunnen eveneens van invloed zijn. Maar ook bepaalde medicatie die in sommige gevallen kan worden aangepast.

Bij geneesmiddelen die kunnen zorgen voor vaginale droogte, kun je bijvoorbeeld denken aan de anticonceptiepil, antidepressiva, bètablokkers, chemokuren, plaspillen of medicatie tegen urine-incontinentie. Aandoeningen die de veroorzaker van vaginale droogte kunnen zijn, zijn bijvoorbeeld: baarmoederverzakking, depressie, diabetes, nieraandoeningen, stress, een verlaagde weerstand en vermoeidheid.

Oorzaak 4: Het doet pijn

Als vrijen door een te droge vagina pijn doet is het zaak om vooral niets te forceren. Voorlopig geen geslachtsgemeenschap zal het dringende advies zijn, tot de oorzaak is gevonden en verholpen. Afgezien van het feit dat niemand pijn hoort te hebben bij het vrijen is de vaginawand kwetsbaar. Er kunnen wondjes ontstaan die mogelijk uitmonden in akelige infecties. Bespreek het probleem met de huisarts; het kan zijn dat de oplossing van de vaginale droogte simpel is, maar misschien speelt er iets waarvoor de deskundigheid van een gynaecoloog, psycholoog, seksuoloog of bekkenbodemfysiotherapeut nodig is.

Een geslachtsgemeenschap-loze periode kan heel nuttig zijn om samen rustig op zoek te gaan naar een andere manier van vrijen. Neem de tijd om opgewonden te raken en bespreek wat je fijn vindt, zodat de seks leuker en spannender wordt en je lichaam zelf dat natuurlijke glijmiddel weer gaat aanmaken. Dit geldt trouwens ook voor single vrouwen die soms jarenlang geen seks hebben gehad en met een nieuwe liefde in bed liggen. Geef het tijd; geduld is ook in dit geval een schone zaak. Grijp dus niet te snel naar die tube glijmiddel, al kan het wel het een mooi hulpmiddel zijn om op een erotische manier te gebruiken. Voor een massage van de clitoris en vulva bijvoorbeeld. Erotische films en speeltjes zoals een vibrator kunnen het seksplezier – en daarmee de vochtigheid – ook vergroten.

Als er op zeker moment toch weer behoefte is aan geslachtsgemeenschap, dan is het aan de vrouw om te bepalen wanneer ze voldoende opgewonden is.

Lees ook: Met déze klacht komen Nederlandse vrouwen het vaakst bij de huisarts

Oorzaak 5: De bekkenbodemspieren zijn te slap of te strak

De bekkenbodem bestaat uit een spierlaag onder in het bekken. Die draagt de buikorganen, en opent en sluit de plasbuis, vagina en anus. De bekkenbodem is niet alleen belangrijk voor de stabiliteit van het bekken, maar speelt seksueel ook een belangrijke rol. Om alle functies optimaal te kunnen uitvoeren, zijn de juiste coördinatie, kracht en uithoudingsvermogen nodig. Van nature horen de bekkenbodemspieren constant een beetje aangespannen te zijn. Niet te veel, want dan staan ze te strak om nog flexibel te kunnen zijn, maar ook niet te weinig, want dan is het net een elastiek waar de rek uit is. Dat heeft geen functie meer.

Op oudere leeftijd neemt de kracht van de bekkenbodem sowieso wat af, mede door invloed van het afgenomen oestrogeengehalte. Bij ernstige verslapping kan de vagina door een te zwakke bekkenbodem te wijd worden. De doorbloeding is dan niet meer optimaal waardoor vaginale droogte kan ontstaan. Daarnaast heeft een baarmoederverzakking door slapte ook vochtreductie tot gevolg. Het andere uiterste zijn te strak aangespannen bekkenbodemspieren. Dan kan geslachtsgemeenschap vrijwel onmogelijk worden. Door de grote druk die de spieren op de vagina uitoefenen, blijft de schede zo goed als gesloten, waardoor penetratie niet meer mogelijk is. In dit geval wordt de doorbloeding van de vagina door de verhoogde spierspanning verminderd, waardoor deze droog en stug blijft.

De oorzaak van zo’n overactieve bekkenbodem is divers en heeft niet zelden een psychologische oorzaak. Angst (voor pijn) bijvoorbeeld, stress, schuldgevoelens, schaamte, nare ervaringen, een trauma en/of relatieproblemen. Vrouwen zijn zich er vaak niet eens van bewust dat ze die spieren zo strak aanspannen, omdat je dat zelf niet voelt. Forceer vooral niets, en bespreek het bij de huisarts. Dan kan worden besloten of de hulpvraag bij een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut thuishoort of mogelijk (ook) bij een seksuoloog of psycholoog.

10 tips voor een gezonde vagina

Om de vagina in optimale conditie te houden zijn er enkele do’s en dont’s.

1. Draag katoenen ondergoed en mijd synthetische stoffen.
2. Mijd te strak zittende kleding.
3. Slaap het liefst zonder ondergoed.
4. Was de vagina niet met zeep.
5. Pas op met geparfumeerde douchegel, wc-doekjes en dergelijke.
6. Gebruik liever maandverband dan tampons.
7. Doe dagelijks bekkenbodemoefeningen voor een goede doorbloeding en sterkere spieren.
8. Accepteer dat het voor een vijftigplusser langer duurt om opgewonden te raken en daardoor ook langer om vochtig te worden.
9. Regelmatige seks houdt een goede doorbloeding in stand
10. Denk ook aan voldoende ‘zelfbeminning’, een mooiere benaming voor masturbatie of soloseks. Dat contact met je seksuele kant is heilzaam voor het behoud van een goede doorbloeding, vochtigheid en zin in seks.

Wanneer naar de dokter?

Een droge vagina kan zó lastig worden, dat de pijn niet alleen bij het vrijen voelbaar is, maar ook bij het fietsen, plassen en zitten. Blijf er niet mee rondlopen, maar bespreek het met de huisarts. Het is echt een heel gewoon en veelvoorkomend probleem waar iets aan te doen is. De arts onderzoekt of er mogelijk sprake is van een infectie, of een eventuele aandoening of medicatie een rol speelt of dat een doorverwijzing naar een seksuoloog of bekkenbodemfysiotherapeut de beste stap is. Bij ernstige vaginale droogte als gevolg van de overgang kunnen eventueel niet-hormonale bevochtigers een oplossing zijn, of een gewoon glijmiddel. Daarnaast kan er voor vaginale oestrogeentabletten, crème of een oestrogeenring worden gekozen.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? 
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Tekst | Heleen Spanjaard
Beeld | iStock

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 23-2020. Deze editie van Margriet kun je hier nabestellen.

Ook interessant