null Beeld Mariel Kolmschot. Visagie: Nicolette Brøndsted
Beeld Mariel Kolmschot. Visagie: Nicolette Brøndsted

PREMIUM

‘Ik móést en zou positief blijven. Dat was mijn enige overlevingskans’

Vrouwenrechtactiviste Raha Nahid ontvluchtte jaren geleden haar thuisland Iran. Inmiddels woont ze al jaren in Nederland.

Als vrouwenrechtenactiviste moest Raha Nahid haar thuisland Iran ontvluchten. Het dictatoriale anti-­westerse regime dat er sinds 1979 heerst én de manier waarop vrouwen er worden behandeld, maakte het land tot een hel. Nadat ze zich een tijdlang verborgen hield in Turkije kwam ze op haar 34ste naar Nederland.

“Het woord vluchteling heeft een zekere lading, het maakt me bescheiden, verlegen en kwetsbaar. Op 24 maart 1994 kwam ik in Nederland aan. Het regende verschrikkelijk en het was steenkoud, niet het weer dat ik vanuit mijn thuisland gewend was. Toen ik me bij de immigratiedienst meldde als Iraanse vluchteling, begon ik te huilen. Ik had me zo lang goed gehouden, maar nu voelde ik wat ik ­allemaal achterliet en had meegemaakt. Het mooie land Iran, maar ook de verschrikkingen van het regime. Ik hoefde niet meer bang te zijn om te worden ­opgehangen of geëxecuteerd. Ik zou hier opnieuw beginnen. Ik had eindelijk mijn vrijheid bereikt. Ik was veilig.”

Verschrikkelijke martelingen

“De twee jaar daarvoor had ik in Turkije doorgebracht nadat ik uit Iran was ­gevlucht omdat mijn eigen land een hel was geworden, zeker voor mij als vrouwenrechtenactiviste. Achttien maanden lang zat ik in de gevangenis, in een geïsoleerde cel van twee vierkante meter. Amper licht, geen pen of papier, geen andere mensen, mijn enige bezit was een klein dekentje. De martelingen waren ­verschrikkelijk, maar ik werkte met man en macht aan mijn mindset. Ik móést en zou positief blijven. Instinctief wist ik dat dat mijn enige overlevingskans was. Met diverse inwendige bloedingen en een gebroken kaak en rug werd ik op een gegeven moment naar het ziekenhuis gebracht, dankzij een lieve vrouwelijke bewaker. Ook dat is mijn redding: altijd het goede van de mens willen blijven zien. Ik kon uiteindelijk vanuit het ziekenhuis ontsnappen doordat mijn zus en vier partijgenoten iemand omkochten, waarna ik over de bergen naar Turkije ben gevlucht.”

null Beeld

Perzië, 1966. Raha (de jongste dochter, middenvoor) met haar ouders, broer en zus.

null Beeld

Verloren jaren

“In Nederland werd ik naar een opvangcentrum in Eindhoven verwezen. Die eerste nacht kon ik de slaap niet vatten, ik wilde naar buiten, een eind lopen. Door de vertrouwde geur van dennenbomen kon ik weer ademhalen. De natuur geeft me kracht. Ik ben bioloog, heb in Teheran zes jaar biologie gestudeerd. In Nederland kon dat helaas niet worden omgezet en moest ik mijn studie gedeeltelijk opnieuw doen. Ik besloot naar Leiden te gaan, de oudste universiteitsstad van Nederland. En de stad van de hortus botanicus waarover ik op mijn achttiende voor het eerst las. Het was mijn grootste wens om de hortus ooit te zien. Als ik er nou intens over ga dromen, komt het wel uit, dacht ik. Soms geeft het leven je de richting, maar op een ­andere manier dan je ooit had kunnen vermoeden.”

Verblijfsvergunning

“Nederland was in die tijd nog niet ingesteld op hoogopgeleide politieke vluchtelingen. Ik wilde een baan, werken voor mijn geld. Zonder al te veel uit te wijden kwam het erop neer dat ik wel een uitkering kon krijgen, maar niet mocht werken of studeren. Die uitkering weigerde ik. Ik had alles en iedereen in mijn thuisland achtergelaten voor mijn vrijheid, maar voelde me nog steeds belemmerd omdat ik niet mocht studeren. Ik had zó’n sterke drang om de verloren jaren in te halen en heb diverse kranten en de televisie benaderd om mijn verhaal te doen. Honderden mensen kwamen daarna voor me in actie. Ontroerend lief vond ik dat. Op 4 november 1995, op de dag dat ik jarig ben, kreeg ik mijn verblijfsvergunning. Ik was zo trots. Kon de hele wereld aan.”

Mensen helpen

“Na twee jaar in Leiden biologie te hebben gestudeerd, kreeg ik mijn titel terug. Daarna deed ik natuurgeneeskunde. Ik wilde met mensen werken en hen met natuurlijke middelen helpen om niet te ziek te worden. Ooit, op mijn zestiende, zei ik tegen mijn moeder: ‘Ik ga later niet trouwen en krijg ook geen kinderen. Ik ga mensen helpen.’ Dat is nog steeds mijn passie. Ik wil mensen in de hele wereld steunen.”

null Beeld

Energie en positiviteit

“Met mijn verhaal wil ik anderen kracht geven. Laten zien dat je geen slachtoffer van je omstandigheden hoeft te zijn, maar dat je de nare dingen die je in het verleden hebt meegemaakt ook kunt omzetten in energie en positiviteit.”

“Als ik heimwee heb, ruik ik aan het zand van de Kaspische Zee dat ik van een dierbare vriendin kreeg en in een kommetje op tafel staat. De eerste paar jaar in ­Nederland stond ik mezelf niet toe Iran te missen. Ik had mijn land toch verlaten op zoek naar vrijheid? Dan moest ik ook de gevolgen accepteren. Wat was ik hard voor mezelf, denk ik nu.”

Ooit weer terug

“Inmiddels zijn mijn ouders overleden, net als mijn broer. Ik mis hen. Ik mis Iran. Mijn wortels. Iran is al 42 jaar een dictatuur, ik kan nog steeds niet terug, maar geef de hoop niet op. Nooit. Ooit zie ik mijn geliefde land weer en bezoek ik het graf van mijn vader en moeder. Ik neem dan een aantal Nederlandse vrienden mee om hun mijn geboorteland te laten zien. Want ik ben trots op Perzië. Het land dat ­vijfhonderd jaar voor Christus al alle slaven vrijliet en rassengelijkheid in de wet liet vastleggen.”

Zelfgekozen familie

“Ik heb dan wel bijna geen familie meer, maar hier in Nederland heb ik talloze zelfgekozen familieleden. Nederlandse mensen zijn fantastisch. Zo meelevend. Kijk bijvoorbeeld eens hoeveel ze doen voor de Oekraïners. Ik merk dat er bij mij de laatste tijd weer veel wordt opgerakeld. Ik droom naar, maar als ik dan midden in de nacht angstig wakker word, kalmeer ik mezelf met de woorden: ‘Ik ben veilig. Ik heb een dak boven mijn hoofd. Ik ben in Nederland. Het is goed.’ En vervolgens val ik weer gerustgesteld in slaap. Raha is het Perzische woord voor vrij. En al was ik dat in het dagelijks leven niet altijd, in mijn hoofd ben ik altijd vrij geweest.”

Els MeyerMariel Kolmschot. Visagie: Nicolette Brøndsted

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden