Hoe ongezond is een open haard of houtkachel?

Deel dit artikel:

Het knettert zo gezellig en ruikt zo lekker, het brandende hout in een houtkachel of open haard. Maar bij de verbranding komen wel schadelijke stofjes vrij. Hoe schadelijk is dat voor je gezondheid?

Een van de fijne voordelen van de winter is dat de open haard of houtkachel weer aankan. Glaasje wijn erbij, gezellig hoor. Kom, we gooien er nog een blokje op. Maar voor je gezondheid kun je dat misschien beter niet elke avond doen.

Fijnstof in houtrook

Bij het stoken van houtvuur komen namelijk fijnstof en andere stofjes (zoals PAK’s) vrij, waarschuwt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Of het fijnstof in houtrook meer of minder schadelijk is voor je lichaam dan de fijnstof die bijvoorbeeld uit uitlaatgassen komt, is nog onduidelijk. Volgens het RIVM wordt blootstelling aan houtrook ‘in sommige studies geassocieerd met meer (ziekenhuisopnamen voor) hart- en vaataandoeningen, luchtwegklachten en een verslechterde longfunctie’. Andere studies laten geen relatie met negatieve gezondheidseffecten zien.

Luchtwegproblemen door brandende kaarsjes

Toch adviseert het instituut om de uitstoot van fijnstof als gevolg van verbranding zo veel mogelijk te beperken. Fijnstof is namelijk een vorm van luchtverontreiniging en dat brengt altijd meer gezondheidsrisico met zich mee. Vooral kinderen, ouderen, mensen met luchtweg- of hart-en vaatproblemen kunnen meer en eerder klachten van houtrook krijgen, óók bij kleine hoeveelheden, stelt het RIVM. Nu moeten we er wel bij zeggen dat de lucht in je huis altijd wat fijnstof bevat. Als het niet van de houtkachel komt, dan komt het wel van het gasfornuis. Ook bij het branden van kaarsen komt fijnstof vrij. Uit een onderzoek in Denemarken bleek zelfs dat het grootste deel van alle fijnstof in huis hierdoor werd veroorzaakt, meldt gezondheidsnet. Als je hier gevoelig voor bent, kan een huis vol brandende kaarsen voor luchtwegproblemen veroorzaken. En het idee dat er heel veel fijnstof in je woonkamer ronddwarrelt, is ook niet per se fijn.

Vochtig hout: meer fijnstoffen

Gelukkig zijn er wel een paar makkelijke manieren om die fijnstof uit de houtkachel of open haard zoveel mogelijk te beperken. Bijvoorbeeld door alleen met goed droog hout te stoken. Hoe vochtiger het hout, hoe meer schadelijke stofjes er vrijkomen. Bij de juiste verbrandingstemperatuur worden schadelijke stofjes grotendeels geoxideerd (verbrand), maar bij hout dat niet goed gedroogd is, gebeurt dat veel minder goed. Helaas is de verbranding ook niet altijd optimaal in oudere of slecht onderhouden haarden.

Zo komen er minder gifstoffen uit je houtkachel

Het RIVM geeft verder de volgende tips om de uitstoot van schadelijke stofjes door je haard zoveel mogelijk te beperken:

  • Ben je van plan om een haard of kachel te kopen? Zorg dan dat deze in verhouding staat tot de kamer. Een te grote kachel maakt je kamer al gauw te warm, waardoor je geneigd bent het vuur te smoren. Hierdoor is de verbranding niet meer optimaal en komen er meer fijnstoffen vrij. Op internet vind je allerlei rekentools om de benodigde capaciteit te berekenen, maar volgens het RIVM kun je het beter aan een specialist vragen.
  • Laat je schoorsteen minstens één keer per jaar vegen.
  • Stook altijd volgens de ‘Zwitserse methode’: dik hout onderop, daarbovenop losse houtjes en aanmaakblokjes. Stapel het hout losjes, zodat de lucht er goed bij kan. Op internet zijn instructiefilmpjes te vinden.
  • Gebruik nooit brandbare vloeistoffen zoals spiritus om een houtvuurtje op gang te krijgen.
  • Stook alléén droog, onbehandeld en gekloofd hout dat minimaal twee jaar buiten onder een afdak heeft gelegen. De houtblokken mogen niet dikker zijn dan zeven centimeter.
  • Gebruik nooit geverfd, gebeitst of geïmpregneerd hout: bij de verbranding kunnen zeer schadelijke stoffen vrijkomen. Dat geldt ook voor papier, karton en kranten!
  • Heb je buren? Stook dan liever niet bij windstille of mistige weersomstandigheden, want dan blijft de rook om je huis (en dat van de buren) hangen. Op de website Stookwijzer kun je checken of het wel of geen goede dag is om een vuurtje te stoken.
  • Zet een raampje op een kier als je de haard aan hebt. Zo blijven de gifstoffen niet in je woning hangen en krijg je frisse lucht. Een openhaard verbruikt bovendien veel zuurstof (een houtkachel trouwens veel minder).
  • Zet de uitlaatklep naar de schoorsteen volledig open als je begint met stoken. Heb je een houtkachel? Laat de luchttoevoeropeningen dan altijd openstaan. Wordt het te heet, zet dan een raamje open en leg geen houtblokken meer op het vuur. Vanwege het vergrote risico op fijn stoffen is smoren uit den boze.
  • Laat een haardvuur altijd vanzelf uitdoven.

Volgens gezondheidsnet is een pelletkachel schoner en efficiënter dan een open haard of houtkachel. Maar het wordt afgeraden om deze als hoofdverwarming te gebruiken. Dan zou je namelijk alsnog een behoorlijke hoeveelheid fijnstof binnenkrijgen.

Zo herken je het gezondste vuurtje

Je vuurtje is het minst ongezond als het een rustige en gele vlam heeft en als de rook die uit de schoorsteen komt nagenoeg kleurloos is. Flakkerende, oranje vlammen en donkere rook zijn geen best teken.

Bron | giphy.com
Beeld | istock

Lees ook

Bekijk ook

Gympen weer wit maken? Daar is maar één product voor nodig. Het is spotgoedkoop en je hebt het ongetwijfeld in je beauty-voorraad…