Gezichtsblindheid: dit moet je erover weten Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Gezondheid

Kun je gezichten niet herkennen? Misschien heb je prosopagnosie

Ken je dat: iemand op straat knoopt een gesprek met je aan, maar pas na héél diep graven, weet je wie er voor je staat. Mensen met prosopagnosie, ook wel gezichtsblindheid genoemd, herkennen gezichten helemaal niet. Dit moet je weten over de aandoening.

Ongeveer één op de vijftig mensen, onder wie Brad Pitt, heeft gezichtsblindheid. Volgens de acteur vinden mensen hem zelfs verwaand, omdat hij ze niet meteen herkent. Brad gaat vanwege zijn aandoening minder vaak naar sociale gelegenheden, uit angst dat hij bekenden tegenkomt.

Wat is prosopagnosie?

Waar het voor de een vanzelfsprekend is om een bekende aan te spreken, loopt iemand met gezichtsblindheid er straal voorbij. Ze herkennen het gezicht van een vriendin, familielid of zelfs hun partner niet. En dat gaat dus verder dan éven niet kunnen plaatsen waar je die persoon ook alweer van kent. Ook de gezichten van mensen die je dagelijks ziet, roepen geen herkenning op. Gevolg: je denkt continu - en zeker in een ruimte met veel bekenden - wie ís dat ook alweer? Het zorgt soms voor pijnlijke situaties, wat kan leiden tot angst en somberheid. Sommigen zijn zo bang om iemand te beledigen als ze diegene niet herkennen, dat ze liever thuisblijven. Mensen met gezichtsblindheid weten uiteraard wel dat ze een partner, gezin of goede vriendin hebben, maar herkennen ze gewoonweg niet.

Oorzaken van prosopagnosie

Prosopagnosie kent meerdere oorzaken. Soms ben je geboren met gezichtsblindheid: je hebt nooit het vermogen gehad om gezichten te onthouden en herkennen. Genen spelen daarin mogelijk een rol: in veel gevallen heeft iemand met aangeboren gezichtsblindheid familieleden met dezelfde kwaal. Door middel van onderzoeken hopen wetenschappers meer te ontdekken over de hersenmechanismen die ervoor zorgen dat je gezichten herkent. Veel mensen komen er pas op latere leeftijd achter dat ze prosopagnosie hebben, omdat het vermogen om gezichten te herkennen zich pas na de kindertijd volledig ontwikkelt. Bovendien wordt er weinig over gesproken, omdat we er meestal vanuit gaan dat iemand gezichten herkent. Gezichtsblindheid kan ook later in je leven ontstaan door hersenbeschadiging na een ongeluk of ziekte. Dan kun je gezichten van het een op het andere moment niet meer (goed) herkennen.

Je eigen gezicht

Mensen met prosopagnosie kunnen andere objecten meestal wel herkennen, wat zou betekenen dat er specifieke hersenmechanismen zijn die zich bezighouden met het herkennen en verwerken van gezichten. In ernstige vallen kan het zijn dat iemand met gezichtsblindheid zichzelf niet herkent. Wanneer je in de spiegel kijkt, begrijp je wel dat het jouw gezicht móet zijn, maar er is totaal geen herkenning. Dat geldt ook voor foto’s waarop je te zien bent.

Omgaan met gezichtsblindheid

In het dagelijks leven kom je in veel situaties terecht waarin het prettig is om een ander te herkennen. Wanneer je iemand voorbijloopt of niet meer weet waar je diegene van kent, roept het bij de ander immers een vervelend gevoel op. Het herkennen van gezichten is een belangrijk onderdeel van sociale interactie tussen mensen. Aangezien de aandoening niet te behandelen is, leren ‘gezichtsblinden’ zichzelf verschillende trucs aan. Zo proberen ze iemand te herkennen door het kapsel, de manier van lopen, lichaamsvorm of stem. Herkennen duurt daardoor wat langer, maar is wel mogelijk.

Bron | Herseninstituut, Scientias, BestLife

Maike AbmaGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden