A mature woman wakes up and stretches in early morning light Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Dit is waarom je vaak rond hetzelfde tijdstip wakker wordt 's nachts

We weten allemaal dat slaap belangrijk is. Maar niks is zo vervelend als ’s nachts wakker worden en niet meer verder kunnen slapen. Veel mensen worden rond dezelfde tijd wakker. Hoe kan dat nou en wat kan je eraan doen? Slaapexpert Alies Coster legt het uit.

De cijfers liegen er niet om: zo’n 1 op de 5 Nederlanders kampt met slaapproblemen. Niet zonder gevolgen, want slaapproblemen zijn vaak de oorzaak van vermoeidheid, concentratieproblemen en irritaties. Op de langere termijn wordt slaaptekort in de wetenschap keer op keer in verband gebracht met ernstige gezondheidsrisico’s zoals depressie, diabetes en alzheimer.

Zoveel uur slaap heb je nodig

Wanneer slaap je goed en wanneer heb je een slaapprobleem? Gemiddeld hebben Nederlanders 7-9 uur slaap nodig. Het is alleen een misvatting dat het aantal uren dat je slaapt, het meest belangrijk is. Natuurlijk is het zinvol om genoeg uren te slapen, maar het is gebleken dat de slaapkwaliteit belangrijker is om gezond te blijven. Helaas is er voor slaapkwaliteit geen eenduidige definitie, maar het heeft te maken met hoe je je nachtrust ervaart en of je je voldoende uitgerust voelt. De tijd die slapend in bed wordt doorgebracht in verhouding tot de tijd die je in bed ligt (slaapefficiëntie) en in- en doorslapen (slaapcontinuïteit), zijn belangrijke indicatoren voor de slaapkwaliteit.

Doorslapen is dus een graadmeter voor je slaapkwaliteit, maar wat als dat proces bij jou niet lekker loopt? Voorop staat dat het normaal is om af en toe wakker te worden. Tijdens een gemiddelde nacht word je zo’n vier keer ‘wakker’. Elke keer als je een slaapcyclus hebt afgerond en doorgaat naar de volgende, kom je in een overgangsfase waarin je wakker bent en overgaat naar de volgende slaapcyclus. Bij de meeste mensen duurt dit moment zo kort, dat ze dit niet bewust meemaken of het de volgende dag weer vergeten zijn.

Factoren die je wakker maken of houden

Sommige mensen blijven langer in de overgangsfase zitten dan gewenst. Dit gebeurt vaak wanneer iemand licht slaapt. Spanning en stress zijn één van de oorzaken van lichte slaap, maar ook alcohol- of cafeïnegebruik in de avond kan je alert houden en voorkomt dat je in de diepe slaap terecht komt. Genoeg rustmomenten overdag helpen je de ontspanning te vinden die je nodig hebt om ’s nachts door te slapen. Een avondroutine helpt je daarnaast om af te schakelen en om je lichaam in de rust-stand te brengen, wat zorgt voor meer diepe slaap.

Chinese orgaanklok

Aanhangers van de traditionele Chinese geneeskunde zweren bij een eeuwenoude biologische (orgaan-)klok. Volgens de orgaanklok zijn de organen in je lichaam onderworpen aan een cyclus van 24 uur. Elke twee uur heeft een ander orgaan de hoogste activiteit. Je organen zijn volgens de Chinese geneeswijze ook gekoppeld aan een emotie, waardoor de tijd waarop je wakker wordt iets kan zeggen over zowel je mentale als je emotionele gezondheid. Als je tussen 03.00 en 05.00 uur wakker wordt, dan zouden je longen bijvoorbeeld het meest actief zijn. Je longen geven of ontnemen je lucht. Volgens de traditionele Chinese geneeskunde kan het zijn dat je moeite hebt om je emoties te uiten of jezelf te laten zien als je tussen 03.00 en 05.00 uur wakker wordt. Ben je tussen 05.00 en 07.00 wakker, dan wil je dikke darm je iets vertellen. Walging is de emotie die bij dit orgaan hoort. Het kan zijn dat je ontevreden bent met wat je doet in het dagelijks leven als je wakker wordt wanneer je dikke darm het meest actief is.

Tip voor als je wakker bent

Vanuit welke hoek je het ook bekijkt, het is niet gek om ’s nachts één of twee keer wakker te worden. Dit is een belangrijk besef dat je zou moeten hebben ’s nachts. Word je wakker en denk je ‘oh nee, niet weer he?!’, dan roept dit frustratie of in ieder geval een bepaalde spanning op. Je legt jezelf de druk op om weer in slaap te vallen, waardoor je juist je systeem weer actief maakt.

Juist het tegenovergestelde heb je nodig om in slaap te vallen. Sta jezelf dus toe om wakker te liggen ’s nachts. Het is een noodzakelijk stadium om daarna weer in te kunnen dommelen.

Als je gelooft in de Chinese orgaanklok, dan denk je ‘ach, die longen’ en maak je er verder geen groot ding van. Voed het vertrouwen in je lichaam, want je lijf kán dus weer in slaap vallen. Het kan best een tijdje duren voordat je deze associatie eigen hebt gemaakt. Wat daarbij helpt, is om na (ongeveer) 30 minuten wakker liggen, uit bed te gaan. Pak je telefoon er dan niet bij, maar doe iets ontspannends. Begin je weer moe te worden, ga dan terug naar bed en probeer het opnieuw. Nog steeds met liefde naar je lijf toe en zonder jezelf de druk op te leggen om te moeten slapen. Zo voorkom je dat je de associatie maakt tussen jouw bed en wakker liggen.

Over psycholoog en slaapexpert Alies Coster

alies coster header paspoortje Beeld redactie
Beeld redactie

Uitgerust, productief en energiek je dag door? Psycholoog en slaapexpert Alies Coster schrijft voor Margriet en is eigenaar van Sucsleep. Ze helpt anderen aan een fijne nachtrust, door middel van workshops en online trainingen. Via haar Instagrampagina inspireert zij je over slaap, rust en je mindset hierin. Plan een gratis kennismakingsgesprek in met slaapexpert Alies Coster, om te kijken of coaching iets is dat jou zou helpen.

RedactieGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden