Antibioticakuur Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Huisarts over voorschrijven van antibiotica: ‘Alleen als het lichaam niet op eigen kracht kan herstellen’

Heb je wel een blaas- of longontsteking gehad? Dan heb je waarschijnlijk een antibioticakuur voorgeschreven gekregen door de huisarts. Bij deze bacteriële infecties is een antibioticum onmisbaar. Toch zijn we in Nederland terughoudend in het voorschrijven van antibiotica, omdat steeds meer bacteriën resistent raken.

Huisarts Lydia Voorkamp (56) heeft een eigen praktijk in Den Haag. Ze vertelt aan Margriet waarom er niet voor elke bacteriële infectie een antibioticakuur wordt voorgeschreven en welke nadelige gevolgen een antibioticum kan hebben.

Bacteriële infectie

Elk antibioticum doet praktisch hetzelfde: het stopt een bacteriële infectie. Voor een griep, veroorzaakt door een virus, hoef je er dus niet om te vragen, stelt Voorkamp. “Antibiotica doden of remmen de groei van bacteriën. Hierdoor voorkom je dat een bacterie zich gaat vermenigvuldigen.”

Een antibioticakuur wordt volgens de huisarts alleen voorgeschreven bij een bacteriële infectie, waarbij de kans dat je er zelf bovenop komt erg klein is door bijvoorbeeld een verminderde weerstand of wanneer de kans op complicaties te groot is.

“Een keelontsteking is een bacteriële infectie, maar daar krijg je in de meeste gevallen geen antibioticum voor. Je lichaam kan deze infectie in veel gevallen zelf oplossen. Een longontsteking daarentegen is erger. Het lichaam is bij deze infectie zelden in staat om daarvan op eigen kracht te herstellen.”

Antibiotica resistentie

In Nederland wordt een antibioticum niet veel voorgeschreven, in tegenstelling tot landen in Zuid-Europa. Vaak een antibioticakuur nemen is volgens Voorkamp niet verstandig en kan zelfs gevaarlijk zijn. Hoe meer antibiotica worden voorgeschreven, hoe meer bacteriesoorten de werking ervan leren weerstaan, oftewel: antibiotica resistentie.

“Antibiotica doden de bacteriën die de infectie veroorzaakt, maar er kan er altijd eentje bij zitten die het wel overleeft. Deze bacteriën kunnen zich vermenigvuldigen. Als je een ontsteking krijgt met zo’n ongevoelige bacterie, helpen deze antibiotica niet meer. Hierdoor kun je erg ziek worden.”

Antibiotica bestrijden ook ‘goede’ bacteriën

Een andere reden waarom teveel antibiotica niet goed zijn, is volgens Voorkamp het feit dat het ook de goede bacteriën in je lichaam aanvalt. Een antibioticum maakt geen onderscheid tussen goede en slechte bacteriën.

“Denk bijvoorbeeld aan bacteriën in onze darmen. Deze helpen met het verteren van ons eten. Wanneer antibiotica ook deze ‘goede’ bacteriën bestrijden, kunnen ‘slechte’ bacteriën de kans krijgen om juist te groeien. Hierdoor kun je maag- en darm klachten krijgen. Daarnaast spelen onze darmbacteriën een rol bij de bij de afweer. Die wordt indirect verstoord door antibiotica.”

Antibioticakuur werkt niet: wat nu?

Het kan voorkomen dat een antibioticakuur niet aanslaat, zoals eerder benoemd. Wordt er dan een andere antibioticakuur voorgeschreven? Voorkamp legt uit dat dit bijna niet voorkomt zonder eerst verder onderzoek te doen.

“Als dit bijvoorbeeld gebeurt bij een blaasontsteking, dan zet je de urine op kweek. Vervolgens wordt er gekeken naar wat voor bacterie er nou precies in zit en waar die bacterie gevoelig voor is. Huisartsen geven daarom in de meeste gevallen niet zomaar een nieuw antibioticum mee.”

Wel is het belangrijk om de kuur altijd af te maken, stelt Voorkamp. Ook al lijkt het soms overbodig of als je denkt dat de kuur niet werkt. “Elke doorgeslikte pil is een gedoseerde aanval. Door de kuur af te maken heb je de minste kans dat er bacteriën achterblijven in je lichaam.”

Wanneer huisarts bellen bij het gebruik van antibiotica?

In Nederland worden antibiotica dus alleen voorgeschreven bij een infectie met ernstige klachten. Of bij klachten die terugkomen nadat het even beter ging. Slik je op dit moment antibiotica? Dan is het belangrijk om de huisarts te bellen bij de volgende klachten:

  • Je voelt je steeds zieker worden. Denk aan: benauwd, suf of uitgeput voelen.
  • De koorts duurt langer dan drie dagen.
  • De koorts komt terug nadat deze een paar dagen weg was.
  • Bij erge pijn. Bijvoorbeeld: pijn bij het plassen, pijn bij het ademen of pijn in uw nek.
  • Je krijgt een witte of grijze huid.
  • Je krijgt rode vlekjes op je huid.
  • Je krijgt andere klachten waarover je ongerust bent.

Bron | Thuisarts

Sanne van de WeteringGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden