Kun je teveel vitamines binnenkrijgen?

Deel dit artikel:

Wie structureel te weinig groenten en fruit eet, riskeert een vitaminetekort. Maar kun je ook te véél vitamines binnenkrijgen, bijvoorbeeld als je elke dag vitaminepillen slikt? De orthomoleculair therapeut: “Als er te veel van bepaalde vitaminen in je bloed circuleren, kun je klachten krijgen.”

De kans dat je te veel vitamines en mineralen binnenkrijgt met je dagelijkse voeding, is praktisch nul. Maar als je daarnaast hooggedoseerde voedingssupplementen slikt, kun je van sommige microvoedingsstoffen inderdaad te veel binnenkrijgen, wat gezondheidsklachten kan geven. Zo kan een te veel aan vitamine B6 leiden tot gevoelloosheid, tintelingen of zelfs ernstige zenuwpijn in de handen en voeten.

Toch te veel in een potje

De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA heeft van vitaminen en mineralen waarvan bekend is dat ze bij een te hoge inname schadelijk kunnen zijn, een maximaal aanvaardbare bovengrens vastgesteld. Maar nu komt het: pillenfabrikanten zijn niet verplicht zich hieraan te houden. Over de supplementen die je bij de drogist, apotheek en in supermarkten koopt, hoef je je geen zorgen te maken: deze worden gecontroleerd. Maar er zijn ook voedingssupplementen te koop, bijvoorbeeld via internet, waar veel hogere doseringen in zitten. Zo blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond dat vitaminesupplementen soms wel vier keer zoveel vitamine B6 bevatten als de aanvaardbare bovengrens.

‘Driehonderd procent van de ADH is ook goed’

Wat en hoeveel er precies in een pil zit, staat op het etiket van de verpakking. Het Voedingscentrum adviseert voor een voedingssupplement te kiezen dat niet meer dan honderd procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) vitaminen en mineralen bevat. Maar je hoeft niet meteen in paniek te raken als er meer microvoedingsstoffen in jouw vitaminepillen zitten. Zo mag je van het Vitamine Informatie Bureau gerust een multivitamine met driehonderd procent van de ADH slikken. En dan nog: “Drie keer de ADH is nog steeds heel laag,” verklaart Suzan Tuinier. “De veilige bovengrens ligt op wel tien keer zoveel. In Amerika liggen bepaalde waarden zelfs nog hoger, al heeft dat ook met de Amerikaanse eetgewoonten te maken. Daar wordt een voedingssupplement op afgestemd.”

‘Let op slecht opneembare vitaminen’

Er zijn ook deskundigen die denken dat we juíst veel meer dan de ADH moeten slikken, vaak zelfs meer dan driehonderd procent. Zo stelt de orthomoleculaire geneeskunde dat we tegenwoordig door stress, milieuverontreiniging en medicijngebruik veel meer vitaminen en mineralen nodig hebben dan het Voedingscentrum adviseert. Maar dan moeten we ze wél in de juiste vorm slikken, aldus orthomoleculair therapeut Irma Kromhout-van Cappelle. “In veel goedkopere voedingssupplementen zitten slecht opneembare vitaminen en mineralen. Als deze in je bloedbaan blijven circuleren omdat ze niet door je cellen worden opgenomen, kan dat klachten geven.”

Voorbeeld: vitamine B6

Zo bestaat van vitamine B6 een ‘actieve’ en een goedkopere, ‘inactieve’ vorm. Die laatste moet je lijf eerst omzetten. “En dat kan niet iedereen,” vertelt de therapeut die bevestigt dat je dan inderdaad last van tintelende handen en voeten kunt krijgen als je er te veel van binnenkrijgt. De actieve B6-variant kan volgens haar geen enkel kwaad (“die plas je bij teveel gewoon weer uit”), al zijn ze daar in wetenschappelijke kringen niet zo zeker van.

Een ander voorbeeld is bètacaroteen en vitamine E. Van deze stoffen neemt je lijf alleen de natuurlijke vorm op, terwijl ze wel vaak in synthetische vorm in een potje worden gestopt. In principe onschadelijk (mits je onder die veilige grens blijft), maar ‘je lijf heeft er niets aan’.

‘Waarom zou je je lichaam belasten?’

Het argument van baat het niet, schaadt het niet, gaat dus niet op voor elk voedingssupplement. Al hoeven we volgens het Vitamine Informatie Bureau niet zo snel te vrezen voor een vitamine- of mineralenoverschot. “Met uitzondering van vitamine B6, heb ik nog nooit gehoord dat iemand klachten van te veel vitaminen of mineralen heeft gekregen,” vertelt Suzan Tuinier  van het Vitamine Informatie Bureau. “Maar waarom zou je je lichaam belasten met iets wat je niet nodig hebt? Die veilige bovengrenzen zijn er niet voor niets.”

Heb ik extra vitamines nodig?

Volgens het Voedingscentrum krijg je met een gevarieerde voeding volgens de Schijf van Vijf voldoende vitaminen en mineralen binnen. Alleen bepaalde risicogroepen hebben extra supplementen nodig. Wie bijvoorbeeld minder dan vijftienhonderd calorieën per dag binnenkrijgt, kan volgens het Voedingscentrum wel een multivitamine gebruiken.

Maar er zijn dus ook deskundigen die denken dat we allemáál een multivitamine moeten slikken, en ook nog met hogere doseringen. Zo is de ADH voor vitamine C vijfenzeventig milligram, terwijl het orthomoleculaire advies minstens duizend milligram is. Meer informatie over orthomoleculaire geneeskunde vind je op de website van de Maatschappij ter Bevordering van de Orthomoleculaire Geneeskunde ((MBOG).

Veilige hoeveelheden

Van onderstaande vitamines en mineralen/spoorelementen is vastgesteld dat ze bij een te hoge inname schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid.

Voor bètacaroteen, ijzer, fosfor, kalium en mangaan zijn er aanwijzingen dat ze bij een bepaalde hoeveelheid mogelijk ongewenste bijwerkingen kunnen geven. Maar hiervoor zijn (nog) geen aanvaardbare bovengrenzen vastgesteld. Van overige vitaminen en mineralen kun je voor zover bekend niet overdoseren.

aanvaardbare bovengrens van vitamines

aanvaardbare bovengrens voor mineralen