Dit is de invloed van een jetlag op je lichaam (en wat je ertegen kunt doen) Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Dit is de invloed van een jetlag op je lichaam (en wat je ertegen kunt doen)

Al weken kijk je ernaar uit en eindelijk is het zover: je vakantie. Je bent door de drukte op het vliegveld heen en ziet je zelf al helemaal zitten op je bestemming. Maar als je daar eenmaal aangekomen bent, heb je last van een jetlag en zorgt de vermoeidheid ervoor dat je nergens zin in hebt. Wij zochten uit wat de invloed van een jetlag op je lijf is.

En we vertellen je wat je kunt doen om het te voorkomen, zodat je op vakantie alsnog kunt genieten van elke dag.

Wat is jetlag?

Iedereen heeft een slaap-waakritme, maar als je last hebt van een jetlag is deze verstoord. Dit komt bijvoorbeeld doordat je naar een andere tijdzone reist. Je biologische klok is tijdelijk in de war, waardoor klachten kunnen ontstaan. En hoe meer tijdzones je doorkruist, hoe heftiger de jetlag is. Een vlucht naar London, waar het tijdsverschil één uur is zal niet zo heel veel invloed hebben, maar vanaf twee tijdzones ga je dit merken. Het verschil met je normale ritme is dan het grootst.

Als je een jetlag hebt, moet je lichaam wennen aan het nieuwe ritme waarin het terechtkomt. Maar is deze erger als je naar het oosten vliegt? Volgens medische experts wel. Dit komt volgens hen omdat je lichaam zich makkelijker aanpast aan laat opblijven dan eerder naar bed gaan.

Hoe ontstaat een jetlag?

We noemden het al even: de oorzaak van een jetlag is het verschil in ritmes tussen twee tijdzones. Maar hoe kan het dat je lichaam hier zo sterk op reageert? Dat heeft alles te maken met onze circadiane ritmes. We horen je denken: onze wat? Een circidiaan ritme is het patroon dat je lichaam op basis van een 24-uursdag volgt. Deze ritmes vertellen je lichaam onder andere wanneer je moet gaan slapen en wanneer je weer wakker moet worden. Maar het beïnvloed ook andere processen, zoals je hormonen, spijsvertering en lichaamstemperatuur. Niet zo gek dus, dat je ook last kunt krijgen van stemmingswisselingen en maagproblemen bij een jetlag.

Als je een jetlag hebt, worden die circidiane ritmes verstoord. Je lichaam moet zich dus weer aanpassen aan het nieuwe ritme, maar dat lukt niet in een paar minuten. Over het algemeen wordt gezegd dat je lichaam voor ieder uur tijdsverschil een dag nodig heeft. Heb je een tijdsverschil van zes uur? Dan zul je op de zesde dag pas weer helemaal gewend zijn. Maar zoals we al schreven, heeft iedereen in een andere mate last van jetlag. Voor de één kost het dus inderdaad zes dagen, terwijl de ander na drie dagen nergens meer last van heeft.

Symptomen van een jetlag

Een jetlag komt helaas niet voor zonder vervelende kwaaltjes. De meest voor de hand liggende symptomen zijn slapeloosheid of juist vermoeidheid. Maar ook dit zijn symptomen van een jetlag:

  • Hoofdpijn
  • Misselijkheid
  • Moeite met focussen en slechte concentratie
  • Je niet ‘jezelf’ voelen of een verward gevoel
  • Maag- en darmklachten (zoals diarree en obstipatie)
  • Stemmingswisselingen
  • Prikkelbaarheid
  • Opgezette benen, voeten en enkels en pijnlijke gewrichten
  • Zweten

Wat kan ik doen tegen jetlag?

Je wilt als je eenmaal op bestemming bent, zo snel mogelijk weer af zijn van die jetlag. Een medicijn is er niet, maar er zijn wel dingen die je kunt doen om de symptomen te verminderen. We zetten er een aantal voor je op een rijtje:

  • Zoek de zon op
    Je lichaam weet door de hoeveelheid licht of het tijd is om wakker te zijn of niet. Ga dus lekker naar buiten en loop door de zon. Zo geef je lichaam het seintje dat het dag is en dat het dus tijd is om wakker te zijn.
  • Ga mee in het nieuwe ritme
    Ook als je het gevoel hebt dat je nog lang niet hoeft te slapen terwijl het al laat is, of als je moe bent maar het midden op de dag is. Het is beter om meteen mee te gaan in het nieuwe ritme, zodat je lichaam hier snel aan went.
  • Zorg vol voldoende (goede) slaap
    Voldoende slapen is altijd belangrijk, maar goed slapen ook. Je kunt alvast wat uurtjes slaap pakken in het vliegtuig, maar probeer ook op je bestemming een goede nachtrust te krijgen.
  • Wacht even met nieuw eten
    Je lichaam is al in de war, dus als je de keuze hebt, kun je het best eten kiezen wat je lichaam gewend is. Zeker als je maag- en darmklachten hebt, helpt dit om je lichaam rustig te houden. Na een paar dagen kun je dan alsnog aanvallen in de lokale keuken.
  • Drink genoeg water
    Ook dit is altijd belangrijk, maar een vlucht kan er ook voor zorgen dat je uitdroogt. Drink dus voldoende water om uitdroging te vermijden. Alcohol en koffie kunnen de symptomen van uitdroging verergeren, dus vermijd dit.

Een jetlag voorkomen

Voorkomen is beter dan genezen en dat geldt bij een jetlag misschien ook wel. Al voordat je in het vliegtuig stapt zijn er verschillende dingen die je kunt doen om een jetlag te voorkomen:

  • Ga uitgerust op reis. Zorg ervoor dat je niet al te moe bent als je in het vliegtuig bent en probeer ook in het vliegtuig een aantal uren slaap te krijgen.
  • Vermijd alcohol en caffeïne voor, tijdens en na de vlucht. Het liefst één dag van tevoren en één dag erna. Dit kan bepaalde lichamelijke klachten alleen maar versterken.
  • Drink veel water om uitdroging en hoofdpijn te voorkomen.
  • Eet geen zware maaltijden voor en tijdens de vlucht. Dit voorkomt dat je naar de wc hoeft te rennen. Ook is je spijsvertering vaak trager, met maag- en darmklachten als gevolg.
  • Geef je lichaam de tijd om te wennen aan het nieuwe ritme. Plan de eerste dagen niet te vol met allerlei activiteiten, maar wen langzaam aan je nieuwe ritme.
  • Blijf tijdens de vlucht in beweging. Misschien wat tegenstrijdig met het slapen, maar het is goed om ook af en toe een rondje te lopen. Het voorkomt de symptomen van een jetlag en zorgt ervoor dat je minder vermoeid bent.

Bron | Cleveland Clinic, Etos

Nynke KooyGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden