Zó verwijder je de haren van de processierups van je lijf

Eikenprocessierups

Deel dit artikel:

De processierups vind je vooral in de maanden mei, juni en juli terug op eikenbomen in vrijwel geheel het land. Een eikenboom met processierupsen herken je aan de spinsels rondom de takken en de stam van de boom. De brandhaartjes die de eikenprocessierups loslaat kunnen oogklachten, benauwdheid en jeuk veroorzaken. Gelukkig is er een handige manier om de haren van de rups van je lichaam te verwijderen.

De eikenprocessierups, Thaumethopea processionea in het Latijn, is de rups van een nachtvlinder. Deze rupsen gaan ’s nachts groepsgewijs – in processie – op zoek naar voedsel (eikenbladeren). Vandaar de naam eikenprocessierups, legt het RIVM op zijn website uit.

De meeste nesten met eikenprocessierupsen bevinden zich aan de zonkant van de stam. Een volwassen rups is wit behaard en circa drie centimeter groot. De nesten bestaan uit een dicht spinsel van draden, vervellingshuidjes en uitwerpselen, valt te lezen op de website dokterdokter.nl.

Brandharen

Eén eikenprocessierups heeft 700.000 brandharen. Het gaat om pijlvormige haren van 0,3 millimeter groot die wij niet kunnen zien. De haren zijn voorzien van weerhaakjes. De rups schiet de brandharen letterlijk af, bij wijze van verdediging. Ze worden gemakkelijk verspreid door de wind en kunnen tot honderd meter rond het nest overlast geven. De brandharen dringen bij mensen in de huid, ogen en luchtwegen.

In juli verpoppen de rupsen zich tot vlinders, maar de achtergelaten nesten vormen dan nog steeds een probleem voor mens en dier. De meeste nesten worden aangetroffen in eiken langs lanen, in erfbeplantingen en landgoederen. Soms komen ze ook voor op beukenbomen en berken. In bossen wordt de rups iets minder vaak waargenomen, vermoedelijk vanwege natuurlijke vijanden zoals de sluipwesp.

Klachten

De brandharen kunnen voor vervelende klachten zorgen. De volgende symptomen wijzen mogelijk op contact met de brandharen van een eikenprocessierups:

  • Jeuk, bultjes, blaasjes of een rode huid
  • Rode, gezwollen ogen
  • Een loopneus
  • Kriebel in de keel
  • Moeite met slikken
  • Hoesten
  • Kortademigheid
  • Duizeligheid
  • Koorts
  • Overgeven
  • Algehele malaise

De klachten verschillen per persoon. De brandharen geven een lichaamsvreemd eiwit af (thaumetopoiene), waarop het menselijk lichaam reageert met de aanmaak van histamine. Bij mensen die eerder in contact zijn gekomen met brandharen van de eikenprocessierups kunnen de reacties heftiger zijn dan in voorgaande keren. Ook mensen met astma kunnen ernstige reacties hebben. De irritatie kan overgaan in ontstekingen. Bij herhaald contact kan een allergie ontstaan tegen brandharen. De allergie kan worden vastgesteld met huidtesten en een bloedonderzoek.

Zó voorkom je klachten

De eikenprocessierups is met geen enkel gif goed te bestrijden. Je komt er dus nooit helemaal vanaf. De volgende tips kunnen helpen om klachten te voorkomen:

  • Voorkom elk contact met de rupsen en hun nest, ook in een oud nest kunnen nog miljarden brandharen zitten.
  • Wanneer je in een gebied komt waar de eikenprocessierups voorkomt, zorg dan dat je lichaam goed is bedekt.
  • Ga in een gebied waar de eikenprocessierups voorkomt niet op de grond zitten.
  • Waarschuw eventueel je kinderen voor het gevaar van de rups.
  • Wanneer eikenprocessierupsen in je woonomgeving zijn gesignaleerd, voorkom dan dat de haartjes je woning binnenvliegen. Maak gebruik van een hor of laat ramen en deuren niet wagenwijd openstaan. Heb je kinderen? Probeer zandbakken zo veel mogelijk gesloten te houden en speelgoed niet buiten te laten liggen.

Op plaatsen waar eikenprocessierupsen hebben geleefd, kunnen de overgebleven brandharen nog wel zes tot acht jaar voor ongemak zorgen, meldt het RIVM.

‘Strippen’ met plakband

Mocht je toch in aanraking zijn gekomen met de processierups, krab of wrijf dan niet bij jeuk. Probeer de huid eerst te ‘strippen’ met plakband. Spoel de aangedane huid vervolgens goed af met lauw water. Een zachte, verkoelende crème met menthol, aloë vera of calendula kan verlichting geven. Heb je last van een ernstige huidontsteking? Dan kan je huisarts eventueel een ontstekingsremmende zalf voorschrijven. Besmette kleding vormt een bron van verspreiding van brandharen. Was daarom de kleding meteen, het liefst op zestig graden.

Klachten verdwijnen over het algemeen binnen twee weken. Neem bij ernstige klachten contact op met je huisarts.

Bronnen | dokterdokter.nl, rivm.nl
Foto | iStock

Ook interessant om te lezen

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Miranda Jansen-de Sain

Miranda Jansen-de Sain