Waarom je nu al in de overgang kunt zitten (en wat je eraan kunt doen)

Deel dit artikel:

‘In de overgang, ík? Welnee, ik heb toch geen opvliegers!’ Veel vrouwen hebben niet door dat ze al in de overgang zitten. Maar om te voorkomen dat je klachten erger worden, is het belangrijk de signalen op tijd te herkennen, zegt Catherine van Heest van Care for Women, gespecialiseerd in overgangsproblemen.

Sinds kort zit ze zelf ook in de overgang. De 46-jarige verpleegkundige en oprichtster van vrouwengezondheidscentrum Care for Women viel vanmorgen nog om onverklaarbare redenen uit tegen haar oudste zoon omdat hij stond te treuzelen in de hal, terwijl hij naar school moest. “Zomaar, vanuit het niets. Terwijl ik drie minuten daarvoor gewoon vrolijk was. En vroeger draaide ik met gemak een nieuwe pot jam open. Nu moet ik mijn man vaak vragen de deksel los te maken.”

Ach, ik heb het gewoon druk…

Het zijn signalen die je op het eerste gezicht niet met de overgang zou associëren. Zeker niet als je nog regelmatig menstrueert, wat gewoon kan in de eerste fase richting de menopauze. Als je bedenkt dat deze fase zo’n zeven tot tien jaar duurt, is het niet gek dat je niet direct doorhebt dat je lichaam langzaam maar zeker minder van het vrouwelijk hormoon oestrogeen aanmaakt. Je denkt wellicht: ach, ik word een dagje ouder. Of: ik heb het druk op mijn werk, geen wonder dat ik een kort lontje heb. Catherine: “Maar stemmingswisselingen en stramme gewrichten zijn ook signalen dat je in de overgang kunt zitten, net als slechter slapen. Veel vrouwen beseffen dat niet, die denken bij de overgang alleen aan opvliegers.”

Sluipenderwijs minder oestrogeen

Toch is het volgens haar belangrijk dat vrouwen er vroeg bij zijn. Want dat je lijf sluipenderwijs minder oestrogenen aanmaakt, heeft impact op je héle lichaam. Je botten worden bijvoorbeeld brozer, waardoor je – in tegenstelling tot misschien een jaar geleden – nu toch echt beter de trap in plaats van de lift kunt pakken en wél die wandeling in je lunchpauze maakt. Want behalve dat beweging extra belangrijk wordt om je botten sterk te houden, hebben ze ook meer vitamine D nodig, wat je lijf via daglicht aanmaakt.

Houd je van je hart?

Nog iets wat oestrogeen doet: het heeft een beschermend effect op je hart- en vaatstelsel. Hoe minder oestrogeen, hoe meer risico op hart- en vaataandoeningen, zoals een hartinfarct. Catherine: “Na de overgang overlijden vrouwen het vaakst aan hart- en vaatziektes. Maar de meeste vrouwen weten dat niet! Gelukkig kun je dit zo veel mogelijk voorkomen door regelmatig te bewegen, gezond te eten en vanaf je vijftigste om de paar jaar je cholesterol, bloeddruk en bloedsuikerspiegel te laten controleren.”

Grenzen aangeven

Tegelijkertijd wordt het nóg belangrijker om regelmatig te ontspannen. Stress is slecht voor iedereen, maar de negatieve impact ervan is groter naarmate je lijf minder oestrogenen aanmaakt. Dat zit zo: doordat je eierstokken steeds minder van dit hormoon produceren, gaan je bijnieren deze taak voor een deel overnemen. Je bijnieren maken echter ook adrenaline aan, de stof die vrijkomt als je gestresst bent. Het probleem is alleen dat je bijnieren slecht kunnen multitasken en je het dus met minder oestrogeen moet doen als je stress hebt. Dit kan bepaalde overgangsklachten verergeren.

‘Dit is hét moment om gezonder te gaan leven’

De bottomline is dat veranderingen in je oestrogeenspiegel op heel veel plaatsen in je lichaam effect hebben, zelfs in je hersenen. Juist daarom is het na je veertigste en zeker na je vijftigste nog belangrijker om goed voor je lichaam te zorgen én je grenzen aan te (leren) geven. Catherine: “Als er één moment in je leven is waarop je de meeste gezondheidswinst kunt boeken, is het wel tijdens de overgang. Daarom is het ook zo belangrijk dat je van tevoren weet wat er met je lijf gebeurt in deze levensfase.”

Hap, slik, weg overgangsklachten

Er bestaat geen pil tegen de overgang, maar het is volgens Catherine wel mogelijk om bepaalde klachten te verlichten of zelfs op te lossen. Zelf slikt ze een vitaminesupplement speciaal voor vrouwen in de overgang, waar onder andere extra vitamine D en magnesium in zit. Ook slikt ze fyto-oestrogenen in pilvorm; dit zijn plantaardige oestrogenen die van nature in verschillende planten (waaronder soja) zitten. “Om anticonceptieredenen slik ik nog steeds de pil en die fyto-oestrogenen neem ik alleen in mijn stopweek, want dan heb ik het meest last van de overgangsklachten.” Tegen opvliegers bestaan ook verschillende natuurlijke middeltjes, zoals rode klaver en kudzo root. Het lastige is alleen dat ze niet bij iedereen het gewenste effect hebben, want geen lijf is hetzelfde. Daarom bekijkt Catherine het altijd per individu. “Soms moeten we even puzzelen om de beste oplossing te vinden”, weet Catherine. “Maar het kan zeker de moeite waard zijn om het te proberen, mits je je goed laat informeren!”

Hormoontherapie

Dat je je goed moet laten informeren, geldt ook zeker voor hormonale substitutietherapie (HST). Door kunstmatige vrouwelijke hormonen te gebruiken, zouden overgangsklachten verminderen of zelfs verdwijnen. De laatste jaren is HST in een kwaad daglicht komen te staan vanwege een verhoogd risico op borstkanker, maar de werkelijkheid ligt volgens Catherine ‘veel genuanceerder’. “In de anticonceptiepil zitten veel meer hormonen dan in HST. Bovendien, als je ’s nachts geen oog dichtdoet omdat je je bed uit drijft van de opvliegers en daardoor overdag moe en gestresst op je werk zit, kun je je afvragen wat nou gezonder is. Een hormoonkuur kan helpen om je lijf en hoofd weer tot rust te brengen. Daarna kun je altijd nog overstappen op een andere behandeling, mocht je dat willen.”

Zit ik al in de overgang?

Je kunt je huisarts of een Care for Women-specialist vragen je hormoonspiegel te onderzoeken om vast te stellen of je in de overgang bent of niet. Op internet en bij sommige apotheken en drogisten kun je een menopauzetest kopen; een soort zwangerschapstest, maar dan voor de overgang. Koop er dan wel een met twee plasstrips, want voor een betrouwbare uitslag moet je op meerdere momenten in je cyclus meten. Voor beide type testen geldt dat ze alleen een betrouwbare uitslag geven als je niet aan de pil bent of andere hormonen gebruikt.

Catherine van HeestOver Catherine

Toen haar moeder borstkanker kreeg en tegelijkertijd in de overgang zat, merkte de toen 27-jarige verpleegkundige Catherine hoe weinig professionele hulp er was voor vrouwen in de overgang. Uit frustratie over het feit dat de klachten van haar moeder niet serieus werden genomen, richtte Catherine in 1997 Care for Women op. Ze schreef twee boeken over de overgang en won in 2013 de Isis Trofee voor haar baanbrekend en taboedoorbrekende werk op het gebied van de overgang en menopauze.

Care for WomenCare for Women

Care for Women is gespecialiseerd in de gezondheid van vrouwen en hormonale problemen. De Care for Women-overgangsconsulenten zijn opgeleid om de overgang te kunnen vaststellen en overgangsverschijnselen te kunnen begeleiden. Bij een eventuele behandeling wordt naar zowel de reguliere als de alternatieve geneeskunde gekeken. Veel zorgverzekeraars vergoeden (deels) de consulten vanuit de aanvullende verzekeringen en een verwijzing van je huisarts is niet nodig. Care for Women heeft inmiddels ruim 120 vestigingen in het hele land.

Lees ook > Oestrogeentekort, wat zijn de gevolgen?