Gezondheid

Manische depressiviteit of een bipolaire stoornis: zó herken je deze aandoening

manische-depressiviteit-of-een-bipolaire-stoornis-dit-is-hoe-je-deze-aandoening-herkent.jpg

Heb je wel eens van een bipolaire stoornis gehoord? In de volksmond wordt het vaak manische depressiviteit genoemd, dus het zóu kunnen dat je het onder die naam wel kent. Het is een psychische aandoening, waarbij perioden van depressie en manie elkaar afwisselen.

We zochten voor je uit wat een bipolaire stoornis is, wat de symptomen zijn én hoe manische depressiviteit te behandelen is.

Bipolaire stoornis of manische depressiviteit

Een bipolaire stoornis is een psychische aandoening, waarin manische en depressieve perioden voorkomen, die ook wel episoden genoemd worden. Die episoden kunnen verschillen van tijd; van enkele weken tot soms wel zes maanden lang. Tussen deze episoden door heeft iemand, met deze aandoening, perioden van een normale, stabiele stemming. Door die afwisseling van de twee soorten episoden, wordt deze aandoening ook vaak manische depressiviteit genoemd. Vooral in de volksmond komt deze naam vaak voor. Ongeveer 1,3 procent van de Nederlanders lijdt aan een bipolaire stoornis. In Nederland zijn er dus zo’n 220 duizend mensen met deze psychische aandoening, waaronder ongeveer net zo veel mannen als vrouwen.

Symptomen manische depressiviteit

Manische depressiviteit heeft veel verschillende symptomen, vooral doordat deze stemmingsstoornis verschillende perioden kent, die eigenlijk tegenpolen zijn. Tijdens een manische periode overheersen vooral uitgelatenheid, terwijl bij een depressieve periode juist somberheid veel voorkomt.

Manische periode

Tijdens een manische periode hebben mensen met een bipolaire stoornis een opvallend goede stemming, en zijn ze veel actiever dan gewoonlijk. Daardoor hebben ze zelf vaak niet in de gaten dat ze in een manische periode zitten. Hoewel het misschien positief klinkt, kan een manische periode juist voor veel problemen zorgen in het dagelijkse functioneren en in contact met anderen. Door een overmaat aan energie en wilskracht kan namelijk zelfoverschatting, grootheidsideeën of een opgeblazen gevoel van eigenwaarde ontstaan. Daardoor kan impulsief gedrag ontstaan, waarbij geen rekening gehouden wordt met de gevolgen, zoals te hard rijden of veel te veel geld uitgeven. Om zich voor zichzelf én anderen te beschermen, moeten mensen met een ernstige manie vaak opgenomen worden.

Hypomanische episode

Soms krijgen mensen geen manische periode, maar een hypomanie. Dat voelt éigenlijk hetzelfde als een manie, maar is minder krachtig. Daardoor kunnen ze nog wel normaal functioneren, soms zelfs beter en productiever dan anders. Dit heeft meestal minder gevolgen voor de persoon zelf én zijn of haar omgeving, dan een manische periode heeft.

Depressieve periode

Gedurende een depressieve periode zijn mensen met manische depressiviteit juist somber en veel minder actief dan ze gewoonlijk zijn. Veel van deze symptomen zijn te vergelijken met de klachten die je kent van klassieke depressiviteit. Zo verliezen ze interesse in activiteiten en kunnen niet meer genieten van het leven. Daarnaast zijn ze sneller geïrriteerd, veel sneller vermoeid en hebben ze geen goed gevoel van eigenwaarde.

Lees ook: Dít zijn de kenmerken van borderline (en hoe je daarmee om kan gaan)

Oorzaken en erfelijkheid van manische depressiviteit

Hoe een bipolaire stoornis precies ontstaat is nog niet bekend, maar er zijn wel een aantal factoren die invloed hebben bij het ontwikkelen van deze aandoening. Erfelijkheid speelt vaak een grote rol bij het ontstaan van manische depressiviteit. Als eerstegraads familieleden – ouders, broers of zussen – deze stoornis hebben, heb jij een kans van tien tot twintig procent om het ook te krijgen. Dat is veel meer dan bij de rest van de Nederlandse bevolking, waar die kans maar iets meer dan één procent is.

Stress kan een trigger zijn

Maar niet alleen genen spelen een rol bij de ontwikkeling van een bipolaire stoornis. Stressvolle omstandigheden kunnen bijvoorbeeld een trigger zijn voor deze aandoening. Denk daarbij bijvoorbeeld aan: het overlijden van een dierbare, spanningen op het werk of relatieproblemen. Zo’n heftige gebeurtenis kan leiden tot manische en depressieve buien. Ook bepaalde karaktereigenschappen of denkpatronen kunnen invloed hebben op het ontstaan van manische depressiviteit. Een gebrek aan zelfvertrouwen, extreem perfectionisme of weinig vermogen om problemen op te lossen kunnen een bipolaire stoornis ook veroorzaken. Vaak gaat het om een combinatie van deze factoren, die uiteindelijk leidt tot de aandoening.

Behandeling

Manisch-depressieve patiënten hebben last van manische en depressieve perioden, maar waar iemand het meest last van heeft verschilt van persoon tot persoon. Daardoor is het ook zo belangrijk om per persoon te kijken hoe de behandeling er uit zal zien. Een behandeling bestaat in de meeste gevallen uit een combinatie van medicijnen, zelfmanagement en therapie.

Medicatie is vaak nodig om stabiliteit te bereiken én te behouden bij een bipolaire stoornis. Er zijn verschillende middelen die gebruikt worden. Het middel Lithium wordt vaak ingezet om de kans op stemmingswisselingen te verkleinen, maar ook antipsychotica of antidepressiva worden soms voorgeschreven. Ook hier geldt weer dat dit kan verschillen van persoon tot persoon. Ook worden er verschillende soorten therapie ingezet. Therapie kan gebruikt worden om beter te leren luisteren naar het lichaam en een beginnende manie of depressie sneller te herkennen. Maar het helpt ook om een goed dagritme te behouden en om stabiliteit in het dagelijkse leven te creëren. Een bipolaire stoornis is niet te genezen, maar is vaak wel zodanig te behandelen dat iemand een redelijk ‘normaal’ leven kan leiden.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Bron | GGZ Standaarden, Lentis, Stichting Plusminus
Beeld | iStock

Ook interessant