10 belangrijke redenen waarom het niet lukt om af te vallen

Deel dit artikel:

Afvallen wordt vaak gezien als een eenvoudige som van minder eten en meer bewegen. Maar in de praktijk spelen veel meer factoren een rol, betoogt GGZ-psycholoog Martijn Bond. In De afvalpuzzel beschrijft hij verschillende redenen (‘puzzelstukken’) waarom het maar niet lukt om af te vallen en wat je kunt doen om dat te veranderen.

Wij pikken de opvallendste eruit. Herken jij ze?

1. Je denkt dat het een kwestie is van minder eten en meer bewegen

Volgens het Voedingscentrum is afvallen vooral een kwestie van minder eten en meer bewegen. “Maar in werkelijkheid is het niet zo eenvoudig,” vertelt Bond, die is gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met eetstoornissen en obesitas. “Bij afvallen spelen ook je hormonen, slaap, darmbacteriën, inflammatie en psychologische aspecten een rol. Beschouw ze als de puzzelstukken in een puzzel: wanneer één puzzelstuk ontbreekt, bijvoorbeeld doordat je te weinig slaap of ontspanning krijgt, dan zal het ook moeilijker zijn om af te vallen. In mijn boek ontdek je de valkuilen die op jou van toepassing zijn en kun je aan de slag met de oplossingen die bij jouw situatie passen.”

2. Je denkt dat het een kwestie is van de knop omzetten

Hadden we maar een schakelaar in ons hoofd waarmee we gezond gedrag konden ‘aanzetten’! Helaas werkt het niet zo. Bond: “Gezonder leven is iets wat je moet leren, het is een geleidelijk proces van vallen en opstaan waarin je ontdekt wat voor jou werkt. Door dat te beseffen, voorkom je dat je meteen de handdoek in de ring gooit als je een keertje te veel hebt gegeten. Je bent geen robot die even een knop kan aan- en uitzetten.”

3. Je kent je eetgewoonten niet

Veel mensen hebben ingesleten eetgewoonten waarvan ze zich nog amper bewust zijn. Als ze naar de bioscoop gaan, eten ze popcorn. Met Sinterklaas vindt iedereen het heel normaal om pepernoten en chocoladeletters te eten, met Oud en Nieuw bakken we oliebollen en dadelijk komt Pasen er weer aan, dus mogen we paaseitjes eten. Maar echt gezond is dat natuurlijk niet. Kortom, tijd om je eigen eetgewoonten eens kritisch onder de loep te nemen, aldus de psycholoog. “Pas wanneer je je bewust wordt van die soort eetgewoonten, kun je concrete maatregelen nemen om ze te veranderen.” Als ander voorbeeld noemt hij de beruchte vieruurdip op het werk. “Veel mensen gaan dan snoepen. Maar je kunt ook even naar buiten gaan.”

4. Je moet nog aan zelfonderzoek doen

“Als ik mensen vraag waaróm ze willen afvallen, dan weten ze dat vaak niet eens echt. Terwijl een duidelijke motivatie heel belangrijk is om een gezondere levensstijl vol te houden. Zelfonderzoek houdt ook in dat je nadenkt over wat jij nodig hebt om het afvallen te laten slagen. Ben je iemand die het prettig vindt om begeleid te worden? Kies dan bijvoorbeeld voor een diëtist. Hou je er niet van om alleen te sporten? Zoek dan een sportmaatje. Zo voorkom je dat je afhaakt.”

5. Je weet niet wat voor type eter je bent

Er bestaan verschillende type eters. De emotionele eter is de bekendste. Maar je hebt ook nog lijngerichte eters en externe eters. Lijngerichte eters zijn mensen die zo min mogelijk calorieën willen eten. Externe eters zijn mensen die eten, omdat ze het gewoon ongelooflijk lekker vinden. Volgens Bond bestaan er daarnaast ook nog uitstellers: mensen die een gezondere levensstijl uitstellen. “Het is belangrijk dat je weet wat voor eter je bent, want ieder type heeft een andere aanpak nodig. Stel, je bent op een verjaardagsfeestje. Een lijngerichte eter kan dan denken: dit is mijn kans, ik ga morgen wel weer streng lijnen. Terwijl een emotionele eter eerder zal eten, omdat ze zich wat onzeker voelt in gezelschap. Beide types vragen om een andere oplossing.”

6. Je probeert negatieve gedachten te onderdrukken

We hebben bijna allemaal een duiveltje op onze schouder zitten, dat ons op onzekere momenten influistert dat we waardeloos zijn. Vaak proberen we die negatieve gedachten te onderdrukken, maar volgens de psycholoog werkt dat juist averechts. “Negatieve gedachten kun je niet tegenhouden. Er zullen altijd momenten zijn dat je aan jezelf twijfelt, ook tijdens het afvallen. Het werkt daarom veel beter om die soort negatieve gedachten te erkennen. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar juist door ze te accepteren, kun je er afstand van nemen. Meditatie kan daar goed bij helpen; veel van mijn cliënten hebben er baat bij.”

7. Je vindt het zonde om eten weg te gooien

Herkenbaar? Je bent niet de enige, aldus Bond. “Veel mensen vinden het zonde om restjes weg te gooien. Maar het is dubbel zonde om iets te eten wat je lichaam niet nodig heeft. Bewaar restjes liever voor een omelet de volgende dag of vries ze in. Kan dat niet, gooi het dan weg en probeer de volgende keer kleinere hoeveelheden te koken.”

8. Je cultiveert niet de goede darmbacteriën

Uit onderzoek blijkt dat mensen met overgewicht minder soorten bacteriën in hun darmen hebben. Terwijl een rijke darmflora heel belangrijk is voor een gezond immuunsysteem. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat een gezonde darmflora kan helpen om makkelijker af te vallen. “Zorg er dus voor dat je veel goede darmbacteriën kweekt!” aldus de expert. “Dat doe je onder andere door meer groenten en fruit te eten en bewerkte producten zoals witbrood te vervangen door onbewerkte producten met veel vezels of minder bewerkte producten, zoals volkorenbrood.”

9. Je evalueert niet

Mensen zijn goed in het maken van plannen, maar evalueren: ho maar, aldus de psycholoog. “Als je besluit om te gaan afvallen, is het goed om elke maand een evaluatiemoment in te bouwen. Wat gaat er goed, wat kan er beter? Welk gedrag is er weer ingeslopen? Misschien ontdek je wel dat je toch weer te laat naar bed gaat. Of dat je weer wat vaker de auto pakt in plaats van de fiets. Zo’n evaluatiemoment is bovendien een goede stok achter de deur. Het houdt je scherp.”

10. Je hebt te veel onnodige en onhandige eetregels

Veel mensen schieten door met eetregels, ziet Bond. “Ze besluiten bijvoorbeeld dat ze een week niet mogen snoepen of een maand niet mogen drinken. Op zich is dat niet erg, maar zorg er wel voor dat je realistische afspraken met jezelf maakt. Zo voorkom je dat je doorslaat als je toch een keer voor de bijl gaat. Op de lange termijn levert matiging vaak meer op dan geheelonthouding.”

De afvalpuzzel: Ontdek jouw unieke aanpak voor een gezonder leven (uitgeverij Maven Publising), 280 pagina’s, € 19,99

Foto | iStock