Hoe (on)gezond is halvarine?

Deel dit artikel:

Om de vetten in halvarines en margarines smeerbaar te maken, ondergaan ze een bewerkingsproces. Maar hoe schadelijk is dat eigenlijk? Niet, zegt de hoogleraar Voeding. Maar roomboter is beter, zegt de natuurarts.

Sander Kersten, hoogleraar Voeding, metabolisme en genomics aan de Wageningen Universiteit smeert zelf altijd halvarine op zijn boterham. Want dat is een ‘gezondere keuze dan roomboter‘, vertelt hij. “Roomboter bestaat voor tachtig tot negentig procent uit vet, dus dat zijn heel veel calorieën. Bovendien bestaat het grootste gedeelte uit verzadigd vet.  En van verzadigde vetten weten we dat ze het cholesterolgehalte in het bloed verhogen.”

De natuurarts: ‘Voedingsstoffen uit roomboter worden beter opgenomen’

Dat van die calorieën is waar natuurlijk, aldus Trudy Vlot, arts voor integrale geneeskunde. Toch komt halvarine of margarine er bij de natuurarts niet in. “De vetten in deze producten hebben een bewerkingsproces ondergaan om ze smeerbaar te maken. Hierdoor herkent je lichaam ze als afvalproduct dat moet worden afgevoerd, en daarmee belast je onnodig je darmen en ontgiftingsorganen. Daarnaast kan je lichaam de waardevolle voedingsstoffen uit natuurlijke producten, zoals roomboter, veel beter opnemen. Ik raad iedereen in mijn praktijk aan om zo natuurlijk mogelijk te eten.”

De voedingskundige: ‘Eet zo onbewerkt mogelijk’

Dat stelt ook voedingskundige Anne-Marie Ernst van Stichting Voeding Leeft, een groep artsen, wetenschappers, diëtisten en koks, die ervan overtuigd zijn dat veel gezondheidsklachten kunnen worden voorkomen en hersteld met andere eetgewoonten. “Tijdens het raffinageproces van de plantaardige olieën in margarine en halvarine gaan veel voedingsstoffen verloren. Dit maakt het ook lastiger voor je lichaam om ze te verteren. Bovendien zitten er nog altijd kleine hoeveelheden schadelijke transvetten in margarines en halvarines. Het is lang zoveel niet meer als vroeger, maar ik heb liever helemaal geen transvetten dan een klein beetje. Mijn gezonde verstand zegt daarom zo onbewerkt mogelijk. Roomboter dus.”

Vetten en cholesterol

Maar de ‘onbewerkte’, verzadigde vetten in roomboter verhogen toch het cholesterol, wat weer de kans op hart-en vaatziekten verhoogt? De werkelijkheid ligt genuanceerder, stelt Ernst. “Verzadigde vetten verhogen inderdaad het slechte LDL-cholesterol. Maar ze verhogen óók het goede HDL-cholesterol, wat er weer voor zorgt dat het teveel aan LDL-cholesterol wordt verwijderd. De Amerikaanse cardioloog Dariush Mozaffarian (Harvard Medical School, red.) toonde onlangs ook aan dat verzadigde vetten geen effect hebben op het totale cholesterolgehalte.”

‘Hoe voller, hoe beter’

Sterker: hoe voller de vetten, hoe beter, aldus de voedingskundige. “De voorkeur gaat uit naar het gebruik van vetten die zo onbewerkt en puur mogelijk zijn. Deze zitten namelijk nog boordevol bouwstoffen. Denk aan roomboter, kokosolie en olijfolie, maar ook aan volle yoghurt en volle melk.”

Onverzadigd nog altijd beter!

Toch hebben we volgens Ernst geen vrijbrief om onbeperkt vetten te eten. Want ‘variatie in voeding is belangrijk en een teveel van iets is nooit goed’. “Maar vaak gebeurt dat ook niet, want vetten geven je een vol gevoel, waardoor je er niet veel van eet.” Ook benadrukt ze dat we vooral veel onverzadigde vetten moeten eten. Want hoewel het eten van verzadigde vetten het risico op hart- en vaatziekten volgens bepaalde studies niet lijkt te vergroten; wie ze vervangt door onverzadigde vetten uit bijvoorbeeld vette vis, noten, olijfolie en avocado’s, verkleint wel aantoonbaar de kans op hart- en vaatproblemen.

“Wanneer je verzadigd vet vervangt door onverzadigd vet daalt het slechte cholesterol,” bevestigt ook een woordvoerder van het Voedingscentrum. Maar nu komt het: “Juist daaróm zijn halvarine en margarine ‘betere keuzes’ dan roomboter, want de eerste bevatten overwegend onverzadigde vetzuren.”

De voedingskundige: ‘Maar dan wel onbewerkt’

Ho ho, zegt Ernst. Want volgens haar is onduidelijk wat de bron van dat onverzadigde vet moet zijn. “De meeste onderzoeken wijzen op vette vis, noten, avocado’s en andere onbewerkte, natuurlijke producten. En dat zijn margarine en halvarine niet! Bovendien, roomboter bevat óók onverzadigde vetten. Alle natuurlijke producten bestaan uit een combinatie van verzadigde en onverzadigde vetten.”

Voedingscentrum : ‘In halvarine zit veel meer vitamine D’

Natuurlijk is het beter om zoveel mogelijk onbewerkte producten te eten, bevestigt het Voedingscentrum. “Wij verschillen alleen van inzicht wat betreft de roomboter en kokosolie,” aldus de woordvoeder. “Zachte halvarine en margarine en olie, zoals zonnebloemolie en olijfolie, zijn gezondere keuzes vanwege de vetzuursamenstelling. In halvarine en margarine zit bovendien veel meer vitamine D dan in roomboter. Mensen die dagelijks roomboter op hun brood smeren, moeten erop letten dat ze voldoende vitamine D binnenkrijgen uit andere voedingsmiddelen.”

‘Niet minder vitaminen in magere producten’

Maar hoe zit het dan met die voedingsstoffen? Volgens het Voedingscentrum bestaan er geen onderzoeken die erop wijzen dat deze minder goed worden opgenomen uit margarine en halvarine dan uit roomboter. Ook zitten er volgens de woordvoerder niet minder vitaminen en mineralen in bijvoorbeeld halfvolle of magere melk dan in volle melk. “De gehaltes aan voedingsstoffen zijn voor magere of halfvolle varianten vergelijkbaar met die van volle varianten,” aldus het Voedingscentrum. “Wel bevatten de vette soorten meer vitamine A. Maar gelet op de hoeveelheid verzadigd vet en het aantal calorieën raden wij aan om de halfvolle of magere varianten te kiezen.”

Kortom: varieer!

Dus wat op onze boterham te smeren? Het is een open deur, maar wie het zekere voor het onzekere wil, varieert gewoon, wat sowieso het gezondst is. Dat doen wij ook zo veel mogelijk bij Margriet. Gebruik lekker roomboter als je dat wil, maar zorg dat je daarnaast ook voldoende onverzadigde vetten uit natuurlijke, onbewerkte producten binnenkrijgt. En smeer niet een te dikke laag op je broodje.

Hoe wordt halvarine gemaakt?

Halvarine wordt gemaakt van met name plantaardige oliën, vetten en water. Allereerst worden aan het vet vitamines toegevoegd zoals A, D en E. Sommige fabrikanten voegen bijvoorbeeld ook omega-3-vetzuren toe. Vervolgens moet van het mengsel van water, oliën en vetten een smeuïg geheel gemaakt worden. Dat is lastig, daarom wordt een emulgator gebruikt, een hulpstof  die ervoor zorgt dat de ingrediënten een geheel worden. Vervolgens wordt het mengsel verwarmd tot 40 graden en daarna snel afgekoeld. Daardoor wordt het minder vloeibaar. Daarna wordt het geheel gekneed waardoor het smeerbaar wordt.

Verschil halvarine en margarine

Er zit vijftig procent minder vet in halvarine dan in margarine uit een kuipje. Daarnaast zit er minder verzadigd vet in halvarine. Ter vergelijking: als je zes  boterhammen per dag eet, krijg je bij roomboter zo’n 16 gram verzadigd vet binnen, bij margarine ongeveer 6 gram en bij halvarine zo’n 3,5 gram.

Bron | Voedingscentrum 

Ook goed om te weten:


Dit vind je misschien ook leuk: