null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Expert vertelt: ‘Als je vijftig wordt, verandert je lichaam onvermijdelijk; de sleutel is zelfacceptatie’

De cijfers op de weegschaal houden ons vaak behoorlijk bezig. Maar maken we ons gewicht niet veel te belangrijk? En hoe zit het überhaupt met (pogingen tot) afvallen na je vijftigste, wanneer ons lichaam veel verandert? Catharine Evers geeft antwoord op een aantal prangende vragen omtrent diëten en de emoties die daarbij komen kijken.

Catharine Evers, universitair hoofddocent aan Universiteit Utrecht in Sociale wetenschappen en Psychologie. Ze is onder meer gespecialiseerd in de onderwerpen emotioneel eten en zelfrechtvaardiging.

Waarom doen die getallen op de weegschaal toch zo veel met ons?

“Omdat die cijfers een rechtstreekse confrontatie met onszelf zijn. We hebben allemaal een ideaalplaatje: zo willen we eruitzien, we mogen maximaal zoveel wegen. We willen weten hoe ver we nog van dat ideaal zijn verwijderd.”

Is veel met je gewicht bezig zijn contraproductief?

“Vaak wel. Zolang we geen duidelijk en uitvoerbaar plan hebben, plus de discipline die nodig is om zo’n plan vol te houden, zal er weinig veranderen. Dan eet je op een verjaardag toch weer taart en baal je vervolgens van je gewicht.”

Is onze relatie met eten ingewikkelder dan nodig?

“Absoluut. Psychologen noemen vrouwen die voort-durend lijnen – en dat zijn er echt gigantisch veel, vermoedelijk zo’n 90 procent – restrained eaters. Dat betekent dat ze zichzelf voortdurend beperken en bezig zijn met hun doel: afvallen. Ze denken steeds aan calorieën en wat ze wel of niet zouden moeten eten.”

Helpt zo bewust bezig zijn met eten bij het afvallen?

“Uit onderzoek blijkt dat restrained eaters ondanks hun obsessie uiteindelijk geen gram minder eten. Met andere woorden: hun gedrag past niet bij hun doelstelling. Het doel – een bepaald streefgewicht – kun je pas in de toekomst behalen en het is lastig om daar in het hier en nu veel voor te laten. Enerzijds staat eten voor lekker, gezellig, genieten. Anderzijds voelt alles als een verboden verleiding: dat zorgt voor conflict.”

Lees ook:

Expert vertelt: dít is waarom lijnen eigenlijk helemaal geen zin heeft

Maakt dat je kwetsbaar voor eetbuien?

“Als je in je hoofd continu op de rem staat, word je enorm gevoelig voor alles wat je lekker vindt. Dan kom je in de verleiding om een bezoek te brengen aan de banketbakker, omdat het daar zo lekker ruikt.”

En hoe zit het met emotie-eten?

“Uit onderzoek dat ik verrichtte, blijkt dat de meeste mensen helemaal geen grote emotionele eters zijn, ook al denken ze daar zelf anders over. Maar restrained eaters zijn juist wél gevoelig voor emotie-eten, want als er een emotie optreedt raken ze makkelijker ontremd. Een discussie met je dochter kan dan al genoeg zijn.”

Zijn we tegenover onszelf en anderen wel eerlijk over onze eetgewoonten?

“Vaak niet. Als ik in een volle zaal vraag wie een emotionele eter is, gaan bijna alle handen omhoog. Bij de vraag wie niet aan eten moet dénken bij spanning en verdriet, gebeurt hetzelfde. Mensen noemen zichzelf emotionele eters, terwijl dat in werkelijkheid meevalt. Mensen gebruiken emoties soms als excuus om zichzelf iets lekkers te gunnen – dat heet zelfrechtvaardiging. Dan ligt het aan de emotie en niet aan jezelf dat het niet lukt om de borrelhappen te laten staan. Mensen vinden gemakkelijk excuses voor hun eigen gedrag.”

Liegen we ook over ons gewicht?

“Ja, tegen anderen én tegen onszelf. We denken graag dat we net iets mooier, aardiger en slanker zijn dan we daadwerkelijk zijn. Wees maar blij met die roze bril, want uit onderzoek blijkt dat mensen met een depressie het meest realistisch zijn. Gelukkig zul je van zo’n blik niet worden.”

Speelt ouder worden een rol bij ontevredenheid over ons gewicht?

“Het ligt voor de hand dat het naleven van een lichaamsbeeld dat je nooit meer zult bereiken, frustreert. Als je vijftig wordt, verandert je lichaam onvermijdelijk. Dat accepteren we niet zomaar: rimpels kun je immers ook laten wegspuiten. De sleutel is zelfacceptatie. Een schrale troost: dat is voor niemand makkelijk. Uit onderzoek naar body image blijkt dat superslanke meisjes van veertien jaar ook ongelukkig zijn over hun figuur. Het is dus menselijk.”

Wat moet je dan wél in huis hebben om succesvol te lijnen?

“Met een duidelijk plan bestaat er minder verleiding. En met een plan bedoel ik dat je ook bedenkt wat je doet op een verjaardag waar taart is en wat je doet als een vriendin zegt: ‘Joh, doe niet zo ongezellig en drink een wijntje mee.’ Als je dat pas gaat bedenken als je trekt hebt, wordt het te lastig. Daarnaast heb je enorm veel geduld nodig. Lijnen heeft geen zin, je bereikt alleen resultaat met het aanpakken van kleine gewoonten. Elke dag een koekje bij de koffie tikt over langere tijd flink aan. Het kan een idee zijn om alleen op een gepland moment te zondigen en er dan ook echt van te genieten.”

Tekst | Nicole Gommers

Beeld | Getty Images

Redactie MargrietGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden