Liesbeth Hoogendijk: ‘Meer erkenning en medeleven voor mantelzorgers is keihard nodig’

Deel dit artikel:

Dagelijks geven miljoenen Nederlands zorg aan iemand in hun omgeving die langere tijd ziek, hulpbehoevend of gehandicapt is. Voor veel Nederlanders is mantelzorg een noodzakelijke én waardevolle bezigheid. Het zorgen moet vaak gebeuren naast een drukke baan en een gezin. Hoewel de Nederlandse overheid veel doet voor deze zorgverleners, lopen velen nog regelmatig tegen problemen aan.

Margriet en MantelzorgNL hebben de handen ineen geslagen en zijn gezamenlijk een petitie gestart. “Als iedereen Charlotte en andere mantelzorgers een weekje vrijaf gunt, waarom blijkt het dan in de praktijk zo lastig?  Teken de petitie, zodat een week verdiende vakantie vlotjes verloopt.” Dat verzoek komt van Liesbeth Hoogendijk, directeur van MantelzorgNL, de landelijke vereniging voor iedereen die zorgt voor een naaste.

“Ik heb een zoon met het syndroom van Asperger. Dat is de reden waarom ik in dit werkveld terecht ben gekomen. Mijn grootste drijfveer is: de positie van mantelzorgers sterker maken, zodat je kunt zorgen op een manier die bij jou past. Alle verhalen die ik dagelijks hoor, inspireren mij om mijn werk zo goed mogelijk uit te voeren,” vertelt Hoogendijk. “Het valt me elke keer weer op, dat mantelzorgers heel bescheiden mensen zijn. Ze willen zoveel mogelijk zelf doen en zich zo lang mogelijk zelf redden. De meeste mantelzorgers zullen niet snel gebruik maken van allerlei regelingen. Maar op het moment dat ze dat uiteindelijk toch moeten doen, worden ze vaak met wantrouwen benaderd. Dat vind ik moeilijk.”

Zorgkosten

In 2015 werd het nieuwe zorgbeleid geïntroduceerd om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen, met hulp uit de directe omgeving. Zonder al die mantelzorgers in Nederland zouden de zorgkosten fors hoger zijn. “Het is belangrijk dat mantelzorgers niet alleen als een soort instrument worden gezien om de tekorten aan personeel in de zorg op te lossen of de zorgrekening laag te houden,” zegt Hoogendijk.

Houding en gedrag

“Er gebeuren heel veel goede dingen. Maar wat er vooral moet veranderen, is dat gemeentes meer oog hebben voor wat de mantelzorger echt nodig heeft. Dat begint al bij het feit dat je nu als mantelzorger met drie-nul achter staat als je het gesprek aangaat bij de gemeente. Het gevoel dat je serieus genomen wordt en medeleven hebt, is wat veel mantelzorgers nu nog missen. Er is heel veel te winnen op houding en gedrag.”

MantelzorgNL helpt mantelzorgers om hun zorgtaak op een goede manier vol te houden. Bijvoorbeeld door antwoord te geven op vragen over de combinatie met werk en financiële regelingen. Daarnaast zetten zij zich in om meer bekendheid te geven aan mantelzorg bij werkgevers, gemeenten, zorginstellingen en bedrijven.

Drie maanden frustratie

Volgens de directeur is er al veel meer aandacht voor mantelzorg dan vroeger. “Maar er is ook weinig kennis, bijvoorbeeld over hoe je een mantelzorger kunt helpen. Vaak zien mensen wel dat een zorgdrager het zwaar heeft, maar durven ze het niet bespreekbaar te maken.” Daarnaast speelt het probleem, dat veel mantelzorgers nauwelijks op adem kunnen komen van hun dagelijkse, zware taak. “Juist voor een mantelzorger die heel lang en intensief zorg draagt, is het belangrijk dat hij of zij er af en toe even tussenuit kan. Het mag niet zo zijn dat je drie maanden en heel veel frustratie verder bent, voordat je één week op vakantie kunt. Dat is nu vaak wel het geval.”

Vooral de manier waarop een instantie een mantelzorger benadert, zou volgens Hoogendijk moeten veranderen. “Het is zo jammer dat ze steeds moeten verantwoorden wat ze allemaal al doen. Waarom moet je je eerst bewijzen om te rechtvaardigen dat je hulp vraagt? Ik snap wel dat instanties niet werken op een manier van ‘u vraagt, wij draaien’, maar mantelzorgers zouden door een persoonlijkere aanpak sneller geholpen kunnen worden. Overheden, gemeentes en zorgverzekeraars moeten zich realiseren dat mantelzorgers niet om hulp vragen voor hun eigen genoegdoening. Mantelzorgers vragen juist om een aanvulling op al het werk dat ze al doen.”

Help een mantelzorger

Ook als vriendin of familielid van een mantelzorger kun je volgens Hoogendijk veel doen. “Door gewoon even met iemand mee te leven en te laten blijken dat je ziet dat iemand het zwaar heeft. Stel gewoon eens de vraag: ‘Hoe gaat het nu met jóú?’. Dat biedt al heel veel steun voor vele mantelzorgers. Ze worden vaak als zorgverlener gezien en niet als iemand die zelf ook nog aandacht nodig heeft.”
Naast erkenning, kun je volgens Hoogendijk altijd hulp aanbieden. “Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Misschien kun je eens aanbieden om een keer samen thee te drinken, te helpen met boodschappen doen of meelezen met de formele brieven? Je kunt als buitenstaander heel veel doen zonder dat het echt ingewikkeld wordt.”

Teken direct de petitie!