MT33 Gezondheid 13 vragen huisarts Beeld

PREMIUM

Dit zijn de 13 meestgestelde vragen aan de huisarts

Met welke klachten komen we het vaakst bij de huisarts? Huisartsen Rinske van de Goor en Rutger Verhoeff vertellen welke gezondheidsproblemen van zestigplusvrouwen ze voorbij zien komen. En ze geven advies.

Rinske van de Goor is huisarts in hartje Utrecht, bestuurslid van de Vereniging Praktijkhoudend Huisartsen en columnist.

Rutger Verhoeff was lange tijd huisarts in Amsterdam en houdt nu praktijk in Utrecht. Hij is vlogger, blogger, columnist en auteur van onder meer Kusje erop en Dokter, nu ik er toch ben.

1. Heb ik een urineweginfectie?

Met het stijgen van de jaren, stijgt óók het aantal urineweginfecties. Rinske van de Goor: “De slijmvliezen van de vagina en plasbuis bieden bescherming tegen bacteriën, maar in en na de overgang worden die slijmvliezen dunner en droger, waardoor bacteriën meer kans krijgen.” Waar jonge vrouwen tijdens zo’n infectie vaak veel pijn hebben bij het plassen, zijn de klachten bij wat oudere vrouwen vaker atypisch. “Soms verlies je ineens urine, of merk je alleen dat je heel vaak moet plassen.” Als je veel blijft drinken, kun je best even aankijken of de klachten vanzelf verdwijnen. Een tip: cranberrysap voorkomt dat de darmbacterie E-coli (vaak de boosdoener) zich aan de blaaswand hecht. Het actieve molecuul uit cranberry is ook in tabletvorm verkrijgbaar onder de naam d-mannose. “Trek wel aan de bel als je koorts en pijn krijgt. Een blaasontsteking die opstijgt, kan leiden tot een nierbekkeninfectie. Je moet dan worden behandeld met antibiotica.”

2. Wat kan ik doen tegen incontinentie?

Van de Goor windt er geen doekjes om: praktisch iedere vrouw kampt uiteindelijk met verzakking, zelfs als ze geen kinderen heeft gekregen. De blaas, de baarmoeder of darm kunnen naar beneden zakken in of tot buiten de vagina. “Op zich is dat niet erg, behalve als je klachten ervaart. Incontinentie van urine of ontlasting is natuurlijk wel erg vervelend. Het kan ook gaan om pijn bij het vrijen of een zwaar ‘balgevoel’ tussen je benen. Je kunt behandeld worden door een bekkenbodemtherapeut of er kan een ring geplaatst worden om blaas en baarmoeder op hun plaats te houden. Soms is een operatie nodig. Op thuisarts.nl vind je een keuzehulp.”
Rutger Verhoeff: “Er zijn vrouwen die zo’n verzakking de rest van hun leven accepteren en er niets mee doen. Doe dat alleen als je weinig klachten hebt. Er zijn voldoende behandelopties.”

3. Ik ben de laatste tijd zo somber, wat kan het zijn?

De overgang, stoppen met werken, opnieuw verdriet hebben van je kinderloosheid als vriendinnen oma worden, jeugdtrauma’s die naar boven komen… Vrouwen die daarmee te maken krijgen hebben soms klachten als somberheid, depressie of overbelasting, waardoor weer andere klachten ontstaan (slapeloosheid, pijn...). Rinske van de Goor denkt dat gevoelens van er niet langer toe doen die klachten in de hand werken. “Vrouwen moeten zich in verschillende fases herdefiniëren. Hoe vul je je leven opnieuw in nu de kinderen uit huis zijn? Hoe blijf je dicht bij jezelf als je leven opnieuw in het teken komt van zorgen? Onderschat niet hoeveel vrouwen een oudere partner hebben waardoor ze in de mantelzorgrol terechtkomen. Dat is zwaar, en al helemaal als je ook nog voor je kinderen of oude ouders zorgt. En dan is er nog rouw waar we allemaal mee te maken krijgen. Rouw kan vele vormen aannemen: van verdriet tot opluchting dat iemand er niet meer is – en al die vormen zijn normaal.”

Pasklare oplossingen tegen ‘levenspijn’ bestaan niet, maar elkaar de hand reiken doet wonderen, weet ze. “Laten we meer een gemeenschap zijn en als vrouwen verbinding zoeken. Ga open in gesprek. Hoe is het echt om geen oma te worden? Hoe voelt je vriendin zich, na het verlies van een zoon of dochter?” Van de Goor wijst op het belang van zelfzorg. “Ontdek of je iets hebt aan praten met vrienden en familie, yoga, wandelen, sporten, of (online) therapie. Pas als je maandenlang last houdt van somberheid of suïcidale gedachten hebt, spreken we van depressie. Dan is medicatie een optie.”

4. Ik ben zo stijf en mijn knieën kraken

Pijnlijke knieën, heupen en schouders: dat komt veel voor vanaf een jaar of zestig en bij vrouwen nog meer dan bij mannen. Van de Goor: “Soms is het artrose – je kraakbeen verliest aan kwaliteit – en soms is er veel pijn of stijfheid, maar we weten niet hoe het komt. Beweging is cruciaal. Probeer te zorgen voor een gezond gewicht, zodat gewrichten niet te veel belast worden.” Of een nieuwe knie of heup nodig is, is vooral aan de patiënt. “Word je bij je dagelijkse activiteiten zwaar beperkt, dan is het een optie. Kun je met behulp van ibuprofen of andere NSAID’s – ontstekingsremmers die de huisarts voorschrijft – nog genieten van je jaarlijkse wandelvakantie, dan zou ik het niet doen.”

5. Mijn duim doet zo’n pijn!

Rutger Verhoeff ziet ook vaak de beruchte ‘huisvrouwenduim’. Met een lach: “Die naam zou nu écht niet meer kunnen, maar de klacht bestaat al heel lang – vrouwen kregen vroeger al pijn door voortdurend bedden opdekken en aardappels schillen.” Ook nu komt het door repeterende beweging, waardoor artrose van het duimgewricht ontstaat – denk aan appjes tikken. De behandeling: de duim ontzien, ontstekingsremmers en soms chirurgie.

MT33 Gezondheid 13 vragen huisarts Beeld

6. Ik heb nog stééds naweeën van corona…

“Dokter, heeft u een pilletje tegen de vermoeidheid?” Die vraag over covid hoort Verhoeff het vaakst. Helaas, dat pilletje bestaat niet. “Acceptatie is de sleutel. Dat begint bij je klachten duiden. Probeer de balans op te maken: waarvan krijg je weer wat meer energie?” Verhoeff heeft een hoopvolle boodschap: “Ik zie long covid patiënten vorderingen maken.”

Al sinds 11 april hoeven we bij een positieve zelftest niet meer naar de GGD. Maar voorzichtigheid is nog steeds geboden, zegt Van de Goor: “Kwetsbare mensen kunnen overlijden aan covid. Blijf alsjeblieft vijf dagen binnen als je besmet bent.”

7. Ehm, ik heb last van eh… vaginale jeuk

Witte of jeukende plekjes kunnen duiden op lichen sclerosus: een aandoening van de schaamlippen, ingang van de vagina en anus die gepaard gaat met heftige jeuk en pijn en waarbij in ernstige gevallen de vagina en schaamlippen kunnen versmelten. Seks is vaak pijnlijk. Een hormoonzalf kan helpen. Van de Goor: “Blijf hier zeker niet mee rondlopen. Ik ken vrouwen met veel verdriet over jarenlange klachten die niet de juiste aandacht kregen en dus niet werden verholpen.” Ook los van lichen sclerosus schamen vrouwen zich (onterecht!) enorm voor vaginale klachten. “Soms hangen klachten samen met een afnemende oestrogeenspiegel en een droge vagina. Meestal is er een oplossing.” Vaginale zeep en douches zijn onzin – die verstoren juist de balans en verhogen zo het risico op infecties. “Er bestaan geen speciale penis- of borsthaarreinigers. Dat komt omdat mannen zich minder schamen. De vagina is ook niet vies!”

8. Is dit knobbeltje slecht nieuws?

Wie een knobbeltje voelt, denkt vaak meteen aan kanker, is de ervaring van Rutger Verhoeff. Gelukkig is dat meestal onterecht. “Knobbeltjes zijn vaak vetbultjes of talgkliercystes en als je een infectie hebt doorgemaakt, is een zwelling van de lymfeklieren in je hals, oksels, liezen en onder het sleutelbeen heel normaal. Kom langs bij twijfel. En zeker met knobbeltjes in de borsten nemen we geen risico. Met het klimmen van de leeftijd stijgt ook de kans op borstkanker.”

9. Wat betekent dit plekje op mijn huid?

Van de Goor: “Veel mensen krijgen basaalcelkanker op plekken die jarenlang veel zonlicht kregen. Je ziet dan meestal glazige plekjes die niet genezen. Het zaait niet uit en is goed behandelbaar. Verdachte moedervlekken moet je zeker laten checken: het kan gaan om een melanoom.” Met de ABCDE-regel (die vind je hier) weet je of er een rode vlag is.

10. Ik slaap zo slecht. Wat kan ik daartegen doen?

Het is verleidelijk om naar slaapmiddelen te grijpen, wat niet erg gezond is: bij langdurig gebruik kun je ernstig ontregeld raken. Ook hier is acceptatie beter. Van de Goor: “Bedenk dat je de komende acht uur in elk geval niets hoeft – slaap je niet, dan rust je toch.” Komen de problemen door een depressie of opvliegers, dan is het zaak die problemen aan te pakken. “Naar een slaapkliniek gaan heeft meestal weinig zin. Slaapproblemen komen veel voor, maar ernstige slaapstoornissen zijn heel zeldzaam.”

11. Nu ik er toch ben…

Rutger Verhoeff maakt het vaak mee: “Vrouwen melden zich met iets kleins en blijven daarna dralen. Ineens komt er dan uit: ‘Dokter, nu ik er toch ben… mag ik nog iets kleins laten zien?’ Dat ‘kleins’ blijkt het echte probleem en de schaamte levensgroot. “Het kan gaan om allerlei problemen. Ik zie een toename van seksueel overdraagbare aandoeningen.” Niet gek, want we scheiden als zestigers vaker, waarna we gaan daten. Met ongewenste souvenirs tot gevolg. “Syfilis bijvoorbeeld of herpes genitalis. Bij syfilis heb je een pijnloze zweer bij de vagina, als het gaat om herpes genitalis heb je juist meerdere pijnlijke blaasjes op de vagina.” Ook chlamydia komt veel voor. Soa’s moeten worden behandeld. “Je kunt er erg ziek van worden, soms met heftige complicaties.” Wat betreft die schaamte zegt Verhoeff: “De huisarts – man of vrouw, dat maakt echt niet uit – heeft alles al gezien. Er zijn geen taboes.” Nog een tip: “Kom niet met een klacht in de laatste minuut van een consult. Gewoon bellen voor een volledig consult is beter voor je gezondheid én voor de agenda van de huisarts.”

12. Is er iets te doen tegen die menstruatie- en overgangsklachten?

De overgang kan lang dooremmeren en vrouwen melden zich met allerhande klachten, zoals opvliegers, vaginale droogte, vermoeidheid en somberheid. Van de Goor: “Bij forse klachten kunnen hormonen helpen, maar daar zijn we wel terughoudend mee. Een generiek advies bestaat niet, dus praat erover.” Verlies je rond of na je zestigste weer bloed (postmenopauzaal bloedverlies)? Schaar het niet zomaar onder de noemer ‘onregelmatige menstruatie’. “Het kan een symptoom zijn van baarmoeder- of baarmoederhalskanker. Kom er altijd mee langs.”

13. Ik heb het benauwd

Van de Goor ziet steeds vaker vrouwen met klachten door roken. “Vrouwen van zestig zijn of waren vaak rokers, terwijl ze door hun kleinere longen een groter risico lopen op de longziekte COPD.” Je longen raken dan flink beschadigd. “Rook je nog, stop dan meteen. Zelfs als je al COPD hebt, is dat zinvol: al na zes weken krijg je meer lucht. Je voorkomt ernstige klachten, en natuurlijk verminder je door te stoppen ook het risico op longkanker, vele andere soorten kanker én andere ernstige ziekten. Stoppen met roken is áltijd het effectiefst wat je voor je gezondheid kunt doen. Maar moeilijk is het wel. De meeste huisartspraktijken bieden hier ook hulp voor.”

Vrouwen versus mannen

“Vrouwen bezoeken vaker de huisarts dan mannen, zelfs als we gynaecologische klachten en onderzoeken die verband houden met vruchtbaarheid niet meetellen,” zegt huisarts Rinske van de Goor. “Vrouwen zijn heel bewust met hun gezondheid bezig. Gaan wij naar de wc, dan kijken we nog even achterom: ziet mijn ontlasting er wel gezond uit? Vrouwen beleven hun lichaam meer.” Niet gek, vindt ze, want door menstruaties, bevallingen en hormoonschommelingen is dat lijf erg ‘aanwezig’. Rutger Verhoeff deed onderzoek naar pijn. “Vrouwen ervaren meer pijn dan mannen, omdat vrouwen meer ‘pijnontvangers’ hebben: zenuwuiteinden die pijnprikkels naar het brein sturen.” Het gaat dan dus om daadwerkelijke pijn. “Bovendien maakt het brein van mannen bij pijn meer pijnstillende en kalmerende stofjes aan dan het vrouwenbrein, terwijl artsen geneigd zijn mannen eerder pijnstillende medicatie voor te schrijven.”

Nicole Gommers

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden