null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Hamertenen, hielspoor of platvoeten: wat doe je bij voetproblemen?

Je gebruikt ze elke dag en ze brengen je overal heen, je hele leven lang: je voeten. Helaas maakt dat vele gebruik ze ook kwetsbaar. Wat te doen bij voetproblemen als hamertenen, hielspoor, platvoeten of een scheve grote teen?

We zetten zeven veelvoorkomende voetproblemen op een rij, plus wat je eraan kunt doen.

1. Platvoeten

Als orthopedisch chirurg ziet Wieneke Metsaars, werkzaam bij Annatommie MC, duizenden voeten per jaar voorbij komen. Een deel van die voeten zijn platvoeten. Er zit dan geen holling onder de voet. Ze kunnen zijn aangeboren óf later in het leven verkregen. Platvoeten hoeven volgens haar geen probleem op te leveren. Zeker niet bij mensen die ze al hun hele leven hebben. Maar soms kan de voet erger gaan doorzakken en krijgen ze er toch last van. Vaak zijn milde klachten bij mensen die altijd al een platvoet hebben gehad goed te verhelpen met een steunzool.

En als die platvoet later in het leven ontstaat? “Dan kun je op den duur het gevoel krijgen dat je bij elke stap door de voet zakt”, zegt Metsaars. “Zooltjes helpen in het begin nog wel wat, maar bieden steeds minder verlichting naarmate de voet verder doorzakt. Je kunt pijn ervaren rond de wreef en aan de binnenzijde van de voet. De pees die de voetboog ondersteunt functioneert niet goed. Daardoor zakt de voetboog in.

Platvoetreconstructie

Het is goed te zien op een echo. Een corrigerende zool van de orthopedisch schoenmaker kan dan verbetering geven. In sommige gevallen kan ook een orthopedische schoen een oplossing bieden. In enkele gevallen kan een operatie (platvoetreconstructie) overwogen worden. Een ingreep waarvan je lang moet herstellen.”

2. Hallux valgus

30 procent van de mensen heeft er last van: een scheve grote teen. 80 procent van hen ondervindt daar ook echt klachten van. ‘Hallux’ is de Latijnse naam voor ‘grote teen’ en ‘valgus’ betekent dat hij scheef staat: de grote teen is scheefgegroeid in de richting van de andere tenen. Hoe het precies ontstaat, is nog niet helemaal duidelijk. Erfelijkheid speelt in elk geval een rol. Wieneke Metsaars hoort vaak van patiënten met hallux valgus dat meerdere mensen in de familie het hebben.

Het komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor, maar vrouwen hebben er veel vaker last van. Dat heeft volgens Metsaars te maken met de hormoonhuishouding, maar ook met de flexibiliteit van de gewrichtsbanden. En lopen op hakken? “Je krijgt geen hallux valgus door het dragen van hakken, maar een krappe schoen kan wel klachten geven aan een bestaande scheve teen.” Behalve erfelijkheid kunnen ook andere factoren een rol spelen. Bij reuma kan bijvoorbeeld ook een hallux valgus ontstaan. Die wordt dan veroorzaakt door de gewrichtsontsteking.

Scheve grote teen

Bij een scheve grote teen ontstaat er een knobbel, ook wel ‘knok’ genoemd, op de zijkant van de voet, aan het begin van de teen. Meestal is het dragen van schoenen dan pijnlijk. Op blote voeten of slippers gaat het vaak beter. Sommige mensen hebben er zó veel last van dat de voet ook gevoelig is zonder schoenen aan. Er is een aantal dingen dat je zelf kunt doen om de klachten te beperken of voorkomen.

Metsaars: “Probeer eens een tijdlang op goede schoenen te lopen. Kies voor platte schoenen met stevige zolen die voldoende ondersteuning geven. Ook de breedte van de schoen is belangrijk: alle tenen moeten erin passen zonder dat ze naar elkaar toe worden geknepen en de knok moet niet worden bekneld. Zorg dat de schoenen geen stiksels en/of naden hebben die over de pijnlijke knobbel lopen en zorg voor soepel materiaal dat meerekt.”

Operatie overwegen

Als je te veel last hebt, kun je een operatie overwegen. Die operatie heeft volgens Metsaars onterecht een slechte naam. Veel mensen denken dat een operatie heel pijnlijk is en dat de scheve teen toch weer terugkomt. “Vroeger werden andere operatietechnieken gebruikt en werd er niet over pijnstilling nagedacht. Dat is nu anders. We weten inmiddels dat de uitkomst van de operatie ook afhankelijk is van de vaardigheden van de chirurg. Zoek dus naar een gespecialiseerde voetchirurg voor deze ingreep. Als je je door een ervaren voetchirurg laat opereren is de kans dat de scheefstand terugkomt klein en zal de pijn wellicht meevallen.”

Er zijn verschillende operatieve technieken voor hallux valgus die als doel hebben de grote teen recht te zetten. Bij de meeste technieken wordt het eerste middenvoetsbeentje doorgezaagd. Bij de Chevron-techniek bijvoorbeeld, wordt het bot in een V-vorm doorgezaagd ter hoogte van de hals van het eerste middenvoetsbeentje. Dat wordt dan richting de tweede teen opgeschoven en met een schroefje vastgezet, waardoor de voorvoet smaller wordt en de grote teen recht komt te staan.

Bij een andere behandeltechniek, de Scarf, wordt het middenvoetsbeentje in de gehele lengte doorgezaagd. Daardoor kan het bot meer worden opgeschoven en wordt het vervolgens vastgezet. De keuze voor de methode hangt af van je klachten.

Lees ook:

Pijn aan je voeten? 8 mogelijke oorzaken (én oplossingen)

3. Hamerteen

Bij een hamerteen staat het eerste kootje omhoog, het tweede naar

beneden en het derde recht. Bij het dragen van schoenen kan pijn ontstaan door

die omhoog staande teen. Soms komt er dan een eeltknobbel of likdoorn op. Een

hamerteen kan worden veroorzaakt door een scheve grote teen die een van de

andere tenen omhoog duwt. Maar ook holvoeten of ernstige platvoeten kunnen de

oorzaak zijn.

Steunzolen kunnen helpen om de druk beter te verdelen en de teen ruimte

te geven. Ook een orthese, een teenstukje van siliconen voor tussen de tenen,

kan soms helpen. Als dat niets oplost, kan er worden geopereerd. Tijdens de

operatie wordt dan de stand van het kootje gecorrigeerd, waardoor de

teenrichting verandert. Een andere methode verwijdert een gedeelte van het

basiskootje, waardoor de teen niet langer omhoog wijst. In beide gevallen is

het een relatief kleine ingreep waarna je vrij snel weer mobiel bent.

4. Hielspoor

Hielspoor

is volgens Metsaars eigenlijk geen goede benaming. Het gaat bij deze aandoening

namelijk om een peesplaatontsteking onder de voet. Daar verbindt de

voetzoolpees de voorvoet met de hiel. De plek waar deze pees aan het hielbeen

vastzit, kan bij overbelasting geïrriteerd raken en pijn gaan doen. Het is een

vervelende klacht die veel pijn geeft bij het staan en lopen. Vaak zijn mensen

met hielspoorklachten sterk beperkt in hun mobiliteit.

Hielspoor wordt meestal veroorzaakt door overbelasting, door te veel sporten of door overgewicht. Hielspoorklachten komen meestal voor in de leeftijd tussen de veertig en zestig jaar, nagenoeg nooit bij mensen onder de twintig jaar.

Vervelende klachten

De klachten zijn heel vervelend, maar kunnen in principe geen kwaad. Heel soms wordt een ontstekingsremmer gebruikt om de pijn te laten afnemen en de irritatie te verminderen, maar volgens Wieneke Metsaars gaan de klachten in 98 procent van de gevallen vanzelf over. Vandaar dat er vrijwel nooit wordt geopereerd. “Houd zo veel mogelijk rust. Blijf wel bewegen, maar ga geen lange stukken lopen of rennen. Draag schoenen met een goede demping. Loop in geen geval op slappe sandalen of slippers. Dan krijgt de voetzoolpees onvoldoende ondersteuning. Een (gel)zooltje kan soms verlichting brengen, maar ook dan moet je geen te slappe schoenen dragen. Dan heeft het geen zin.”

Uit grote studies blijkt dat rekken helpt bij hielspoorklachten. ’s Nachts kun je de pees op spanning houden met een nachtspalk. Overdag kun je voorzichtig rekken met oefeningen. Bijvoorbeeld door met de voorvoet op de traptrede de hiel voorzichtig te laten zakken. Zorg ervoor dat je die oefeningen langzaam opbouwt. Vaak kan een fysiotherapeut je begeleiden bij het rekken. Die kan ook shockwave toepassen; geluidsgolven (schokgolven) die weefselherstel stimuleren.

5. Enkelartrose

Bij artrose raakt

het gewricht versleten. Het kan optreden in het knie- of schoudergewricht, maar

ook in het enkelgewricht of in een van de andere gewrichten in de voet. Artrose

in het groteteengewricht komt bijvoorbeeld ook veel voor. De pijn die artrose

veroorzaakt wordt erger bij belasting. Soms is er ook sprake van zwelling door

vocht. Klachten verminderen bij rust.

Als

je met artroseklachten bij de orthopedisch chirurg komt, zal die in de meeste

gevallen eerst proberen de voet te ondersteunen en bij scheefstand de stand van

je voet proberen te veranderen. Bijvoorbeeld met steunzolen. Als de pijn zich

rond de enkel bevindt, kunnen een brace of orthopedische schoen soms uitkomst

bieden. Soms biedt een ontstekingsremmer of een injectie verlichting. Als de

klachten niet verbeteren met deze maatregelen behoort een operatie ook tot de

mogelijkheden. Soms worden alleen pijnlijke botaanwassen verwijderd

(cheilectomie) en soms wordt het versleten gewricht vastgezet. Ook een

enkelprothese komt soms voor.

6. Achillespees

De

achillespees is de pees die de kuitspier verbindt met de hiel. Hij zorgt ervoor

dat je voet zich met kracht kan afzetten van de grond als je wandelt, hardloopt

of springt. Achillespeesklachten komen voornamelijk voor op middelbare leeftijd.

Ze worden veroorzaakt door overbelasting van een ouder wordende pees. Wieneke

Metsaars ziet het vaak bij hardlopers. “De patiënten hebben dan wel de

conditie om een bepaalde inspanning te leveren, maar die inspanning rijmt niet

met wat de pees nog aankan. De peesvezels verliezen met het ouder worden

namelijk flexibiliteit en elasticiteit.”

De

balans tussen wat de pees kan hebben en hoeveel inspanning je levert moet dus

goed zijn. Daarom is het belangrijk de kuitspier gedoseerd op te trainen en

niet over je grenzen te gaan. Een achillespees kan in sommige gevallen worden geopereerd.

Vooral als de klacht zich ter hoogte van de aanhechting op de hiel bevindt, is

een operatie soms zinvol. Voor de rest betekent herstellen van een

achillespeesblessure voornamelijk: rust houden en langzaam de pees sterker

maken. Een fysiotherapeut kan je begeleiden bij het gedoseerd ‘optrainen’ van

de pees en de kuitspieren.

Klachten voorkomen

Ook

het voorkómen van achillespeesklachten kan met oefeningen. Bijvoorbeeld met

behulp van de trap-oefening: ga met je voorvoeten op de rand van een traptrede

staan, haal zo veel mogelijk gewicht van je gezonde been en laat je

geblesseerde been langzaam zo ver mogelijk omlaag zakken. Zo komt de

achillespees op rek. Stap op de trede eronder met je andere voet en zet je geblesseerde

voet bij. Herhaal deze beweging een aantal keer. Metsaars: “Rekken tijdens het

sporten is ook erg belangrijk. En wandelen tussen het hardlopen door kan helpen

tegen het ontstaan van achillespeesklachten.”

7. Morton’s neuroom

Wat

Metsaars ook vaak ziet bij mensen met voetklachten, is het zogenoemde Morton’s

neuroom; een beknelde zenuw in de voorvoet. Die zenuw bevindt zich meestal

tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes van de derde en vierde teen. Doordat

hij daar steeds tussendoor beweegt raakt de zenuw geïrriteerd en verdikt.

Klachten die mensen ervaren zijn vooral pijn rond die plek die erger wordt als

je schoenen draagt. Soms straalt de pijn uit naar de tenen of voelt het juist

doof aan.

Om de zenuw meer ruimte te geven, kunnen steunzolen helpen. Ook kan een orthopedisch chirurg een injectie geven om de irritatie van de zenuw te verminderen en daarmee de vicieuze cirkel van irritatie-dikker worden-irritatie te doorbreken. Opereren is een optie als de pijn niet of slechts tijdelijk is verminderd. Met een kleine snee aan de bovenzijde tussen de tenen wordt de zenuw met het neuroom dan verwijderd.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?

Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

null Beeld

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 05-2021. Dit nummer nabestellen kan via magazine.nl.

Tekst | Dorien Dijkhuis

Beeld | Getty Images

Margriet Extra: Gezond leven ligt nu in de winkel! Met álles over gezond & leuker ouder worden, zoals: zo houd je nu je weerstand op peil, complete vitaminewijzer, dossier lekker slapen (met tips van een therapeut), zes pagina's puzzelen en nog véél meer. Haal de special snel in huis of bestel hem online zonder verzendkosten via deze link.

Redactie MargrietGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden