Gezondheid

Alles wat je wilt weten over antidepressiva

alles-dat-je-wilt-weten-over-antidepressiva.jpg

Vaak kom je in aanraking met antidepressiva op het moment dat je niet lekker in je vel zit. Dit ‘niet lekker in je vel zitten’ kan verschillende oorzaken hebben en een antidepressivum kan helpen om er weer bovenop te komen. Maar als je het krijgt voorgeschreven zit je vaak met een hoop vragen over antidepressiva.

Wat doet een antidepressivum nu eigenlijk precies in het brein? Bestaan er meerdere soorten? En welke vooroordelen omtrent het gebruik van antidepressiva berusten op feiten en welke zijn klinkklare onzin? Wij zetten de belangrijkste need to knows en vragen over antidepressiva voor je op een rij.

Minder hoesten én een betere stemming

Een grappig feitje over antidepressiva is dat deze medicijnen per toeval zijn ontdekt. Zo onderging een groep tuberculosepatiënten in 1951 een behandeling met isoniazide en iproniazide. Het gebruik van deze stoffen leidde tot een afname van de heftige hoestbuien, maar hier bleef het niet bij. Zo zagen de artsen dat de patiënten veel vitaler werden en steeds meer zin kregen om sociale activiteiten te ondernemen. Deze ontdekking vormt de basis voor een grote groep antidepressiva die tegenwoordig wordt gebruikt.

Werking antidepressiva

Onze hersenen bestaan uit meer dan tien miljard hersencellen. Deze hersencellen zijn met elkaar verbonden en kunnen zo boodschappen aan elkaar doorgeven. De boodschappers worden ook wel neurotransmitters genoemd. Neurotransmitters zijn signaalstoffen die zenuwimpulsen overdragen tussen zenuwcellen in het zenuwstelsel. Als alle neurotransmitters goed samenwerken dan zorgen ze ervoor dat jij gevoelens ervaart die passen bij de situaties die jij meemaakt. Als je bijvoorbeeld bang bent voor de tandarts, is het dus normaal dat je de uren voor het bezoek onrustig en gespannen bent. Als jij verliefd bent, is het heel normaal dat je positieve gevoelens ervaart.

Bij mensen die zich depressief of angstig voelen op momenten dat ze zich eigenlijk gelukkig of “neutraal” zouden moeten voelen, werken de neurotransmitters waarschijnlijk minder goed samen. Een antidepressivum zorgt dan voor actievere neurotransmitters. Daarbij bepaalt het soort antidepressivum welke neurotransmitters actiever worden gemaakt. Doordat de medicijnen zorgen voor actievere neurotransmitters, worden boodschappen in de hersenen beter doorgegeven.

Bijwerkingen antidepressiva

Ieder mens is verschillend en het is van te voren vaak lastig te bepalen of een antidepressivum bij jou zal aanslaan en welke soort het beste bij jou zal passen. Vaak is het een kwestie van uitproberen en zal een arts samen met jou op zoek gaan naar een passend antidepressivum. Daarnaast merk je vaak pas na een paar weken of je stemming verbetert en zul je de eerste weken bijwerkingen kunnen ervaren.

Namen en soorten antidepressiva

In totaal bestaan er in Nederland meer dan twintig soorten antidepressiva. Deze zijn onder te verdelen in vijf verschillende groepen, namelijk de SSRI’s, de SNRI’s, de tricyclische antidepressiva, de MAO remmers en de overige groep. Antidepressiva zorgen voor actievere neurotransmitters en dan met name de neurotransmitters serotonine en noradrenaline.

SSRI antidepressivum

Iedere groep antidepressiva heeft zijn eigen kenmerken. Zo staat SSRI voor selectieve serotonine heropname remmers. Antidepressiva die in deze groep thuishoren blokkeren de heropname van serotonine in de hersenen. Dit zorgt voor een stabielere stemming.

SNRI antidepressivum

SNRI staat voor selectieve serotonine en noradrenaline heropname remmers. Deze groep antidepressiva heeft vaak meer bijwerkingen en worden daarom vaak minder snel door artsen gekozen. De tricyclische antidepressiva remmen de heropname van serotonine en noradrenaline. Ook deze groep antidepressiva geven vaak meer bijwerkingen dan de eerstgenoemde groep en worden daarom minder vaak voorgeschreven.

MAO-remmer antidepressiva

De MAO-remmers zijn antidepressiva die zorgen voor meer serotonine in de hersenen. Bij het gebruik van deze antidepressiva soort moet er vaak een specifiek dieet gevolgd worden om zo een hoge bloeddruk te voorkomen. Deze groep antidepressiva wordt ook vaak pas voorgeschreven als andere groepen geen effect hebben.

De laatste groep antidepressiva, ‘de overige’ genoemd, wordt gevormd door de antidepressiva die niet in de eerder genoemde groepen vallen. Denk aan een medicijn dat bijvoorbeeld helpt bij slaapproblemen of bij het stoppen met roken, maar dus tegelijkertijd een betere stemming oplevert.

Lees ook:
De meest gebruikte antidepressiva blijkt nauwelijks te werken

Veelgestelde vragen over antidepressiva

Op het moment dat mensen een antidepressivum krijgen voorgeschreven, zijn ze vaak bang voor de mening van anderen. Er rust nog steeds een taboe op het gebruik van antidepressiva, terwijl meer dan één miljoen Nederlanders er gebruik van maken. Schaamte is dus nergens voor nodig. Kennis omtrent antidepressiva is wél belangrijk. Om deze reden zetten we aantal veelgestelde vragen over antidepressiva op een rij mét duidelijke antwoorden:

1. Worden antidepressiva alleen voorgeschreven als je depressief bent?

Nee, een arts kan om verschillende redenen een antidepressivum voorschrijven. Zo wordt een antidepressivum voorgeschreven bij mensen die last hebben van bijvoorbeeld een angststoornis, dwangstoornis of een eetstoornis, maar worden antidepressiva ook voorgeschreven bij mensen met zenuwpijnen, migraine en premature ejaculatie (vroegtijdig klaarkomen bij mannen). Zowel mentale als fysieke klachten kunnen de oorzaak zijn voor het gebruik van een antidepressivum.

Lees ook:
Antidepressiva worden vaak op een onjuiste manier voorgeschreven

2. Word je dikker van antidepressiva?

Dit kan inderdaad het geval zijn. Let op: Dit geldt niet voor ieder antidepressivum en is daarnaast ook persoonsafhankelijk. Je zult dus moeten afwachten of gewichtstoename bij jou het geval zal zijn. Antidepressiva kunnen zorgen zorgen voor een grotere eetlust, maar het kan ook zo zijn dat de medicijnen zorgen voor een betere stemming én dus op deze manier een grotere eetlust veroorzaken. Als je je echt niet fijn voelt bij de eventuele gewichtstoename, kun je met je arts overleggen of er nog andere mogelijkheden zijn. Er zijn genoeg verschillende antidepressiva op de markt.

3. Worden antidepressiva net zo makkelijk voorgeschreven als paracetamol?

Zoals hierboven al gezegd, zijn er in totaal zo’n één miljoen Nederlanders die een antidepressivum gebruiken. Sommige mensen denken dat je maar naar de dokter hoeft te bellen en zo’n “potje vol geluk” krijgt voorgeschreven. Zo werkt het echter niet. Daarnaast blijkt uit gegeven van het Centraal Bureau Statistiek (CBS) dat het aantal antidepressiva- gebruikers sinds 2004 niet meer enorm is gestegen, maar juist vrij stabiel is gebleven.

4. Vlakken antidepressiva je emoties af?

Dit is één van de meest gestelde vragen over antidepressiva. Je hoeft niet bang te zijn dat je door gebruik van antidepressiva zal veranderen in een emotieloze robot. Wel kunnen de medicijnen emoties wat afvlakken en zul je gevoelens minder intens ervaren. Dit is zowel het geval bij de positieve als de negatieve emoties. Voel je je niet prettig? Neem dan vooral contact op met je arts om dit te bespreken. Zo kan de dosering bijvoorbeeld iets te hoog zijn en zal deze dan worden aangepast.

5. Werken antidepressiva verslavend?   

Als je verslaafd bent aan een bepaald medicijn, heb je er vaak steeds meer van nodig om hetzelfde effect te verkrijgen. Om deze reden is een antidepressivum dus niet verslavend. Je hersenen zullen nooit wennen aan het effect van een antidepressivum.

Dit betekent niet dat je zomaar kunt stoppen met het innemen van een antidepressivum. Als je dit doet, kun je last krijgen van heftige ontwenningsverschijnselen. Afbouw van dit soort medicijnen moet altijd in overleg met een arts gebeuren.

6. Moet je antidepressiva je hele leven slikken?

Dit zal per persoon verschillen. Sommige mensen voelen zich een fijner, positiever mens bij gebruik van een antidepressivum en zullen er misschien wel twintig of dertig jaar gebruik van maken. Andere mensen gebruiken het medicijn maar voor een kortere periode en willen hierna weer zonder medicijnen door het leven gaan. Het is dan ook belangrijk om met je arts te bespreken wat je voelt en wat jouw wensen zijn.

Tekst | Lieve Peters
Beeld | GettyImages

Lieve (28) woont in Limburg en studeerde Communicatie- en Informatiewetenschappen afgerond in Tilburg. “Na verschillende stages, lukte het me niet om in Limburg een leuke baan in de communicatie te vinden. Drie jaar geleden belandde ik in de zorg en ik werk nog steeds met veel plezier als cliëntbegeleider op een groep met mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Toch begon het te kriebelen om weer in de pen te klimmen.” Dus schrijft Lieve over gezondheid, sport, relaties en psyche. Meer lezen van Lieve? Check lievepeters.com of @lievepeters

Meer van Lieve Peters:

Ook interessant