Frieda Mulisch: ‘Zonen van voetballers gaan dikwijls voetballen. Ik schrijf, net als mijn vader’

Deel dit artikel:

De vergelijkingen met haar vader zullen er ongetwijfeld komen, maar daar is Frieda Mulisch (42) niet bang voor. Ze staat sowieso vrij 
vastberaden in het leven, al heeft dat leven ook zijn sporen nagelaten. Een gesprek over liefde, ambities en – toch ook – afkomst.

Nee, ze heeft geen moment het gevoel gehad dat de literaire schaduw van haar vader tijdens het schrijven van haar roman caSINO over haar heen hing. “Er is mij zelfs gevraagd of het niet beter zou zijn om onder een pseudoniem te gaan schrijven. Nee, natuurlijk niet! Ik ben wie ik ben. Mijn vader is toevallig de 
bekende schrijver Harry Mulisch. Het zou misschien anders zijn als ik een zwaar literaire roman zou hebben 
geschreven, compleet met zijn kenmerk, de toevalstrategie. Maar ik kopieer hem niet. Laat staan dat ik hem probeer te evenaren. Dat komt niet eens in mijn hoofd op.” Maar Frieda Mulisch, dochter van de grote schrijver die in 2010 overleed, is uiteraard wel heel benieuwd naar de reacties op haar boek. Dat de kans groot is dat ze van deze of gene een sneer zal krijgen in de sfeer van ‘O, moet zij ook zo nodig’ heeft haar niet weerhouden. “Als anderen mij als zodanig willen 
beoordelen, moeten ze dat vooral doen,” zegt ze aan de keukentafel van haar huis in Amsterdam. “Big deal, dat interesseert me werkelijk geen bal. Zonen van voetballers gaan dikwijls voetballen, bankierszoons studeren economie, en ik schrijf, net als mijn vader. ”

caSINO is een behendig geschreven, 
humoristische roman over internet-
datende veertigers, een man en vrouw, die in hun zoektocht naar liefde snel en veel (plastisch beschreven) seks hebben met andere zoekende singles, en ondertussen maar naar één ding verlangen: de ware vinden, voor altijd. Het is haar 
eerste roman, na de in 2014 gepubliceerde dichtbundel Nooit vergat ik jou, die 
behalve een poging tot de verwerking van de dood van haar vader, ook een eerbetoon aan hem was. Overigens 
ontstond het idee voor caSINO niet uit eigen ervaring. Dat wil zeggen: “Niet wat betreft het daten op Tinder of zo. Maar ik ben natuurlijk zelf een veertiger, mijn vrienden en vriendinnen zijn dat ook en ik zie wat er met velen van ons gebeurt. We veranderen, we gaan ons 
afvragen of dit nou alles is, sommigen krijgen een midlifecrisis, willen het roer omgooien. Een goede vriend van mij, Marc Allick, ook gescheiden, kwam met het idee. De Tinder-achtige datingsite in het boek heet caSINO, vandaar de titel. We hebben samen de waargebeurde 
verhalen verzameld en opgeschreven. En vreselijk gelachen.” Ze steekt een sigaret op, blaast uit en vraagt: “Hoe noemen we caSINO eigenlijk? Een seksuele roman?”

Er zit bovenmatig veel seks in. Een 
hedendaagse zedenschets misschien?
Lacht: “Een zedenschets! Ja, laten we dat als ondertitel gebruiken. Ik heb er bewust voor gekozen om de seks heel feitelijk te beschrijven, want het zijn die ervaringen die zo veel indruk maken. Bij vrouwen is er dikwijls onzekerheid in bed, en soms ook angst of zelfs walging voor piemels. En mannen onder elkaar uiten zich vaak door enorm rauw gebluf. Ik hoop niet dat mensen het shockerend zullen vinden. Ik heb onlangs Twee vrouwen van mijn vader herlezen en vind het eigenlijk jammer dat de seks niet explicieter wordt beschreven.”

Denk jij dat de beleving op liefdesgebied 
van mannen en vrouwen erg van elkaar verschilt?
“Op het gebied van liefde niet, denk ik, maar op het gebied van daten en seks wel. Al is het einddoel hetzelfde: de 
liefde. Niemand wil alleen zijn. En seks hebben met iemand voor wie je niets voelt gaat uiteindelijk vervelen. Ik geloof trouwens niet dat mannen vaker vreemdgaan dan vrouwen. Ik denk wel dat vrouwen beter een geheim kunnen bewaren.”

Is monogamie een onmogelijke opgave?
“Voor mij niet. Ik heb over vreemdgaan gefantaseerd toen een ex mij bedroog. Ik dacht: wat jij kan, kan ik ook! Maar ik kon het niet. Ik dacht: o nee, zo’n vreemd mannenlijf. Ik voelde echt de fysieke weerzin die Polly in mijn boek soms ook voelt. Toen die ex een keer 
’s nachts niet thuiskwam omdat hij bij een andere vrouw was blijven slapen, was dat natuurlijk een drama. Ik heb uit wraak het parket flink bekrast en ben vervolgens naar mijn vader gegaan. Hij was er echter de man niet naar om 
woedend te worden en te zeggen: ‘Dit tolereer ik niet! Wat denkt hij wel om mijn dochter zoiets aan te doen!’ Wat hij wel zei, was: ‘Joh, dat kan gebeuren. Maar ik vind het wel raar. Als ik met een andere vrouw naar bed ga, maak ik dat ik daarna zo snel mogelijk wegkom. Waarom bleef hij daar slapen?’ Dat 
verbaasde hem het meest!”

Erg grappig, maar misschien niet de 
reactie die je op dat moment wilde horen.
“Nou, ik dacht ook meteen: ja, wat 
een sukkel eigenlijk! Als je dan per se met een ander wilt, zorg er dan in elk geval voor dat ik het niet merk en kom gewoon thuis. Daarna ontmoette ik de vader van mijn kinderen. Een leuke, gastvrije man uit een degelijke en lieve familie. Alles 
leek goed. Maar we pasten echt niet bij 
elkaar, dat bleek steeds meer. Na de 
nodige turbulente jaren besloot ik toch om weg te gaan. Een ontzettend moeilijk besluit. Als je drie kinderen hebt – ze zijn nu acht, tien en twaalf – moet je wel heel erg zeker weten dat een scheiding het beste is. Ik verwachtte wel dat ik een tijd alleen zou blijven, misschien wel voor altijd. Want wie zit er te wachten op een vrouw van in de veertig, een moeder bovendien van drie kinderen? Maar het liep anders. Op een terras 
ontmoette ik mijn huidige vriend, die mij vervolgens echt het hof heeft gemaakt. Ik ben geen rationeel mens en dacht dus niet: kom over een half jaartje maar terug, eerst neem ik tijd voor 
mijzelf. Nee, ik was verliefd en voelde me zestien. Mijn nieuwe vriend is creatief, geïnteresseerd en ik kan ontzettend met hem lachen. Hij verrijkt me. Heerlijk. Dus: alles komt goed. Ook dat leerde 
ik van mijn vader: het vertrouwen in mijzelf en het vertrouwen in het leven. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn 
geweest die vonden dat ik niet weg moest gaan bij mijn ex of die iets vinden van mijn nieuwe relatie. Maar ik zeg tegen alle vrouwen: luister naar je 
intuïtie. Volg je hart.”

tekst: heleen spanjaard
fotografie: iris planting
styling: esther loonstijn
visagie: nicolette brøndsted

Dit is een gedeelte uit het interview met Frieda Mulisch. Het volledige interview lees je in Margriet 12-2017. Dit nummer nabestellen? Dat kan via Tijdschrift365.nl. Je kunt het hele interview ook online lezen via Blendle.

Lees ook:

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op Margriet.nl/nieuwsbrief