Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Expert vertelt: dít is waarom lijnen eigenlijk helemaal geen zin heeft

lijnen.jpg

De cijfers op de weegschaal houden ons vaak behoorlijk bezig. Maar maken we ons gewicht niet veel te belangrijk? En hoe zit het überhaupt met (pogingen tot) afvallen na je vijftigste? Liesbeth van Rossum geeft antwoord op een aantal prangende vragen omtrent afvallen en dieëten.

Prof. dr. Liesbeth van Rossum is als internist-endocrinoloog verbonden aan het Erasmus Medisch Centrum en heeft obesitas en stresshormonen als aandachtsgebied. Ze is auteur van de bestseller Vet belangrijk en voorzitter van het Partnerschap Overgewicht.

Een groot deel van je gewicht is genetisch bepaald. Feit of fabel?
“Een feit: grofweg veertig tot zeventig procent van ons gewicht ligt vast in onze genen.”

Wat betekent dat nou eigenlijk?
“Dat de één beschermd is tegen overgewicht en dat bij de ander de kilo’s er sneller aankomen. Je kunt ook aanleg hebben voor ondergewicht: dan is het moeilijk om op een hoger gewicht te komen en blijven. De helft van de Nederlanders heeft overgewicht, terwijl veel meer mensen ongezond eten. Daaruit blijkt dat sommigen van nature voordeel hebben, en anderen veel meer wind tegen. Het is mede daarom ontzettend onterecht om een hard oordeel te vellen over bijvoorbeeld de dikke buurvrouw.”

Wat kun je doen om op een goed gewicht te blijven of om af te vallen?
“Als je gevarieerd en onbewerkt eet volgens de Schijf van vijf, dan krijg je al veel minder snacktrek. Wil je op je gezonde gewicht blijven, beweeg dan minstens 150 minuten per week matig intensief en doe twee keer per week spier- en botversterkende oefeningen. Voor mensen met obesitas is het om af te vallen nodig om 150-200 minuten per week matig-intensief te bewegen, naast spierversterkende oefeningen. Om ná het afvallen op gewicht te blijven, moet je zelfs 200-300 minuten per week matig-intensief bewegen. Wandel bijvoorbeeld dagelijks na je avondeten een halfuur tot drie kwartier. Dat helpt om op gewicht te blijven.”

Zijn er nog meer factoren die je gewicht beïnvloeden?
“Veel meer. Door regelmatig alcohol te drinken krijg je veel extra calorieën binnen. Je stofwisseling functioneert minder goed als je late avondmaaltijden eet. Dit geldt ook voor een snack of zoetigheid in de avond: dat leidt tot hogere bloedsuikerwaarden in de nacht en kan bijdragen aan een hoger gewicht. Slaap je ’s nachts minder dan zes uur, dan maak je meer van het hongerhormoon ghreline aan. Daardoor krijg je meer eetlust. Hormonale aandoeningen – bijvoorbeeld een traag werkende schildklier – of medicijngebruik kunnen ook tot gewichtstoename leiden.”

Lees ook:

Waarom pompoen je kan helpen afvallen


En stress?
“Door chronische stress maak je meer van het stresshormoon cortisol aan, dat de vetverdeling verandert: je slaat dan meer vet op in je buikstreek, wat extra ongezond is. Bovendien zorgt stress ervoor dat je veel trek blijft houden in hoogcalorische voeding. Een stroopwafel is dan zo veel aanlokkelijker dan een appel.”

Is diëten de oplossing?
“Op eigen houtje diëten door veel minder calorieën te eten, werkt meestal alleen voor de korte termijn. Het hongerhormoon ghreline en tal van verzadigingshor-monen die verstoord raken werken je continu tegen en je verbranding gaat omlaag, waardoor afvallen extra moeilijk is. Lukt het toch, dan loop je het risico dat je verbranding in rust ontzettend laag wordt, waardoor je snel weer aankomt en blijvend minder calorieën verbrandt. Op een lager gewicht blijven ná afvallen is dus echt heel moeilijk.

Kijk liever naar de oorzaak van je overgewicht: heb je stress, slaap je slecht, maak je verkeerde voedingskeuzes? Dát pak je aan. Boek je geen resultaat, dan kun je via de huisarts terecht bij een gecombineerde leefstijlinterventie (gli): daar word je langdurig gecoacht om andere keuzes te maken. Die interventie wordt vergoed vanuit het basispakket. Pas als dat ook geen effect heeft, zullen sommigen in aanmerking komen voor gewichtverlagende medicatie of een maagoperatie.”

Als je eenmaal 50 bent geweest, kun je dan überhaupt je gewicht nog wel beïnvloeden?
“De overgang is een periode van hormonale veranderingen. Daalt je oestrogeenspiegel, dan krijg je een andere vetverdeling en meer buikvet. Fit de overgang ingaan helpt het best, maar het is nooit te laat om je leefstijl aan te pakken en te werken aan het terugbrengen van stress en beter slapen. Ik realiseer me dat dat makkelijk is gezegd als je steeds wakker wordt van opvliegers. Schroom niet om je huisarts om hulp te vragen. Een hormoonbehandeling kan enorm helpen.”

Wat is voor u het belangrijkste wetenschappelijke inzicht over gewicht?
“Dat vet niet alleen een laagje ‘blubber’ is, maar een orgaan dat honderden hormonen produceert, die communiceren met je brein, darmen en andere organen. Neem het vethormoon leptine, dat eetlust reguleert. Hoe meer vet je hebt, hoe meer leptine dat vet produceert. Kom je een beetje aan, dan zorgt leptine dat je verbranding omhoog gaat en je eetlust omlaag.

Maar ben je eenmaal obees, dan raakt dit eetlust-regulatiesysteem in je brein ontstoken en is het niet langer in staat om je eetlust en gewicht goed te regelen. Ook je buikvet raakt ontstoken, waardoor je immuunsysteem minder goed werkt en de kans op ziekten toeneemt. Obesitas is daarom een ziekte op zich. Dat maakt het belangrijk om in actie te komen bij een paar pondjes of kilo’s te veel, want dan kun je er nog vanaf komen.”

Zijn er nog nieuwe inzichten over afvallen of gewichtsbeheersing?
“Onlangs hebben wetenschappers een spectaculaire ontdekking gedaan: botcellen in je benen blijken over een ‘weegschaal’ te beschikken. Ben je een tikje te zwaar, dan gaat er een seintje naar je brein dat je verbranding omhoog moet en dat je eetlust moet worden geremd. Wie weet verklaart dit waarom langdurig stilzitten zo slecht is voor je gewicht, zelfs al zou je ’s avonds een uur gaan sporten. Mogelijk schat de weegschaal je gewicht minder goed in als je zit. Als je elk uur staat of even rondloopt, heeft de ‘weegschaal’ wellicht een realistischer beeld.”

Je omvang gewoon accepteren en omarmen, is dat een goed idee?
“Mensen met obesitas krijgen minder goede medische zorg, maken minder kans op een leidinggevende functie en horen dat ze zwak karakter hebben. Die discriminatie moet echt stoppen. Tegelijkertijd schuilt er een gevaar in genoegen nemen met overgewicht of obesitas. Obesitas is een sluipmoordenaar: er zijn ruim 200 aan obesitas gerelateerde complicaties, van diabetes en kanker tot depressies. Mensen verdienen respect, maar ontkennen dat obesitas een ernstige ziekte is, is niet de manier.”

Margriet 46 ligt nu in de winkels! Met daarin een interview met presentator Frits Sissing, tips om de beste bril voor jouw gezichtsvorm te vinden, alles over de stad Wales, cijfers, feiten en tips over de overgang, de lekkerste Indiase gerechten en nog véél meer. Haal ‘m snel in huis of bestel deze Margriet online zonder verzendkosten.

Ook interessant