Vijf vragen over cholesterol

Deel dit artikel:

Het is gevaarlijk en we krijgen er hart- en vaatziekten van. “Welnee,” zegt arts, onderzoeker en cardioloog in opleiding Remko Kuipers. “Alleen als het chronisch hoog is, loop je risico.” Alles over wat cholesterol doet met ons lichaam.

Hoog of laag cholesterol. Wat is het eigenlijk?
“Cholesterol heeft een slechte naam. Maar we kunnen niet zonder. Cholesterol maakt deel uit van ons immuunsysteem en heeft daarmee een belangrijke functie. Het is een bouwstof voor cellen en hormonen en wordt aangemaakt door de lever. Als er schade in ons lichaam
moet worden hersteld, bijvoorbeeld wanneer onze bloedvaten beschadigen door een te hoge bloeddruk, stijgt ons cholesterol. Maar ook als we bijvoorbeeld griep hebben. Dan dringt cholesterol de beschadigde cellen binnen om die met een calcium-vetverbinding te repareren.”

Eigenlijk een gezonde reactie dus. Maar wanneer wordt het ongezond?
“Bij gezonde mensen stijgt het cholesterol een aantal keer per jaar, als er sprake is van een virus of een andere indringer in ons lichaam. Maar soms blíjft het cholesterol op dat hoge peil. Dat gebeurt wanneer we zogenaamde chronische ‘lagegraadontstekingen’ hebben. Die
worden veroorzaakt door onze manier van leven en ons voedingspatroon. Bijvoorbeeld bij een te hoge bloeddruk, te weinig slaap, te veel stress, slecht eten, roken, overgewicht of een ziekte zoals diabetes. Het cholesterol blijft dan hoog, omdat het voortdurend in staat van
paraatheid moet zijn om schade te herstellen.”

Is hoog cholesterol een signaal van dat er iets anders mis is?
“Een hoog cholesterol is lang niet altijd een ziekte, maar meestal een symptoom van een onderliggend probleem. Het is pas een risicofactor bij een ongezonde leefstijl of diabetes. Onze westerse leefstijl is de boosdoener. Dat ontdekte ik tijdens onderzoek bij de Masai in Afrika. Masai hebben een veel lager cholesterolgehalte dan wij. Lang werd gedacht dat Masai cholesterol anders afbreken in hun lichaam. Maar als je Masai blootstelt aan onze manier van leven, inclusief te veel zout, slechte vetten en suikers, stijgt hun cholesterol ook. Met andere woorden: cholesterolwaarden zijn te beïnvloeden door hoe je leeft.”

Bij de huisarts krijg je direct statines voorgeschreven. Is dat dan altijd nodig?
“Dat is een lastige vraag. Om die te kunnen beantwoorden, zou je in een onderzoek het effect van statines willen vergelijken met het effect van adviezen voor een gezondere levensstijl. Een dergelijk onderzoek heeft de farmaceutische industrie nooit gedaan. Nu weten we niet wat beter is. We weten dat beide adviezen een gunstig effect hebben, maar niet of een goed leefstijladvies het gebruik van statine
overbodig maakt. In theorie zijn er allerlei aanwijzingen dat leefstijladviezen minstens zo goed werken bij een chronisch hoog cholesterol, mits ze goed worden opgevolgd.”

Wat kunnen we zelf doen?
“Om ons cholesterol laag te houden moeten we lagegraadontstekingen voorkomen. En daarvoor moeten we gezond eten en leven. Het is het verhaaltje dat we wel kennen: vooral groenten en fruit eten. Omdat ze weinig calorieën bevatten, maar ook omdat ze barsten van de gezonde stoffen. Verder: zo veel mogelijk stress vermijden, genoeg slapen, en voldoende bewegen. En als laatste: industriële voedingsmiddelen, zoals koek, chips en snoep en alles wat is verpakt in pakjes en zakjes, laten staan. Juist die voedingsmiddelen bevatten suikers en transvetten die lagegraadontsteking aanjagen.”

Tekst: Dorien Dijkhuis
Foto: Sanoma Media Assets Delivery

Nog meer vragen en antwoorden over cholesterol? Lees dan het volledige artikel in Margriet 2017-09. Je kunt editie 09 nabestellen via Tijdschrift365.nl. Je kunt ook het artikel lezen via Blendle.

Lees ook: 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op Margriet.nl/nieuwsbrief