Alexandra Fielding lessen voor de klas Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Voor de klas op je zestigste: ‘Drie lessen die ik leerde tijdens het eerste jaar als docent op een middelbare school’

Op haar zestigste hing Alexandra Fielding haar carrière in de journalistiek aan de wilgen om iets heel anders te gaan doen: ze werd docent Nederlands op een middelbare school. Het bleek een schot in de roos. ‘Voor de klas leer ik elke dag iets nieuws.’

Je bent nooit te oud om te leren, ik ben er zelf het levende bewijs van. Drie jaar geleden begon ik aan een postdoctorale opleiding pedagogiek om mijn eerstegraads lesbevoegdheid te behalen. Nu sta ik als docent Nederlands voor de klas op een middelbare school. Ik stapte in een totaal onbekende wereld. Een parallel universum met eigen wetten en regels dat in alle opzichten anders is dan de wereld waarin ik decennialang werkte als bladenmaker en redacteur: de journalistiek. Het bleek een schot in de roos.

Les 1: flexibiliteit

Voor de klas leer ik elke dag iets nieuws. Over mezelf, over mijn grenzen en over mijn onvermoede vaardigheden, zoals het feit dat ik kennelijk over een onuitputtelijk geduld beschik en uitermate flexibel ben. En flexibel moet je zijn – dat is de eerste les die ik leerde, want geen dag is hetzelfde of te voorspellen. En dat is tegelijkertijd de charme ervan.

De eerste dag van het nieuwe schooljaar: de rode loper ligt klaar voor de jongste nieuwkomers. De frisgeboende nieuwkomertjes, snoeten vol verwachting, botsen bij het doorkruisen van de gangen op tegen boomlange bovenbouwers, die met al dan niet gespeelde desinteresse niet op of om kijken. De jaren van zoeken en worstelen hebben zij immers al lang achter de rug. Zij zijn de finalisten!

Ik weet als docent inmiddels dat die houding kleine hartjes verhult, en dat ook zij keihard moeten werken en alle hulp nodig hebben die ze maar kunnen krijgen. Ik moet ze naar het eindexamen Nederlands loodsen. Ik snuif de lucht op van de school, die ruikt naar papier, ik heb er zin in.

Leeftijd

Mijn leeftijd doet er niet toe. Goddank. Mijn vak is leeftijdsneutraal. Dit kun je van je twintigste tot je honderdste doen. Werken met jonge mensen geeft én vreet energie, maar is altijd verrassend. Ongeacht je leeftijd.

Na de kennismaking met de nieuwe leerlingen volgen de weken waarin ik een relatie met ze opbouw. De namen worden mensen. Een proces dat moet leiden tot een sfeer van vertrouwdheid in de klas. Altijd weer een uitdaging. Vooral omdat we overspoeld worden door alarmerende berichten over ontlezing, belabberde schrijfvaardigheid en telefoonverslaving. Allemaal waar. Maar ik ben minder zwartgallig. Door wat ik zie in de praktijk.

Les 2: liefde voor je vak

In de eerste week: grote ogen van verbazing en monden die openvallen bij het gedicht ‘Oote Oote Boe’ van Jan Hanlo.

Oote oote oote
Boe
Oote oote
Oote oote oote boe
Oeoe
Oe oe oote oote oote
A
Aaa
Oote aaa
Oote oe oe

‘Mevrouw! Welke drugs heeft die man gebruikt toen ie het schreef, LSD?’ Hilarisch. Ik heb ze te pakken. Het gesprek kan beginnen.

Les twee: liefde voor je vak is een absolute voorwaarde om dit avontuur aan te gaan.

Aan het begin van de les komt een piepklein meisje uit klas 2 voor mijn bureau staan. Ze is ontdaan. Licht hijgend van verontwaardiging vertelt ze dat ze voor het slapen gaan is begonnen in het boek Overspoeld van Gideon Samson en Julius ’t Hart dat ze voor Nederlands moet lezen. Maar dat ging niet. Het was zo naar wat ze las, zo verschrikkelijk. Het ging over, en met haar vinger wijst ze de passage aan, kindsoldaten en seksslavinnen. ‘Mevrouw, het gaat steeds over seks! Dat is toch geen fijn leesboek voor het slapen gaan! Ik lees het dus alleen nog maar overdag. Mag dat?’ Ja, dat mag.

Les 3: wees authentiek en oprecht

Onderwijs geven gaat niet over zenden, het gaat over geven en vormen, over contact maken en luisteren, ontdekken wat er in die hoofden omgaat en ook als het even minder gaat de leerlingen toch weer op het leerpad te krijgen. Met je eigen, oprechte enthousiasme kun je enorm veel zaaien in de ogenschijnlijk ongeïnteresseerde koppies in de klas. En dat is les drie: wees authentiek en oprecht. Als je doet alsof hebben ze het meteen door. Ze zijn niet gek, die tieners. Fake news is lastiger te ontmaskeren dan een fake docent.

Over Alexandra Fielding

Alexandra Fielding (pseudoniem) studeerde Nederlands en werkte daarna decennialang als redacteur en bladenmaker. Op haar zestigste besloot ze een aanvullende studie pedagogiek te doen en behaalde haar eerste-graadsonderwijsbevoegdheid. Ze is nu docent Nederlands op een middelbare school. Ze woont met haar man en twee meerderjarige zonen in een provinciestad.

Alexandra FieldingGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden