Gezondheid

Van oorzaak tot oplossing: dít is alles wat je wilt weten over slechthorendheid

van-oorzaak-tot-oplossing-dit-is-alles-wat-je-wilt-weten-over-slechthorendheid-eind.jpg

Slechthorendheid ontstaat vaak zo geleidelijk dat je het amper in de gaten hebt; totdat de televisie harder moet of je dingen echt niet meer mee krijgt. Gelukkig zijn er bijna net zo veel oplossingen voor slechthorendheid als er oorzaken zijn.

Van oorzaak tot behandeling: we zetten alles wat je wilt weten over slechthorendheid voor je op een rijtje.

Aangeboren of verworven slechthorendheid

Slechthorendheid bestaat in vele vormen. Ongeveer één op de duizend baby’s is slechthorend of doof. Je kunt op elke leeftijd slechthorend worden. Bijvoorbeeld als de trilharen in het binnenoor beschadigd raken door een eenmalige of langdurige blootstelling aan harde geluiden. Geluid kan bij langdurige blootstelling al schadelijk zijn vanaf 80 decibel (ter vergelijking: een heavymetalconcert is 120 decibel, het geluid van de stofzuiger 60).

Beschadigde trilharen geven geen informatie meer door, of de verkeerde, zoals een piep of ruis. Ook medicijngebruik, alcohol, (mee)roken en zelfs een voedingspatroon met slechte vetten kan leiden tot een verminderend gehoor. Dergelijke gehoorschade heet verworven slechthorendheid.

Ouderdomsslechthorendheid

Ook ouderdomsslechthorendheid valt onder de verworven slechthorendheid. Hoe weet je of je lijdt aan ouderdomsslechthorendheid? Je leeftijd is een goede indicatie. Wordt gesprekken volgen lastiger of moet de tv steeds harder, dan is het tijd om via de huisarts andere oorzaken – zoals een propje oorsmeer of ototoxiteit (beschadiging van het binnenoor door medicijngebruik) – uit te sluiten. Heb je last van plotseling opkomende doofheid? Maak dan zeker een afspraak met de huisarts.

Test van de toekomst

Een gehoortest kan uitsluitsel geven over de mate van slechthorendheid. Zo’n test kun je doen bij de huisarts, audicien of een audiologisch centrum. Een audicien onderzoekt gehoorstoornissen en behandelt die door middel van een passend hulpmiddel, zoals een hoortoestel. Soms vindt de huisarts of audicien het nodig je door te verwijzen naar een kno-arts, bijvoorbeeld bij pijnklachten of een ontsteking.

Tijdens de gehoortest hoor je piepjes, harder en zachter. Als je de piep hoort, druk je op een knop. Zo wordt gemeten of er sprake is van licht, matig of ernstig gehoorverlies. Je kunt ook testen via internet. Amsterdam UMC ontwikkelde in samenwerking met Veiligheid.nl de Nationale Hoortest (hoortest.nl). Er worden steeds drie getallen opgenoemd, met op de achtergrond een ruis. De test meet hoe goed je de getallen kunt horen. Je hebt hiervoor een koptelefoon nodig. Neem de test af in een rustige omgeving, waar je alleen bent.

Pupilmeting

Gehoortests geven geen volledige uitslag, omdat ze de inspanning die luisteren kost niet kunnen meten. Een pupilmeting kan dat wel. Hoe groter de inspanning, hoe wijder de pupil. Zo’n meting wordt daarom de toekomstige norm, verwachten de experts. Want ook als horen nog wel lukt maar veel inspanning kost, heb je gehoorondersteuning nodig. Anders vraagt het te veel energie en kunnen mensen er volledig uitgeteld door raken.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Aangeboren slechthorendheid

Wendelina Timmerman (58) maakte van het coachen van mensen met gehoorverlies haar levenswerk, nadat ze er zelf al jarenlang mee leefde. “Mijn tweelingzus en ik werden slechthorend geboren, net als onze moeder. Ik draag apparaten voor zwaar gehoorverlies achter beide oren. Desondanks maakte ik carrière. Ik bedacht zelf oplossingen voor mijn slechthorendheid. Ik had niet door hoeveel energie dat kostte en was verbaasd toen ik uitviel door vermoeidheid. Dat leidde bij mij tot zelfonderzoek. Ik ging beter communiceren over wat ik nodig had om te functioneren en speelde open kaart. ‘Als ik wonderlijk reageer, komt dat omdat ik je niet gehoord heb,’ zei ik bijvoorbeeld.

Hooridee

Ik had slechthorende cliënten die zich prettig bij me voelden en mensen vroegen om workshops. Zo ontstond Hooridee, een coachingbureau voor mensen met gehoorverlies. Alle vijftien coaches die eraan verbonden zijn, zijn slechthorend. Gehoorverlies is een beperking, maar er kan zo veel als je uitgaat van ieders talent. We laten zien dat een carrière met wat aanpassingen echt mogelijk is en we vergroten de kennis van slechthorenden, zodat zij hun beperking beter begrijpen én leren omgaan met de vele technische mogelijkheden. Omgaan met gehoorverlies is een proces dat tijd kost. Je maakt het jezelf makkelijker als je durft te vragen wat je nodig hebt. Bijvoorbeeld: ‘Vind je het goed als we aan de keukentafel gaan zitten, want in de woonkamer zitten we zo ver uit elkaar dat ik je niet goed versta.’ Doe één ding tegelijk: koken met de afzuigkap aan én een gesprek voeren is vaak te veel. Heel mindful eigenlijk. Binnen een gezin omgaan met gehoorverlies legt bloot hoe stevig de relaties zijn. Je moet bereid zijn naar elkaar toe te bewegen. Letterlijk en figuurlijk.

Wachten is schadelijk

Heb je een gehoorapparaat nodig, bereid je dan voor op een fors traject. Helaas duurt het vaak vier tot tien jaar voor mensen in actie komen bij gehoorverlies. Dat wachten is schadelijk, je breincapaciteit en cognitieve vermogens gaan snel achteruit bij slechthorendheid. Neem het dus serieus en bekijk wat de mogelijkheden zijn. Je moet er toch niet aan denken dat je niet meer kunt genieten van muziek of het geluid van kabbelend water. Geluid is leven, zorg dat je het behoudt.”

Slechthorendheid op 45-jarige leeftijd

Peet Quintus (55) is kunstenares en heeft al tien jaar een gehoorapparaat. “Ik was pas 45 toen ik niet meer kon ontkennen dat mijn gehoor achteruitging, hoewel ik mezelf nog lang heb voorgehouden dat het wel zou komen door een verkoudheid. Lage tonen kon ik niet meer goed horen, dus discussies binnen mijn gezin met man en twee zoons waren moeilijk te volgen. Ook voor mijn werk was het onhandig. Met mijn bedrijf Typical Dutch Art maak ik schilderijen en relatiegeschenken op molenzeil voor buitenlandse klanten en voor bedrijven die internationaal handel drijven. Op netwerkbijeenkomsten en tijdens gesprekken met klanten begreep ik soms niet waarom mensen lachten: blijkbaar had ik de grap gemist. Ik voelde me sociaal steeds meer geïsoleerd.

Kno-arts

Uiteindelijk belandde ik bij de kno-arts. Die constateerde dat mijn gehoor op zich in orde was, maar dat de overdracht ervan via de gehoorgang niet goed verliep. Een operatie was risicovol, daarom raadde de arts me gehoorapparaten aan. Verschrikkelijk vond ik het, mensen zouden me vast zien als oude vrouw. Bij de audicien focuste ik daarom op een in het oor-oplossing, dan viel het minder op. Dat werd dus niks. Het geluid vervormde enorm en het viel steeds uit mijn oor. Een andere audicien liet me ervaren dat een gehoorapparaat achter het oor helemaal niet storend hoeft te zijn. Zelfs als ik m’n lange haar heb opgestoken zie je het nauwelijks. Dat was prettig, maar het afstellen was een zaak van de lange adem.

Minder miscommunicaties

Als er een auto langskwam was dat alsof er een Boeing overvloog, ik hoorde steeds mijn eigen schoenen kraken en het klonk alsof iedereen door een blikje praatte. Het was een vermoeiende periode. De audicien benadrukte dat ik er doorheen moest. Finetunen kost tijd en ook je hersenen moeten opnieuw wennen aan het verwerken van klanken. Na een paar maanden ging het prima en dat gaat het nog steeds. Goed horen scheelt miscommunicaties. Want als je slecht hoort, ga je zelf invullen wat je niet hebt meegekregen. Met alle gevolgen van dien. Daarom is het zo jammer als mensen een gehoorapparaat te snel wegleggen. Ik draai gelukkig weer volledig mee en dat kunnen zij ook.”

Dit artikel is eerder verschenen in Margriet 26– 2020Dit nummer teruglezen? Ga dan naar Magazine.nl.

Tekst | Nicole Gommers
Beeld | iStock

Ook interessant