ouder worden emoties Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUMGezondheid

Hoe ouder, hoe emotioneler? Déze invloed heeft ouder worden op onze emoties

Misschien is het je weleens opgevallen: je huilt vaker bij een mooie film of een ontroerend boek dan tien jaar geleden. Worden we emotioneler naarmate we ouder worden? Zo ja, hoe komt dat? En wanneer trek je aan de bel?

We vroegen het aan Maritza Allewijn, gz-psycholoog en directeur van PgD Psychologische expertise voor de ouderenzorg.

Uiting en beleving van emoties

Allereerst bestaat er een verschil tussen de beleving van emoties, zoals verdriet of blijdschap, en de uiting daarvan, bijvoorbeeld huilen of lachen. “Sneller laten zien dat er emoties in je omgaan of volschieten, is een bekend fenomeen bij het ouder worden. Die ‘rem’ is dan wat minder scherp afgesteld. Jongvolwassenen kunnen het uiten van hun emoties goed controleren, maar in de loop van de jaren wordt dat minder”, vertelt Allewijn. Bij mensen met een hersenbeschadiging, zoals een beroerte, neemt die affectlabiliteit ernstig toe. “Hun volumeregelaar is niet goed afgestemd. Ze kunnen heel snel heel verdrietig huilen, maar ook heel hard lachen om kleine dingen.”

Steeds gelukkiger

Dat je het nu minder vaak drooghoudt tijdens het kijken van een film of het luisteren naar muziek dan tien jaar geleden, is dus niet zo vreemd. Maar dat hoeft niet te betekenen dat je vaker verdrietig bent. “Als het gaat om de beleving van emoties, ervaren ouderen die steeds positiever. Ouderdom is niet alleen maar kommer en kwel. Veel mensen worden in de loop van hun leven juist gelukkiger. Wijsheid komt met de jaren, en daardoor weet je steeds beter wat je moet doen om positieve emoties te ervaren”, aldus Allewijn. Volgens biologische theorieën zijn jongeren vooral bezig met overleven. Ze focussen op risico en gevaar, wat voor angst kan zorgen. Ouderen houden zich daar over het algemeen minder mee bezig. “Ze hebben weinig te verliezen. Het leven is al voor groot deel geleefd.”

Beter relativeren

Het merendeel van de mensen wordt met de jaren gelukkiger, terwijl het leven er niet altijd makkelijker op wordt als je ouder bent. Dat klinkt dubbel. Allewijn: “Maatschappelijk, sociaal en lichamelijk gezien, krijg je best wat tegenslagen te verduren, maar psychologisch leer je daarmee omgaan. Je hebt voor zoveel hete vuren gestaan dat je beter kunt relativeren. Ook weet je inmiddels wat je van het leven mag verwachten.” Maar hoe ouder, hoe gelukkiger, geldt niet voor iedereen. “Het gaat om de grote aantallen. Wat met iemand persoonlijk gebeurt, gaat nog altijd boven de statistieken.”

Hersenbeschadiging

Neurologische aandoeningen hebben enorm veel invloed op emoties. Afhankelijk van waar de hersenbeschadiging zit en wat de oorzaak is, kun je emoties heel sterk uiten of vervlakken. “Mensen met beroerte, en dan vooral in rechterhersenhelft, hebben vaak een sterke uiting van emoties. Terwijl mensen met frontale schade, bijvoorbeeld fronto-temporale dementie, juist vervlakken. Ze voelen en tonen eigenlijk nauwelijks emotionele schommeling, een beetje als een robot. Ze kunnen niet genieten, maar ook geen verdriet ervaren. Dat is een heel moeilijk symptoom. Niet voor die mensen zelf, want die ervaren dat niet zo, maar wel voor hun omgeving.”

Verandering in emoties

Stel, je bent de laatste tijd wat sneller emotioneel: wanneer trek je dan aan de bel? “Het is heel moeilijk om jezelf te evalueren, dus ik zou eerst navraag doen bij mensen die met jou samenleven. Als zij vinden dat je snel en onbegrijpelijk veranderd bent of zich zorgen maken om je gedrag, vind ik dat een signaal om naar de huisarts te gaan. Maar ik zou me niet snel zorgen maken, dat is eigenlijk nooit goed”, vertelt de psycholoog. Hoewel je bij verandering in emoties en gedrag misschien denkt aan neurologische aandoeningen, zoals dementie, is dat meestal niet het eerste signaal. “Dat merk je vaak als eerste aan cognitie, dus onthouden, spreken, doelgericht handelen en oriënteren.”

Depressief

Tot slot kan er ook sprake zijn van een depressie. “Over het algemeen wordt de beleving positiever, maar ouderen zijn ook kwetsbaar. Als er te veel zware dingen op je pad komen en de draaglast groter wordt dan kracht om het te dragen, ben je vatbaarder voor een depressie. Het belangrijkste kenmerk daarvan is dat je niet meer kunt genieten.” Bovendien is eenzaamheid een groot probleem onder ouderen. “En daar heeft corona niet goed aan gedaan. Een depressie ontstaat bij ouderen vaak doordat ze te weinig ondernemen en in isolement raken.”

Maike AbmaGetty Images
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden