Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Klachten door de overgang: wel of geen hormoontherapie?

klachten-door-de-overgang-wel-of-geen-hormoontherapie.jpg

Sommige vrouwen hebben zo veel last van de overgang dat ze er ziek van worden, depressief raken of in een burn-out terechtkomen. Maar hormonen slikken gaat veel van ons te ver. Hoe terecht is die angst voor hormoontherapie tijdens de overgang? 

En wat is hormoontherapie eigenlijk?

Overgangsklachten horen er níet bij

Wie met overgangsklachten bij de huisarts komt, krijgt vaak te horen dat dit soort klachten ‘erbij horen’. Maar dat is niet per se zo én er is wel degelijk iets aan te doen, weet gynaecologe Pauline Ottervanger. Samen met haar collega Wilma Smit geeft ze nascholing aan huisartsen over overgangsklachten. Vaak zijn huisartsen onvoldoende op de hoogte van welke behandelingen er zijn. Zelfs de gemiddelde gynaecoloog weet lang niet alles over de overgang. “Hierdoor krijgen veel vrouwen inderdaad te horen dat het er gewoon bij hoort en daar moeten ze het dan mee doen”, vertelt Pauline Ottervanger. “Terwijl er veel mogelijk is om klachten te verlichten en zelfs te verhelpen.”

Hormoontherapie tijdens de overgang

Zo is van een aantal natuurlijke methoden inmiddels wetenschappelijk aangetoond ze een gunstig effect kunnen hebben op opvliegers, stemmingswisselingen en vaginale droogheid. Maar er is ook een oplossing die klachten door de overgang zelfs helemáál kan verhelpen: het gebruik van vrouwelijke hormonen, ook wel hormonale substitutietherapie (HST) of hormoontherapie genoemd. Meestal is het een tabletkuur, die bestaat uit een combinatie van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. Net als de pil, alleen dan met kleinere hoeveelheden hormonen. Deze zorgen dat de balans van hormonen in je lichaam hersteld wordt, waardoor de klachten afnemen.

Lees ook:
Déze 10 symptomen moet je volgens een gynaecoloog nooit negeren

Onnodig bang gemaakt

Vaak vinden vrouwen het alleen een eng idee om hormonen te gebruiken. Dat komt vooral omdat er de laatste decennia veel gezegd en geschreven is over de negatieve kanten van hormoontherapie tijdens de overgang. Ook zorgmedewerkers en specialisten geloven dat nog, weet Ottenvanger: “Sommige huisartsen zeggen zelfs letterlijk dat je kanker van hormoontherapie kunt krijgen.”

Volgens Ottervanger en Smit baseren deze huisartsen zich echter op oud onderzoek. “Inmiddels weten we dat het risico op borstkanker pas iets toeneemt na vijf jaar gebruik en veel, véél kleiner is dan gedacht”, vertelt Smit. “Terwijl de meeste vrouwen maar twee of drie jaar hormoontherapie krijgen, dus niet aan die periode komen. En als je alleen oestrogenen gebruikt omdat je geen baarmoeder meer hebt, loop je zelfs pas vanaf zéven jaar een ietwat verhoogd risico. Vrouwen zijn onnodig bang gemaakt.” Hormoontherapie tijdens de overgang hóeft dus helemaal geen negatieve effecten te hebben voor je gezondheid. In tegenstelling zelfs: het lost zowel mentale als lichamelijke klachten door de hormooninbalans op.

Hormoontherapie beschermt je hart in de overgang

Daarbij komt dat hormoontherapie een belangrijk beschermend effect op ons hart lijkt te hebben. Dat geldt in elk geval voor vrouwen die vroeg in de overgang raken (rond hun veertigste of jonger). Wie dan geen hormoontherapie krijgt, heeft zelfs een verkorte levensverwachting van tien tot vijftien jaar. “Hier bestaan meerdere studies over”, vertelt Dorenda van Dijken, gynaecologe bij het Amsterdamse ziekenhuis OLVG en voorzitter van de Dutch Menopause Society (DMS).

De overgangsexpert benadrukt daarom dat iedere vrouw individueel bekeken moet worden. Er zijn namelijk ook personen die zélfs bij ernstige klachten door de overgang geen hormoontherapie krijgen. “Iemand die genetisch is belast met borstkanker, zal ik bijvoorbeeld geen hormonen voorschrijven. Maar als dat niet het geval is, kan hormonale substitutietherapie levensreddend zijn. Vanaf de overgang lopen we ook veel meer risico om te overlijden aan hart-en vaatziekten en de gevolgen van osteoporose (botontkalking, red.) dan aan kanker.”

‘In de pil zitten veel meer hormonen’

Ook Catherine van Heest, verpleegkundige en oprichtster van het vrouwengezondheidscentrum Care for Women, vindt hormoontherapie geen slechte oplossing. “In de anticonceptiepil zitten veel meer hormonen dan in de kuur die je gebruikt tegen overgangsklachten. Bovendien, als je ’s nachts geen oog dichtdoet omdat je je bed uit drijft van de opvliegers en daardoor overdag moe en gestrest op je werk zit, kun je je afvragen wat nou gezonder is. Hormoontherapie kan tijdens de overgang helpen om je lijf en hoofd weer tot rust te brengen. Daarna kun je altijd nog overstappen op een andere behandeling, mocht je dat willen.”

Niet met klachten blijven rondlopen

Wat je ook doet: het állerslechtste is om met serieuze overgangsklachten te blijven rondlopen. Daar zijn alle overgangsdeskundigen het over eens. “Veel vrouwen zijn geneigd hun klachten aan omgevingsfactoren te wijten”, vertelt gynaecoloog Ottervanger. “Tussen je veertigste en zestigste levensjaar gebeurt er natuurlijk ontzettend veel. Ouders overlijden, kinderen gaan puberen of verlaten het nest, de pensioenleeftijd nadert. Geen wonder dat ik somber of moe ben, denken veel vrouwen. Maar vergis je niet over wat er allemaal in je lijf gebeurt. Als vrouwen bij ons komen, gaat er vaak een wereld voor ze open.”

Als je ernstige klachten hebt, is het dus verstandig om hulp te zoeken. Dat bekent niet dat je direct hormoontherapie voorgeschreven zult krijgen, maar je kunt wel samen met een specialist overleggen hoe je zo gemakkelijk mogelijk de overgang door kunt komen.

Bij wie kun je terecht?

Je huisarts kan op basis van je verhaal hoogstwaarschijnlijk vaststellen of je in de overgang bent of niet, en of dit je symptomen kan veroorzaken. Maar je kunt ook terecht bij een overgangsconsulente; een verpleegkundige die is gespecialiseerd in overgangsproblematiek. Zij zijn over het algemeen beter op de hoogte van alle mogelijkheden die er zijn om klachten door de overgang te behandelen, van natuurlijke opties tot hormoontherapie. Je hebt daar geen verwijzing voor nodig. Sommige ziekenhuizen, zoals het OLVG in Amsterdam en het Flevoziekenhuis in Almere, hebben een speciale menopauzekliniek. Je kunt voor advies ook naar Care for Women. Omdat dit een commercieel vrouwengezondheidscentrum is, hangt de vergoeding die je terugkrijgt af van je zorgverzekering.

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Tekst | Rianne Marijs
Beeld | Getty Images

Ook interessant