Dit wil je weten over onverklaarde lichamelijke klachten (SOLK) Beeld Getty Images/Westend61
Beeld Getty Images/Westend61

Dit wil je weten over onverklaarde lichamelijke klachten (SOLK)

Bij lichamelijke klachten vraag je je al snel af wat er aan de hand is. Waar komt die hoofdpijn vandaan of wat betekent die pijn in je knie? Vaak gaat het vanzelf over of is er een behandelbare oorzaak te vinden. Maar wat als de klachten aanhouden zonder dat er een verklaring voor is? Dan kan er sprake zijn van onverklaarde lichamelijke klachten, oftewel SOLK.

Deze afkorting komt van Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten.

Wat zijn onverklaarde lichamelijke klachten (SOLK)?

In twee gevallen spreken artsen van SOLK:

  • Als er geen ziekte, beschadiging of andere aandoening gevonden kan worden als oorzaak van de klachten.
  • Als er wel een oorzaak gevonden kan worden, maar het onduidelijk is waarom de klachten zo heftig zijn, zoveel last geven of zo lang aanhouden.

Hoe vaak komt het voor?

Hoe vaak onverklaarde lichamelijke klachten voorkomen, is lastig te zeggen. Dat blijkt onder andere uit het feit dat er door betrokken instanties uiteenlopende cijfers worden genoemd. Zo stelt de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie dat de meeste klachten waarmee patiënten bij de huisarts komen, lichamelijk onverklaard zijn. Een deel daarvan wordt doorverwezen naar de poli bij diverse somatisch specialisten. Uit de GGZ Standaarden blijkt dat het percentage SOLK verschilt per specialisme; de gemiddelden schommelen tussen de 35 en 66 procent. In verreweg de meeste gevallen zijn de klachten na een aantal maanden vanzelf overgegaan. 2,5 procent van de mensen heeft last van langdurige, ernstige SOLK.

Welke klachten kunnen voorkomen?

Voor welke klachten kan dit gelden? Het gaat vaak om symptomen die bij verschillende ziektes kunnen horen of ook een andere lichamelijke oorzaak kunnen hebben, zoals buikpijn.

Onverklaarde lichamelijke klachten kunnen op verschillende manieren ontstaan. Er zijn een aantal factoren die de kans op onverklaarde klachten kunnen vergroten. Denk bijvoorbeeld aan aanleg of een zwakke plek die de kans op klachten vergroot, zeker als deze lang onder spanning staat. Het kan ook komen omdat je gevoelig bent voor wat er in je lichaam gebeurt, kleine veranderingen snel opmerkt en ervaart als lichamelijke klachten. Ook de volgende zaken kunnen de kans op onverklaarde lichamelijke klachten vergroten:

  • Gedachten en ideeën over klachten: als je het idee hebt dat je iets voelt in je lichaam, kan dit soms juist klachten uitlokken of versterken.
  • Een wisselwerking tussen lichaam en geest: als je ziek bent of pijn hebt, kun je gespannen, angstig of somber worden. Maar andersom werkt dit ook. Als je angstig of somber bent, kan dit ervoor zorgen dat je extra moe bent of meer pijn hebt.
  • Kwetsbaarheid: Sommige mensen die last hebben van onverklaarde lichamelijke klachten, hebben in hun verleden vervelende of nare dingen meegemaakt. Dat kan de kans op onverklaarbare klachten vergroten, omdat het soms moeilijk kan zijn om gevoelens te onderscheiden van lichamelijke klachten.
  • Een specifieke gebeurtenis: Bepaalde gebeurtenis kunnen het ontstaan van onverklaarbare klachten in gang zetten. Een heftige buikgriep kan bijvoorbeeld het begin zijn van langdurige buikpijnklachten.

Daarnaast kunnen ook stress en overbelasting zorgen voor onverklaarbare klachten, zeker als dit langdurig is. Een beetje stress is namelijk normaal, maar als dit structureel wordt, kan dit de kans op lichamelijke klachten vergroten.

Hoe gaat het verder?

Welke stappen kun je zetten als je last hebt van SOLK? Als er geen ziekte, beschadiging of andere lichamelijke oorzaak is voor je klachten, maar ze wel aanhouden, kun je het beste contact opnemen met de huisarts of praktijkondersteuner. Zij kunnen hulp en begeleiding bieden. De klachten zullen hierdoor misschien niet overgaan, maar je kunt er wel mee leren omgaan. Een deel van de patiënten blijft langdurig last houden van klachten. In sommige gevallen gaan deze alsnog na lange tijd weer over. Als de klachten veranderen of als je opnieuw klachten krijgt, is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts. Er kan dan opnieuw naar gekeken worden en onderzocht worden of er nu wel een oorzaak voor is.

Bron | Thuisarts, NHS, GGZ Standaarden, Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, Richtlijnen database

Nynke KooyGetty Images/Westend61

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden