Vraag van de week: ‘Bestaat er echt een placebo-effect?’

Placebo-effect

Deel dit artikel:

Pinterest

Titia (58): “Je hoort geregeld over het placebo-effect van medicijnen. Zit dat tussen de oren of is het iets echts?”

Prof. dr. Andrea Evers: “Je beter voelen door een pil met niks erin: dat verstaan veel mensen onder het placebo-effect. Maar het is veel méér dan dat. Het draait allemaal om de verwachtingen die je van een behandeling hebt. Die zorgen er mede voor dat deze werkt of niet. Dat geldt als je iemand een nepmedicijn geeft, maar óók bij een echte pil of ingreep. Heel belangrijk is bijvoorbeeld hoe de dokter met je communiceert. Wat voor uitleg hij je geeft, of hij naar je luistert en of je hem vertrouwt. Maar bijvoorbeeld ook of iemand die je kent al eerder positieve of negatieve ervaringen met een behandeling heeft opgedaan. En niet te vergeten de omgeving, zoals de inrichting van de spreekkamer of het ziekenhuis. Al die zaken beïnvloeden het resultaat. Kortom: een medische behandeling zonder een placebo-effect bestaat niet. Als je gelooft dat een behandeling gaat werken, stimuleert dat je hersenen om alvast in actie te komen. Het gevolg is dat er allerlei lichamelijke processen in gang worden gezet. Het afweersysteem wordt bijvoorbeeld opgepord of er worden stofjes aangemaakt die pijn onderdrukken of je stemming verbeteren. Dat kan zelfs gebeuren als patiënten een pil zonder werkzame stoffen krijgen. Vandaar dat een placebo, bijvoorbeeld een neppijnstiller of een nepantidepressivum, wel degelijk veel kan uithalen. Hoe sterker de suggestie dat iets gaat helpen, hoe groter het effect. Dat weten we uit medicatieonderzoek volgens het ‘dubbel blindprincipe’, waarbij noch de patiënt noch de arts weet wie het echte medicijn krijgt en wie de neppil. Dan blijkt dat een placebo bij de behandeling van bijvoorbeeld pijn zeker de helft van het effect van een echte pijnstiller kan oproepen. Bij het gebruik van een echt medicijn kan het placebo-effect als een soort ‘turbo’ werken en zo de uitwerking ervan flink versterken. Andersom geldt trouwens hetzelfde. Vertrouw je je arts niet of ben je ervan overtuigd dat een behandeling toch niets oplevert, verkleint dat de kans op succes enorm. Het nocebo-effect, noemen we dat. Vandaar dat het zo belangrijk is om een arts te zoeken die je vertrouwt. Vraag door als je niet goed begrijpt waarom een therapie wordt voorgeschreven of hoe die werkt. Wees je bewust van je verwachtingen en spreek die ook uit. En stem alleen in met medische besluiten waar je een goed gevoel over hebt. Beginnen aan een behandeling waar je zelf niet achterstaat heeft weinig zin.”

Prof. dr. Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden, doet onderzoek naar het placebo-effect.

Tekst | Marte van Santen
Foto | Sanoma Media Assets Delivery

cover m13 goed uitgeschreven
Dit is afkomstig uit Margriet 2017-13.

Ook interessant om te lezen

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op Margriet.nl/nieuwsbrief