MT27 M27 Gezondheid Alopecia Beeld ANP, Getty Images.
Beeld ANP, Getty Images.

PREMIUM

12 vragen aan de dermatoloog over kaalheid en haarverlies

Kaalheid komt meer voor bij mannen, maar toch krijgen ook veel vrouwen ermee te maken. Welke vormen van haarverlies zijn er? Valt er iets aan te doen? Dermatoloog Patrick Kemperman van Amsterdam UMC en het Dijklander Ziekenhuis beantwoordt de meestgestelde vragen.

1. Is haarverlies altijd definitief?

“Het ligt eraan welke vorm van haarverlies je hebt. Alopecia androgenetica is inderdaad onomkeerbaar, alhoewel er wel medicijnen bestaan om het proces te remmen. Er is ook een andere vorm die meestal tijdelijk is: alopecia areata. Dat is een ziekte waarbij het afweer-systeem zich richt tegen de eigen haarzakjes. Een auto-immuunziekte dus. Iedereen kan het krijgen. Alopecia areata geeft ronde kale plekken verspreid over het hoofd. De plekken hebben de grootte van een munt. Het kan voorkomen in verschillende gradaties. Bij sommige mensen blijft het bij kale plekjes, maar in sommige andere gevallen verdwijnt al het lichaamshaar. Bij de mildere variant komt je haar binnen een jaar vaak vanzelf terug, bij uitgebreide alopecia areata, waarbij alle lichaamsbeharing is verdwenen, komt de haargroei meestal niet blijvend terug. In de toekomst zullen er vermoedelijk nieuwe manieren beschikbaar komen om de zwaardere variant te behandelen. Er lopen momenteel verschillende onderzoeken naar immunotherapie.”

2. Krijgen alleen mannen last van alopecia androgenetica?

“Nee. Ook vrouwen kunnen het krijgen. Geschat wordt dat ongeveer zeventig procent van de mannen en veertig procent van de vrouwen deze vorm van kaalheid krijgt. Het ontwikkelt zich bij vrouwen wel anders dan bij mannen. Bij mannen begint het bij de inhammen en op de kruin en breidt zich dan uit naar de rest van het hoofd. Bij vrouwen begint het vaak juist midden op het hoofd. Het haar wordt soms zó dun, dat je de hoofdhuid er op een gegeven moment doorheen kunt zien. Het wordt veroorzaakt door de veranderende hormoonhuishouding naarmate vrouwen ouder worden. Na de overgang is de hoeveelheid vrouwelijke oestrogenen afgenomen en hebben vrouwen relatief meer van het mannelijke hormoon dihydrotestosteron. Dit hormoon kan er bij sommige vrouwen voor zorgen dat het haar dunner wordt en de haarzakjes verschrompelen. Op termijn verdwijnen die haarzakjes en groeien er geen nieuwe haren meer bij. Meestal blijft er aan de voorzijde wel een rand dik haar staan en ook op het achterhoofd blijft de dikte van de haardos hetzelfde. De haren op die plekken lijken minder gevoelig voor het dihydrotestosteron. Om dezelfde reden zie je vaak bij mannen dat ze een krans om het hoofd krijgen.”

MT27 M27 horizontale lijn geel Beeld
MT27 M27 Gezondheid Alopecia Beeld

3. Ik verlies elke dag veel haar. Betekent het dat ik kaal word?

“Nee hoor. We verliezen allemaal tussen de honderd en tweehonderd haren per dag. Voor elke haar die je verliest groeit er een nieuwe haar terug uit hetzelfde haarzakje. Die groeicyclus duurt ongeveer vijf jaar. De haarzakjes raken na verloop van tijd uitgeput. Daardoor zie je vaak dat mensen naarmate de leeftijd stijgt minder haar overhouden. Deze vorm van haarverlies is de meest voorkomende vorm van blijvende kaalheid en heet alopecia androgenetica. De haarzakjes raken uitgeput door het mannelijke hormoon dihydrotestosteron.”

4. Krijgen alle vrouwen na de overgang last van haarverlies?

“Zeker niet. Veel vrouwen behouden tot op hoge leeftijd hun dikke haardos. Het heeft net als bij mannen deels te maken met aanleg. Vooral vrouwen bij wie de haarzakjes extra gevoelig zijn voor het mannelijke hormoon, krijgen er last van. Als er alopecia androgenetica voorkomt in je familie heb je, ook als vrouw, zelf ook een grotere kans om het te krijgen. Ook als het alleen maar bij mannelijke familieleden voorkomt.”

5. Welke vormen van haarverlies zijn er nog meer?

“Een relatief nieuw ontdekte vorm van haaruitval is frontale fibroserende alopecia. Deze vorm komt voornamelijk voor bij vrouwen vanaf vijftig jaar. De haren vallen bij deze aandoening blijvend uit aan de voor- en zijkant van de haargrens. De haargrens schuift aan de voorzijde soms wel tot tien centimeter op naar achteren tot aan het midden van het hoofd. Vaak verdwijnen ook de wenkbrauwharen. We weten nog niet precies waardoor het wordt veroorzaakt. Waarschijnlijk is het een auto-immuunziekte. We denken dat ook Mona Lisa deze vorm van alopecie had.”

MT27 M27 horizontale lijn geel Beeld

6. Kan kaalheid door een ziekte komen?

“Heel soms ligt er inderdaad een ziekte ten grondslag aan het haarverlies. Zo kan een traag werkende schildklier bijvoorbeeld voor een verminderde aanmaak van nieuwe haren zorgen. Ook medicijnen kunnen haaruitval veroorzaken. Denk maar aan chemotherapie. Als je vermoedt dat je een schildklierprobleem hebt, kan dat bij de huisarts worden gecontroleerd met een bloedtest.”

7. Welke rol speelt stress?

“Ernstige psychische stress kan een rol spelen bij haarverlies, alhoewel het exacte mechanisme niet geheel is opgehelderd. Mogelijk spelen stresshormonen hierbij een rol. Stress kan de groeifase van haren dan stoppen, waardoor ze sneller in de rustfase terechtkomen en vervolgens uitvallen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij telogeen efluvium. Daarbij verliezen patiënten plotseling veel haar zonder dat ze begrijpen waarom. Als ze terugkijken, hebben ze een halfjaar eerder een stressvolle periode meegemaakt, alhoewel dat zeker niet bij iedereen zo hoeft te zijn. Niet alleen psychische stress, ook lichamelijke stress kan telogeen efluvium veroorzaken: een ernstige ziekte, hoge koorts, een bevalling, een crashdieet, corona… Bij een derde van de patiënten wordt er geen oorzaak gevonden. Haaruitval begint vaak zes maanden na de interne prikkel. Het goede nieuws is dat een groot deel van de verloren haren vanzelf weer terugkomt.”

MT27 M27 Gezondheid Alopecia Beeld
  1. De Amerikaanse actrice Jada Pinkett Smith kreeg in 2018 alopecia areata en schoor haar hoofd kaal. Ze besloot de ziekte te omarmen.
  2. Prinses Caroline van Monaco heeft alopecia areata en verloor ooit in één keer al haar haar.
MT27 M27 horizontale lijn geel Beeld

8. Kun je kaal worden door je haar in een staart te dragen?

“Langdurig en herhaaldelijk hard trekken zorgt soms ook voor haarverlies. Tractie alopecia is een vorm van kaalheid die ontstaat door bijvoorbeeld het langdurig dragen van hetzelfde kapsel, bijvoorbeeld een te strakke staart. Er wordt dan te veel kracht uitgeoefend op de haarzakjes. Sommige jonge meisjes en vrouwen hebben er last van. En ook zwarte vrouwen die het haar vaak in strakke vlechten of staarten op het hoofd dragen.”

9. Bestaat er een dieet tegen haaruitval?

“Nee. Wel moet je ervoor zorgen dat je alle bouwstoffen binnenkrijgt die het lichaam nodig heeft om nieuwe haren aan te maken. IJzer is bijvoorbeeld een bouwstof voor nieuwe cellen, ook haarcellen. Een ijzertekort kan ontstaan doordat je te weinig ijzer binnenkrijgt via voeding. Het zit vooral in dierlijke producten, zoals vlees. Maar ook in volkoren graanproducten, bonen en in groenten en fruit. Ook vitamine B is noodzakelijk voor het haar. Als je gewoon gezond eet, krijg je er ruim voldoende van binnen.”

MT27 M27 horizontale lijn geel Beeld

10. Hoe zit het met haartransplantaties?

“Veel mensen kiezen voor een haartransplantatie. Daarmee wordt het haar verplaatst. Kaalheid zit meestal boven op het hoofd, terwijl op het achterhoofd vaak een randje dikker haar overblijft. De haarzakjes van de haren op die plekken zijn niet gevoelig voor het dihydrotestosteron. Daar kunnen de haren dus worden geoogst. En dan op de dunnere plekken worden ‘ingezaaid’. De operatie vindt niet plaats in het ziekenhuis, maar meestal in een gespecialiseerde kliniek. De behandeling wordt gezien als een cosmetische ingreep en daarom niet vergoed door de verzekering. Nadeel van deze behandeling is dat hij vaak erg duur is. Houd er rekening mee dat je haar nooit meer zo dik wordt als het was. Laat je goed voorlichten. Zoek een kliniek waar geregistreerde artsen of dermatologen werken. En kies er eentje met goede recensies.”

11. Welke oplossingen zijn er?

“Voor alopecia androgenetica bestaat helaas nog geen goede behandeling. Bij vrouwen kan vroege inzet van de lotion minoxidil het proces remmen. Deze lotion brengt soms haren terug of zorgt ervoor dat er niet nog meer haren verloren gaan. Het werkt niet bij iedereen. Slechts een minderheid van de vrouwen heeft er baat bij. Na drie maanden kun je zien of de behandeling effect heeft. In dat geval is het zaak te blijven smeren, want zodra je ermee stopt, gaat het haarverlies door. Ook bij mannen kan dit werkzaam zijn. Voor deze vorm van kaalheid wordt aan mannen soms ook finasteride voorgeschreven. Dat middel grijpt in op hormonaal niveau. Het nadeel is dat sommige mannen er een verminderd libido door kunnen krijgen of vrouwelijke uiterlijke kenmerken zoals lichte borstvorming.”

MT27 M27 horizontale lijn geel Beeld

12. Waar kun je terecht met angsten en twijfels over haaruitval?

“De psychische impact van haarverlies is enorm. Het is een heel zichtbare aandoening die je uiterlijk ongevraagd verandert en je kwetsbaar en onzeker kan maken. Dat geldt voor zowel mannen als vrouwen. Het doet iets met je zelfbeeld en zelfvertrouwen. Het brengt vaak schaamte en angst met zich mee. Ik zie geregeld dat mensen zich uit schaamte terugtrekken uit het sociale verkeer. Sommige patiënten krijgen ook mentale klachten, zoals stemmingsstoornissen. Zoek bij twijfels en angst hulp. Ga naar de huisarts en laat je eventueel doorverwijzen naar de dermatoloog. Er is ook psychologische hulp mogelijk. Voor lotgenotencontact, tips en adviezen kun je trouwens ook terecht op de patiëntenvereniging van de Alopecia Vereniging: .”

Dorien DijkhuisANP, Getty Images.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden