Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

ADHD bij volwassenen: zó kun je het herkennen

adhd-bij-volwassenen.jpg

Waar ADHD vroeger werd gezien als een stoornis bij kinderen, wordt het tegenwoordig ook steeds vaker bij volwassenen vastgesteld. Hoe is ADHD bij volwassenen te herkennen en behandelen?

Margriet samen met Takeda

Psychiater Wolter Hagedoorn, die zowel kinderen als volwassenen behandelt in zijn praktijk, legt het ons uit.

“Tot nog niet zo heel lang geleden dacht men dat stoornissen op de kinderleeftijd alleen op die leeftijd bleven bestaan, maar dat is veranderd. Bij autisme werd al eerder duidelijk dat dat een levenslang patroon is, en sinds ongeveer 1998 is men zich bij ADHD ook steeds meer bewust van het feit dat het de symptomen niet ophouden als iemand achttien jaar is geworden.”

ADHD bij volwassenen

Verschillende signalen kunnen erop wijzen dat je met ADHD te maken hebt, legt Hagedoorn uit, te beginnen met de drie kernsymptomen. “Ten eerste is er het gebrek aan aandacht: het lukt niet om ontspannen een boek te lezen. Of het lukt wel, maar je neemt niets op. Dit is het meest persisterende symptoom. Daarnaast zijn hyperactiviteit en impulsiviteit belangrijke kernsymptomen. Naarmate mensen ouder worden, gaan deze wat meer van binnen zitten; je hebt het gevoel dat je je niet goed kunt ontspannen, je voelt je druk en rusteloos.”

Buiten deze kernsymptomen zijn er ook andere signalen die op ADHD kunnen wijzen, meer dan mensen in eerste instantie denken. “Een voorbeeld is de achttienjarige student die op kamers gaat. Die werd tot dan toe misschien gecompenseerd door de structuur van het gezin en heeft het wellicht door bovengemiddelde intelligentie goed kunnen doen in zijn kindertijd. Maar als hij of zij zelfstandig moet kunnen plannen en organiseren, lukt dat niet. Wat ik in de praktijk regelmatig tegenkom is dat er eerst drie mislukte hbo-pogingen gedaan worden en dat men dan pas denkt: zou er iets aan de hand zijn?”

Overbelasting

“Het kan ook om mensen gaan die bijvoorbeeld meerdere periodes van overbelasting of zelfs burn-out achter de rug hebben. Die maken bijvoorbeeld drie keer een cyclus mee van overbelasting, overcompenseren, de draad oppakken en toch weer terugvallen in een patroon van dingen die niet lukken. Ook dan kun je een eventuele diagnose van ADHD in je achterhoofd houden.”

Maar dat zijn slechts enkele concrete voorbeelden. Nog veel meer soorten klachten kunnen uiteindelijk op ADHD wijzen. “Het kunnen klachten zijn van verslaving of afhankelijkheid tot aan angstklachten, vaak gebaseerd op onzekerheid. Stemmingsklachten en een negatief zelfbeeld komen ook voor, tot aan depressie.”

Impact op dagelijks leven

Deze klachten hebben een behoorlijke impact op het dagelijks leven. Er kunnen bijvoorbeeld problemen in de relatie ontstaan. “Dat iemand zegt: ik heb er een extra kind bij met jou. Maar ook dat iemand door hyperactiviteit en impulsiviteit snel uitgekeken is op de ander, omdat hij of zij niet de rust heeft voor de verdieping in de relaties. Vluchtige relaties en het snel wisselen van banen zijn hierdoor ook signalen dat er misschien ADHD in het spel is.”

Wat mensen zelf kunnen doen als ze dergelijke klachten hebben? Volgens Hagedoorn is naar de huisarts gaan de eerste stap. Daar kan met behulp van een praktijkondersteuner gekeken worden of er sprake is van ADHD en of dat in milde of ernstige(re) vorm is.

Zelf doen

“Wat je zelf kunt doen is afhankelijk van de ernst. Als het licht of mild is, kun je er bijvoorbeeld over lezen. Er zijn veel zelfhulpboeken die je helpen met plannen en organiseren. Ook kun je leren hoe je voor je psychohygiëne – dat wil zeggen: op tijd naar bed gaan, telefoongebruik reguleren en dergelijke – moet zorgen. Daarnaast is gebleken dat sporten en bewegen goed is voor de aandacht, dus op basisniveau kun je dat al zelf doen.”

Hagedoorn stelt dat het ook goed is de partner hierbij te betrekken. Omdat de zelfregulatie bij ADHD vaak wat te wensen overlaat, kan een partner zeggen: ‘Ga toch even zitten’, ‘Doe rustig aan’, ‘Laten we wat in je hoofd zit even op papier zetten’ of ‘Neem niet te veel hooi op je vork’.

Behandeling, wel of geen medicatie?

Als een behandeling nodig is bij een psycholoog of psychiater, is een combinatie met medicatie volgens Hagedoorn het meest effectief. Het eventuele gebruik van medicatie wordt bepaald door de ernst van de aandoening en is bij iedereen anders. “Uit onderzoeken, ook bij volwassenen, is gebleken dat een vorm van medicatie het meest optimaal werkt om ook andere therapievormen binnen te kunnen laten komen en daarvan te kunnen profiteren.”

Het leven ten volle leven

Takeda richt zich dit jaar al 240 jaar op het ontwikkelen en leveren van geneesmiddelen. Het doel daarvan is het genezen van patiënten en/of het verbeteren van hun kwaliteit van leven. “Patiënten, daar werken we voor. Met onze geneesmiddelen (en de zoektocht naar nieuwe) willen we hen ondersteunen. Zodat ze beter worden, of zich beter voelen – en dus kunnen werken, zorgen, sporten en uitgaan. Of anders gezegd: om het leven ten volle te leven. Onze belangrijkste aandachtsgebieden zijn ADHD, IBD, oncologie en zeldzame immunologische aandoeningen.”

Wolter Hagedoorn, psychiater bij Praktijk Hagedoorn

Deze tekst is een weergave van de mening van de arts.

Beeld | Getty Images, privéfoto

Ook interessant