Gezondheid

7 signalen van je lichaam waarmee je misschien naar de dokter moet

MT05 M05 header gezondheid Beeld getty images.
Beeld getty images.

Een pijntje hier, een plekje daar... Het hoeft niet altijd zo ernstig te zijn als we in eerste instantie soms denken. Wat kan het zijn? En wanneer is het wél verstandig om naar de huisarts te gaan?

Buikpijn

Ik heb buikpijn. Moet ik me zorgen maken?
Huisarts Katrien van Wijnendaele: “Iedereen heeft weleens buikpijn. Eén op de vijf mensen heeft er zelfs chronisch last van. Het is vervelend, maar het hoeft lang niet altijd iets ernstigs te zijn. Het kan veel verschillende oorzaken hebben: te strakke kleding, obstipatie, maar ook stress. Spanningen zijn in heel veel gevallen de boosdoener.”

Hoe kan stress voor buikpijn zorgen? “Sommige emoties kunnen een lichamelijke reactie veroorzaken. Denk maar aan verliefdheid. Dat veroorzaakt vlinders in je buik. Of ontroering. Daar kun je kippenvel van krijgen. Ook spanning kan een lichamelijke reactie geven. Door de stresshormonen die het lichaam aanmaakt, gaat je hart sneller kloppen, je bloed sneller stromen en werken je darmen minder goed. Zeker als de stress lang aanhoudt, kan dat voor buikklachten zorgen.”

Wat kunnen we eraan doen? “Breng eens in kaart waar je stress van krijgt en probeer die dingen te vermijden of veranderen. Doe voldoende dingen waarvan je ontspant. Luister naar muziek, lees een boek, ga de natuur in om te bewegen, doe iets wat je fijn vindt en maak er een gewoonte van.”

Wanneer moet je wél naar de dokter? “Ga met ernstige buikpijn altijd naar de huisarts. Zeker als je ontlastingspatroon daarnaast ook is veranderd. Bijvoorbeeld als je plotseling veel vaker of minder vaak naar het toilet moet dan gewoonlijk. Of als je ontlasting ineens aanhoudend veel dunner is.”

Knobbeltje

Ik voel een knobbeltje onder mijn huid, dat groter wordt. Heb ik een tumor?

Huisarts Edwin de Vaal: “Knobbeltjes onder de huid worden soms veroorzaakt door talgkliertjes. Daarvan zitten er duizenden in de huid. Ze produceren talg, een soort crème die de huid soepel houdt. Soms raakt zo’n kliertje verstopt. Daardoor kan de talg niet worden afgevoerd en ontstaat een bultje dat langzaam groter wordt: een talgkliercyste of atheroomcyste. Ze komen vaak voor op het hoofd, de rug of in de nek.”

Kan dat kwaad? “In principe niet. De cyste kan niet kwaadaardig worden, maar hij kan wel in de weg gaan zitten of gaan ontsteken. Dan groeit de bult en wordt de huid eromheen ook rood, warm en pijnlijk. Ga daar altijd mee naar de dokter.”

Hoe weet je zeker dat het niks ernstigers is? “Een atheroomcyste voelt aan als een glad onderhuids knobbeltje dat vastzit in de huid. Ze zijn tussen de 0,5 en drie centimeter groot. Meestal zit er een zwarte kern in, als een zwarte speldenknop. Maar ga met een zwelling die daar eerder niet zat altijd naar de huisarts. Die kan beoordelen of het echt een cyste is of niet.”

Hartkloppingen

Ik voel soms ineens mijn hart wild tekeergaan. Heb ik een hartritmestoornis?

Katrien van Wijnendaele: “Je hart klopt de hele dag door. Bij bewegen of stress wordt de hartslag sneller. Als je ontspant, daalt hij weer. Sowieso klopt het hart niet zo regelmatig als veel mensen denken.”

Maar ik denk dat ik hartkloppingen heb. “Bij hartkloppingen voel je je hart in je borstkas of keel kloppen. Niet iedereen voelt trouwens hetzelfde. Het hart kan heel snel gaan kloppen, waardoor je je onrustig voelt. Het kan onregelmatig zijn of je kunt voelen dat je hart een slag overslaat. Veel mensen schrikken als ze hun hart plotseling voelen. Maar meestal kunnen hartkloppingen geen kwaad.”

Wanneer moet je wél naar de dokter? “Ga meteen naar de huisarts als je naast hartkloppingen ook een pijnlijk of drukkend gevoel voelt in de borststreek of tussen de schouderbladen. Ook als je erg benauwd bent of als je er misselijk, bleek en zweterig bij bent.”

Bloed bij de ontlasting

Ik heb bloed bij mijn ontlasting. Is het iets ernstigs?

Edwin de Vaal: “Bloed is in principe een alarmsignaal. Ga er dus altijd mee naar de dokter. Als het iets ernstigs is, kun je er maar beter zo snel mogelijk bij zijn. Maar het hoeft niks ernstigs te zijn. Het wordt in veel gevallen namelijk veroorzaakt door aambeien.”

Is een aambei niet gevaarlijk? “Nee. Een aambei is een uitstulping van een bloedvat aan de binnenkant van de anus. Net voor de kringspier zit een sponsachtig lichaam dat voorkomt dat er vocht en slijm naar buiten sijpelen. Door druk op de anus kunnen bloedvaatjes in dat weefsel opzwellen en uiteindelijk een spatader worden. Die druk ontstaat bijvoorbeeld door veel persen, zwaar tillen, zwangerschap, overgewicht of obstipatie. Soms zit de aambei aan de buitenkant van de anus, dan voel je een bobbeltje of bultje. Als hij aan de binnenkant zit, kan hij helderrood, vers bloedverlies bij de ontlasting geven. Dat merk je als je je billen afveegt.”

Hoef je er niet mee naar de dokter? “Pak eerst eens een spiegel om te kijken óf het een bult is en hoe die eruitziet. Het kan sowieso geen kwaad om te weten hoe je ‘onderkant’ eruitziet. Dan heb je het ook eerder in de gaten als er iets verandert. Soms is de bult rood en kun je hem zelf voorzichtig met een beetje vaseline terugduwen. Dan komt de doorbloeding weer op gang en verdwijnt zowel de pijn als de zwelling. Soms is de aambei een donkerblauwe knikker geworden, die erg veel pijn doet. Er zit dan meestal een stolsel in. De huisarts kan dat stolsel onder verdoving verwijderen.”

Knobbel in de borst

Ik voel een pijnlijk knobbeltje in mijn borst. Is het borstkanker?

Katrien van Wijnendaele: “De borsten bestaan uit allerlei kliertjes en weefsel, dus je zult altijd wel wat voelen in je borsten. Onder invloed van hormonen zwellen de klieren op en dat kan pijnlijke verdikkingen geven. Op zich niks om je zorgen over te maken. Pijn is meestal geen alarmbel, maar als die knobbel er langere tijd zit, is het raadzaam om je even te laten onderzoeken door de huisarts.”

Wat kan het dan nog meer zijn? “Een knobbel die aanvoelt als een knikker kan een cyste zijn, een bolletje met vocht erin. Vooral bij jonge vrouwen komt dat geregeld voor onder invloed van hormonen. Een cyste kan geen kwaad, maar het is wel belangrijk dat je je laat onderzoeken om zeker te weten dát het een cyste is.”

null Beeld

Duizeligheid

Ik ben vaak duizelig. Is er iets mis met mijn hersenen?

Edwin de Vaal: “Duizeligheid heeft vaak niks te maken met de hersenen, maar met een verstoord evenwichtsorgaan. Dat bestaat uit buisjes in het oor. Als het niet goed werkt, stuurt het de verkeerde informatie door naar de hersenen. Je ziet dan alles bewegen of draaien. Je kunt ook het gevoel hebben dat je zélf ronddraait of valt. Soms kun je er ook misselijk of angstig bij zijn. Het kan ook zijn dat het je bloeddruk is. Wat vaak voorkomt, is een licht gevoel in het hoofd. Bijvoorbeeld als je te snel uit een stoel opstaat. Soms zie je ook witte vlekjes en krijg je het gevoel flauw te vallen. Doordat je gaat staan, trekt de zwaartekracht als het ware je bloed omlaag uit je hoofd naar je benen, waardoor de bloeddruk daalt. Vaak herstelt de balans vanzelf, je lichaam pompt het bloed weer naar je hoofd.”

Maar is dat niet heel ernstig? “Als de duizeligheidsaanvallen langer duren dan een paar minuten kan er sprake zijn van een ontsteking aan het evenwichtsorgaan. Overleg dan met de huisarts. Maar in de meeste gevallen is er niks ergs aan de hand. De klachten gaan vaak vanzelf over.”

Wanneer moet je met duizeligheidsklachten wél naar de dokter? “Neem direct contact op met de huisarts als je acuut duizelig wordt en blijft, ook als je je hoofd stil houdt en je ogen sluit. Ga ook naar de dokter als je naast plotselinge duizeligheid andere klachten hebt, zoals moeilijk praten of slikken, dubbelzien of krachtverlies in een arm of been.”

Pijn op de borst

Ik heb pijn op mijn borst. Is er iets mis met mijn hart?

Edwin de Vaal: “Dat hoeft niet per se. Er zit meer in de buurt van je hart. In je borst zitten bijvoorbeeld ook het longvlies, je ribben, de slokdarm, tussenribspiertjes en aanhechtingen van de rugspieren. Die kunnen allemaal de oorzaak van de pijn zijn. Sommige mensen krijgen bijvoorbeeld last van spierpijn in de hartstreek door een schouderblessure. Maar het is wel belangrijk om uit te sluiten dat het je hart is.”

Hoe weet je dat dan? “Pijn die door een hartprobleem wordt veroorzaakt, kun je niet opwekken. Andere pijn wel. Ontstaat de pijn als je erop duwt? Of als je diep inademt of je uitrekt? Dan is de kans groot dat het niet door je hart wordt veroorzaakt, maar door een spierprobleem. Bij een hartprobleem is een bloedvat in de kransslagader vernauwd. Aangezien die het hart van zuurstof voorziet, zorgt een vernauwing voor zuurstoftekort. Naast pijn krijg je dan ook vaak te maken met kortademigheid of een drukkend gevoel.”

Wanneer moet je ermee naar de dokter? “Neem altijd contact op met de huisarts als je je zorgen maakt. Neem ook contact op als je er kortademig bij bent én als de pijn toeneemt bij inspanning.”

Meten is weten

Onzekerheid zorgt voor stress. Het omgekeerde is ook het geval: controle geeft kracht. Wie weet hoe zijn lichaam werkt, heeft het ook eerder in de gaten als er iets aan de hand is. Dus ken je getallen: meet je bloeddruk, BMI en cholesterol. En doe er iets aan als de waarden te hoog zijn. De bloeddruk kun je heel gemakkelijk zelf meten met een bloeddrukmeter. Die zijn voor weinig geld te koop bij de (online) winkel of apotheek. Meet niet te vaak en weet dat de bloeddruk sowieso fluctueert gedurende de dag. Dus áls je het doet, meet dan op verschillende momenten. Een bloeddruk van 120/80 is goed. Daarboven spreken we van een hoge bloeddruk. Ga ermee naar de huisarts als je bloeddruk stelselmatig te hoog is. Voor cholesterol gelden de getallen: 5 - 3 - 1. Dat betekent dat je totale cholesterol niet hoger mag zijn dan 5, het ‘slechte’ LDL-cholesterol mag niet hoger zijn dan 3 en het ‘goede’ HDL moet hoger zijn dan 1. Je kunt je cholesterol testen met een thuistest of de waarden een keertje laten controleren als je toch bij de huisarts bent.BMI staat voor Body Mass Index. Het laat zien of je een gezond gewicht hebt ten opzichte van je lichaamslengte. Het wordt berekend met een formule: je lichaamsgewicht gedeeld door je lichaamslengte in het kwadraat. Weeg je bijvoorbeeld 65 kilo en je hebt een lengte van 1 meter 69, dan is je BMI: 65/1.69² = 22.75. Bij een gezond gewicht heb je een BMI tussen 18 en 25. Onder de 18 is ondergewicht, boven de 25 is overgewicht en een BMI van 30 of hoger geldt als obesitas. Meet zelf of maak eens een afspraak met de praktijkondersteuner van de huisarts om je risicofactoren voor hart- en vaatziekten op een rij te zetten. Naast een gesprek wordt dan ook de bloeddruk gemeten en bloed geprikt. Daarna weet je hoe je ervoor staat en wat je kunt doen om het te verbeteren. Katrien van Wijnendaele is huisarts in Barneveld.Edwin de Vaal is huisarts in Nijmegen.

Katrien van Wijnendaele is huisarts in Barneveld. Edwin de Vaal is huisarts in Nijmegen.

Dorien Dijkhuis.getty images.
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden