Moe? Misschien is het je schildklier

Deel dit artikel:

Vermoeidheid en overgewicht worden vaak in verband gebracht met een traag werkende schildklier. Maar hoe reëel is dat eigenlijk? De endocrinoloog: “Van alle mensen met ernstig overgewicht, heeft hooguit een half procent een trage schildklier.”

Wie maar moeilijk kan afvallen, is het vast een keer te binnen geschoten: misschien is het wel m’n schildklier! Maar de kans dat je met een pilletje voortaan achterover kunt leunen, is vrijwel nihil. Endocrinoloog Pierre Zelissen van UMC Utrecht heeft wel een verklaring voor hoe dat idee van die schildklier is ontstaan. “Dertig jaar geleden wisten we nog weinig over hoe de energiebalans in het lichaam werkt. Maar we wisten wél dat de schildklier een rol speelt in gewichtsregulatie en van het een kwam het ander. Het klopt dat je van een trage schildklier dikker kunt worden. Maar overgewicht, zo weten we inmiddels, heeft meestal heel andere oorzaken.”

‘Maar ik ben hartstikke moe!’

Maar het kan dus wel. Zo’n half miljoen Nederlanders heeft last van een trage schildklier, dus het komt behoorlijk vaak voor, vooral onder vrouwen. Gewichtstoename is een van de voornaamste symptomen: vijf tot tien kilo in een jaar is niet uitzonderlijk. Ook vermoeidheid is een teken aan de wand. Andere alarmbellen zijn brokkelige nagels, haaruitval, vage spierklachten, kouwelijk zijn en verstopping (dus moeilijk naar de wc kunnen). Sommige mensen merken ook dat hun hals, waar de schildklier zit, dikker is. Als je drie of meer van deze klachten hebt, is het volgens Zelissen verstandig om je te laten testen. “Maar als je nooit eerder last hebt gehad van vermoeidheid, kun je ook met twee van deze klachten naar de huisarts gaan. Zeker als schildklierproblemen in de familie voorkomen.”

Overgang? Laat je testen

Ook vrouwen in de overgang wordt vaak geadviseerd om hun schildklier te laten testen. Veel overgangsklachten, zoals vermoeidheid en gewichtstoename, kunnen namelijk ook duiden op schildklierproblemen. “Maar het is niet zo dat je gevoeliger wordt voor schildklierproblemen naarmate je ouder wordt,” weet Zelissen. “Het is puur om het uit te sluiten. Bovendien, zo’n testje stelt heel weinig voor. Als je als arts iemands cholesterol en bloeddruk laat controleren, kun je voor die twee euro extra net zo goed meteen de schildklierwaardes meenemen.”

Wat doet je schildklier?

Je schildklier maakt de hormonen T3 en T4 aan. Deze zijn onder andere belangrijk voor je geestelijk welzijn, je energie, bloeddruk en vetverbranding. Een te trage of snelle (met precies de tegenovergestelde symptomen) schildklier is goed te behandelen met medicatie. Bij een te trage schildklier krijg je in principe alleen T4 toegediend, omdat elk orgaan dit kan omzetten in T3. Toch blijft veertig tot vijftig procent van de mensen met een haperende schildklier ‘restklachten’ houden, ondanks medicatie. Zelissen: “Ze hebben minder energie dan voorheen, of meer moeite om hun gewicht op peil te houden. Wellicht dat het besef van een chronische ziekte ze ook parten speelt.”

Toch is genezing niet uitgesloten, weet de endocrinoloog. “Toen voor een onderzoek patiënten vrijwillig stopten met hun medicatie, bleek bij tien procent de schildklier zich weer hersteld te hebben.”

Lees ook > ‘Elke vrouw rond de vijftig zou zich moeten laten screenen’