Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Je hart, je hormonen en de overgang: wat hebben die nou precies met elkaar te maken?

je-hart-je-hormonen-en-de-overgang-hoe-zit-het-nu-precies-met-die-connecties.jpg

Hormonen spelen een grote rol in het leven van iedere vrouw. Ze hebben effect op ons humeur en figuur, maar wist je dat hormonen ook invloed hebben op de gezondheid van ons hart? Tijdens de overgang, maar zéker ook in de jaren daarna.

Voor en tijdens de overgang, kun je heel wat doen om je hart zo gezond mogelijk te houden óndanks die veranderingen in hormonen.

Hart en hormonen

Dr. Janneke Wittekoek is cardioloog en directeur van Heartlife, een kliniek die mensen met hartklachten behandelt en begeleidt, met speciale aandacht voor het vrouwenhart. Ze vertelt ons hoe die relatie tussen het hart en de hormonen precies zit, én wat de overgang daarmee te maken heeft. “Tot we een jaar of vijftig zijn, komen hart- en vaatziekten vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Daarna maken vrouwen een inhaalslag: boven de zestig zijn hart- en vaataandoeningen voor vrouwen zelfs doodsoorzaak nummer één. De boosdoeners: hormonen. Die spelen ons op verschillende manieren parten.”

Bescherming van oestrogeen

“Tijdens de overgang verandert er veel op hormonaal gebied, wat effect heeft op je hart. Vóór die tijd beschermt het vrouwelijke hormoon oestrogeen ons tegen vaatschade aan de kransslagaders. Oestrogenen houden de vaten soepel en hebben bovendien een gunstig effect op de vetstofwisseling. Daardoor dragen ze bij aan een goede cholesterolverhouding in het bloed. Ze hebben ook een natuurlijk vaatverwijdend effect. Dat heeft weer een positieve invloed op de bloeddruk. Vóór de overgang zijn vrouwen dus beter beschermd tegen hartaandoeningen.

Maar als die bescherming wegvalt, ben je extra kwetsbaar: doordat de oestrogeenproductie afneemt, worden niet alleen de vaten niet meer beschermd, maar stijgen ook de bloeddruk en het ‘foute’ LDL-cholesterol in het bloed. Beide factoren vergroten de kans op hartaandoeningen. Reden te meer om goed voor je hart te zorgen.”

Lees ook:
‘Opvallend’: Helft van vrouwen met overgangsklachten zoekt geen hulp

Goed voor je hart zorgen

Goed voor je hart zorgen is dus heel belangrijk, zeker als je hormonen die beschermende functie laten vallen. Maar hoe doe je dat? Eerst is het belangrijk om de bekendste oorzaken voor hart- en vaataandoeningen te weten. Naast erfelijke factoren spelen een hoge bloeddruk, een hoog cholesterol en diabetes een belangrijke rol in het ontstaan van hart- en vaatziekten. Gezond eten, voldoende bewegen en genoeg slapen is dan ook heel belangrijk.

Maar ook emotionele stress speelt mee. Dat is het geval bij ongeveer een derde van alle hart- en herseninfarcten. En dat is weer de schuld van stresshormonen zoals adrenaline en cortisol. Zo kan het posttraumatisch stresssyndroom het risico op hart- en vaatziekten met zestig procent doen toenemen in het eerste jaar na diagnose. Proberen geen stress te hebben is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar ontspanningsoefeningen kunnen soms een verschil maken.

Help je hart-hormonen

Hoewel de afname van vrouwelijke hormonen zorgt dat je hart minder bescherming krijgt, zijn er ook vergelijkbare stofjes die juist góed zijn voor je hartgezondheid. En die stofjes kun je stimuleren, door de volgende activiteiten:

  • Yoga zorgt voor de neurotransmitter GABA die de hersenactiviteit omlaag brengt, een rustgevende werking heeft en de aanmaak van stresshormonen remt.
  • Bij lachen komt gelukkig stemmende endorfine vrij, die de binnenbekleding van de bloedvaten gezond houdt.
  • Rustgevende muziek verlaagt de bloeddruk en stimuleert het parasympatisch zenuwstelsel.
  • Knuffelen zorgt voor de aanmaak van oxytocine.
  • Bewegen remt de cholesterol-aanmaak, werkt bloeddrukverlagend en stabiliseert de suikerhuishouding.

Herken de symptomen

Maar nóg belangrijker dan die dingen, is dat je de symptomen van hart- en vaataandoeningen bij vrouwen herkent. Hartklachten uiten zich bij vrouwen namelijk anders dan bij mannen. Dat komt doordat bij vrouwen de bloedvaten op een andere manier verkalken: het begint vaak in de kleinere bloedvaten. Dat is op een hartfoto niet goed te zien, waardoor je soms lang met klachten rond kunt lopen. Signalen zijn pijn in de kaken, rug, oksel, bovenbuik of tussen de schouderbladen, kortademigheid, benauwdheid, griepachtige klachten, ongebruikelijke vermoeidheid, misselijkheid, slecht slapen, braken, koud zweet, angstgevoelens of een opgejaagd gevoel. Helaas worden ze nog vaak aangezien voor overgangsklachten, dus ga juist óók met die symptomen naar de dokter. En laat je niet wegsturen voor je onderzocht bent.

Game voor vrouwen in de overgang

Een extra steuntje in de rug nodig om te werken aan je gezondheid rondom de overgang, en zo je hart én hormonen te helpen? Samen met Greenhabit heeft dr. Janneke Wittekoek de game Greenhabit – the HeartLife Edition ontwikkeld. Een gezondheidsgame waarmee je je leefstijl en mindset blijvend verandert. Samen met een buddy (een vriendin bijvoorbeeld, of een zus) ga je aan de slag. In de game krijg je opdrachten die ervoor zorgen dat je gezond eet, meer beweegt of stress vermijdt. Denk bijvoorbeeld aan dingen als ‘wie zet als eerste 5000 stappen?’ of de vraag om een foto van een gezonde salade te delen. Hier geven we drie keer de game weg, inclusief cadeaupakket en recepten.

Tekst | Dorien Dijkhuis, Ilse van Roekel
Beeld | Getty Images

Een gedeelte van dit artikel verscheen eerder in Margriet 16 – 2021. Dit nummer nabestellen kan via magazine.nl.

Ook interessant