Overgangsklachten: wel of geen hormoontherapie?

Deel dit artikel:

Sommige vrouwen hebben zo veel last van de overgang dat ze erdoor in een burn-out  terechtkomen. Maar hormonen slikken gaat veel van ons te ver. Hoe terecht is die angst voor hormoontherapie eigenlijk? 

Wie met overgangsklachten bij de huisarts komt, krijgt vaak te horen dat dit soort klachten ‘erbij horen’. Maar er is wel degelijk iets aan te doen, weet gynaecologe Pauline Ottervanger. Samen met haar collega Wilma Smit geeft ze nascholing aan huisartsen over overgangsklachten. Vaak zijn huisartsen onvoldoende op de hoogte van welke behandelingen er zijn. Zelfs de gemiddelde gynaecoloog weet lang niet alles over de overgang. “Hierdoor krijgen veel vrouwen inderdaad te horen dat het er gewoon bij hoort en daar moeten ze het dan mee doen,” vertelt Pauline Ottervanger. “Terwijl er veel mogelijk is om klachten te verlichten en zelfs te verhelpen.”

Hormonen tegen opvliegers

Zo is van deze natuurlijke methoden inmiddels wetenschappelijk aangetoond ze een gunstig effect kunnen hebben op opvliegers, stemmingswisselingen en vaginale droogheid. Maar er is ook een oplossing die overgangsklachten zelfs helemáál kan verhelpen: het gebruik van vrouwelijke hormonen, ook wel hormonale substitutietherapie (HST) genoemd. Een tabletkuur bestaat meestal uit een combinatie van oestrogeen en progesteron. Net als de pil, alleen dan met kleinere hoeveelheden hormonen. Veel vrouwen vinden het alleen een eng idee om hormonen te gebruiken. “Sommige huisartsen zeggen zelfs letterlijk dat je kanker van hormoontherapie kunt krijgen,” zegt Ottervanger.

‘Vrouwen zijn onnodig bang gemaakt’

Volgens Ottervanger en Smit baseren deze huisartsen zich echter op oud onderzoek. “Inmiddels weten we dat het risico op borstkanker pas iets toeneemt na vijf jaar gebruik en veel en veel kleiner is dan gedacht,” vertelt Smit. “Terwijl de meeste vrouwen maar twee of drie jaar hormoontherapie krijgen! Als je uitsluitend oestrogenen gebruikt omdat je geen baarmoeder meer hebt, loop je zelfs pas vanaf zéven jaar een ietwat verhoogd risico. Vrouwen zijn onnodig bang gemaakt.”

Jong in de overgang? Hormoontherapie beschermt je hart

Daarbij komt dat hormoontherapie een belangrijk beschermend effect op ons hart lijkt te hebben. Dat geldt in elk geval voor vrouwen die vroeg in de overgang raken (rond hun veertigste of jonger). Wie dan geen hormoontherapie krijgt, heeft zelfs een verkorte levensverwachting van tien tot vijftien jaar. “Hier bestaan meerdere studies over,” weet Dorenda van Dijken, gynaecologe bij het Amsterdamse ziekenhuis OLVG en voorzitter van de Dutch Menopause Society (DMS). De overgangsexpert benadrukt daarom dat iedere vrouw individueel bekeken moet worden. “Iemand die genetisch is belast met borstkanker, zal ik bijvoorbeeld geen hormonen voorschrijven. Maar als dat niet het geval is, kan HST levensreddend zijn. Vanaf de overgang lopen we ook veel meer risico om te overlijden aan hart-en vaatziekten en osteoporose (botontkalking, red.) dan aan kanker.”

‘In de pil zitten veel meer hormonen’

Ook Catherine van Heest, verpleegkundige en oprichtster van het vrouwengezondheidscentrum Care for Women, vindt hormoontherapie geen slechte oplossing. “In de anticonceptiepil zitten veel meer hormonen dan in de kuur die je gebruikt tegen overgangsklachten. Bovendien, als je ’s nachts geen oog dichtdoet omdat je je bed uit drijft van de opvliegers en daardoor overdag moe en gestrest op je werk zit, kun je je afvragen wat nou gezonder is. Een hormoonkuur kan helpen om je lijf en hoofd weer tot rust te brengen. Daarna kun je altijd nog overstappen op een andere behandeling, mocht je dat willen.”

‘Als je ’s nachts geen oog meer dichtdoet, kun je je afvragen wat nou gezonder is’

Niet met klachten blijven rondlopen

Wat je ook doet: het állerslechtste is om met serieuze klachten te blijven rondlopen. Daar zijn alle overgangsdeskundigen het over eens. “Veel vrouwen zijn geneigd hun klachten aan omgevingsfactoren te wijten,” vertelt gynaecoloog Ottervanger. “Tussen je veertigste en zestigste levensjaar gebeurt er natuurlijk ontzettend veel. Ouders overlijden, kinderen gaan puberen of verlaten het nest, de pensioenleeftijd nadert. Geen wonder dat ik somber of moe ben, denken veel vrouwen. Maar vergis je niet over wat er allemaal in je lijf gebeurt! Als vrouwen bij ons komen, gaat er vaak een wereld voor ze open.”

Bij wie kun je terecht?

Je huisarts kan op basis van je verhaal vaststellen of je in de overgang bent of niet. Maar je kunt ook terecht bij een overgangsconsulente, dat is een verpleegkundige die is gespecialiseerd in overgangsproblematiek en over het algemeen beter op de hoogte is van alle mogelijkheden. Je hebt daar geen verwijzing voor nodig. Sommige ziekenhuizen, zoals het OLVG in Amsterdam en het Flevoziekenhuis in Almere, hebben een speciale menopauzekliniek. Je kunt voor advies ook naar Care for Women. Omdat dit een commercieel vrouwengezondheidscentrum is, hangt de vergoeding die je terugkrijgt af van je verzekering.

Print uit en neem mee naar je arts!

Om een einde te maken aan de tegenstrijdige berichten over HST, worden op initiatief van de Dutch Menopause Society (DMS) momenteel de huidige richtlijnen voor overgangsklachten herschreven. Deze zijn gebaseerd op die van het National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) in Engeland, die weer gebaseerd zijn op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De meeste overgangsspecialisten werken al volgens de Britse richtlijnen, maar dat geldt lang niet voor alle artsen. De Nederlandse richtlijnen zullen naar verwachting in het najaar van 2017 klaar zijn. Wil je niet zo lang wachten? De NICE-richtlijnen kun je hier downloaden en lezen. Ons advies: print ze uit en neem ze mee naar je (huis)arts.

Lees ook

Handige video

Zo verwijder je die vervelende krassen van je zonnebril.

Artikelen en video’s van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.