Is het goed om te ‘ontzuren’?

Deel dit artikel:

In steeds meer drogisten kom je ze tegen: druppeltjes, tabletten en andere producten om te ‘ontzuren’. Kan ons lichaam te zuur zijn, wat zijn de gevolgen en wat kunnen we doen om dat tegen te gaan? Margriet sprak twee deskundigen over het zogenoemde zuur-base dieet.

Zuren en basen zijn een natuurlijk gevolg van onze stofwisseling. De stoffen hebben te maken met de pH-waarde, oftewel de zuurgraad in ons lichaam. Dat maakt deze stoffen zelf aan en zorgt er ook weer automatisch voor dat eventuele overschotten worden afgevoerd. Je lichaam streeft altijd naar een balans tussen de hoeveelheid zuren en basen. Zo is het heel belangrijk dat je bloed niet te zuur wordt. Als er verhoudingsgewijs te veel zuren in je lichaam aanwezig zijn, worden deze vanzelf via je urine afgevoerd. Ook via je adem raak je zuren kwijt.

Kun je ‘te zuur’ zijn?

Aanhangers van het zuur-base of ‘alkalische’ dieet denken dat we door onze westerse levensstijl meer zuren aanmaken dan goed voor ons is. “Ons lichaam is gelukkig heel goed in staat om die zuren af te voeren,” relativeert orthomoleculair therapeute Rineke Dijkinga. “Er moet dus heel wat gebeuren voordat je bloed te zuur wordt. Maar als je lichaam continu veel zuren moet verwerken, houdt het minder energie over voor andere belangrijke taken, zoals herstel en reparatie. Een teveel aan zuren kan ook in je weefsels gaan zitten, waardoor je last kunt krijgen van spierpijn en cellulitis.”

Verzuringsklachten

Mensen die veel zuren in hun lichaam hebben, zouden vaak last hebben van stramme spieren bij het opstaan. Ook verschijnselen als hoofdpijn, huidklachten, een slechte nachtrust en nare zweetluchtjes zouden op verzuring kunnen wijzen, aldus Dijkinga.

Zuurtest

Hoeveel zuren je in je lichaam hebt, kun je volgens haar eenvoudig testen met een pH-urinestrip, te koop bij elke apotheek. Hoe lager de pH-waarde van je urine, hoe meer zuren erin zitten. “Ideaal is een pH-waarde van 6,5 tot 7,” zegt de orthomoleculair therapeute. “Als je daar constant ver onder zit, betekent dit dat je veel zuren in je urine hebt en je lichaam dus hard moet werken om die af te voeren. Het kan dan de moeite waard zijn om je eetgewoonten en levensstijl eens onder de loep te nemen.”

Zo zou je kunnen ‘ontzuren’

Volgens Dijkinga zou je de zuurgraad in je lichaam omlaag kunnen brengen door overwegend ‘basisch’ voedsel te eten. Dit betekent veel groente, fruit en rauwkost. “Dit zijn basische voedingsmiddelen die je zuur-base evenwicht helpen herstellen,” legt ze uit. “Het helpt al enorm als je elke dag 250 gram groente en twee stuks fruit eet.” Ook beweging, ontspanning en water drinken zijn volgens de orthomoleculair therapeute heel belangrijk voor een gezond zuur-base evenwicht.

De internist-nefroloog: ‘Je lichaam herstelt de pH-waarde zelf’

Maar hoe gezond bewegen en voldoende groente en fruit ook zijn, volgens Tom Nijenhuis, internist-nefroloog bij het Radboudumc, is er geen wetenschappelijk bewijs dat je voor je zuur-basehuishouding aan de yoga of de rauwkost moet. “Je lichaam herstelt de pH-waarde vanzelf,” legt hij uit. En slechts een beperkt deel van de zuren is volgens hem direct afkomstig uit ons voedsel. De meeste maakt ons lichaam zelf bij de stofwisseling. “Die zuurproductie is erg belangrijk voor ons lichaam en dus niet per definitie iets negatiefs.”

Nierfalen

De internist-nefroloog spreekt alleen van verzuring als er echt aantoonbaar iets misgaat met het zuur-base evenwicht in het lichaam, bijvoorbeeld door nierfalen. “Mensen met ernstige nierproblemen kunnen wel letterlijk zuurder worden, omdat hun nieren niet meer goed in staat zijn om de zuren af te voeren. Maar er zijn geen studies die aantonen dat mensen die niet ziek zijn, hoofdpijn of andere klachten kunnen krijgen als hun lichaam veel zuren moet verwerken. Daar is ons lichaam goed op voorbereid.”

‘De pH-waarde van je urine verandert continu’

Volgens Nijenhuis zegt de pH-waarde van je urine waarschijnlijk ook weinig over je gezondheid. “De pH-waarde van je urine verandert continu. En als -ie laag is, is dat alleen maar een goed teken: namelijk dat je nieren goed werken. Er bestaan ook geen studies die een verband tussen de pH-waarde van de urine en bepaalde gezondheidsklachten laten zien.”

Wél bewezen effectief: minder zout eten

Neemt niet weg dat het natuurlijk altijd verstandig is om meer groente en fruit te eten en gezonder te leven, aldus Nijenhuis. “Voor je nieren en je hart- en vaatstelsel is het daarnaast vooral beter om minder zout te eten, iets wat wél wetenschappelijk is bewezen. Het beste is niet meer dan zes gram zout per dag, maar de meeste mensen krijgen dagelijks gemiddeld negen gram binnen. Daar valt dus nog veel winst te halen!”

De internist-nefroloog: ‘Eet minder zout!’

Ontzurende druppeltjes: druppel op een gloeiende plaat

En hoe zit het met die middelen om te ontzuren, heeft het zin om die te gebruiken? Dijkinga: “Als je heel erg verzuurd bent, kunnen ontzurende middelen ondersteunend werken. Maar als je de oorzaak van de verzuring niet aanpakt, heeft het allemaal weinig nut. De belangrijkste remedie is een gezonde levensstijl, daar kunnen geen druppeltjes of andere middeltjes tegenop.”

Zure en basische voeding

Of voeding zuur of ‘basisch’ is, heeft niets te maken met de smaak (zo zouden citroenen juist goed zijn), maar met de manier waarop de voeding in ons lichaam wordt omgezet. Zo’n beetje alle lekkere en slechte dingen, zoals koekjes, chocolade, alcohol en frisdrank, laten na verbranding zuren achter. Maar dit geldt ook voor dierlijke eiwitten, zoals vlees en eieren en koffie en zwarte thee. Ook granen, peulvruchten en sommige noten zijn ‘verzurend’. Verzurende voeding is dus niet (altijd) hetzelfde als ongezonde voeding. Het gaat om de balans: volgens aanhangers van het zuur-base of ‘alkalische’ dieet zou driekwart van je eten basisch moeten zijn. Onder basisch voedsel vallen alle soorten groente, rauwkost en fruit.

Tips om natuurlijk te ontzuren volgens de orthomoleculair therapeute

  • eet minstens 250 gram groente per dag (hoe meer, hoe beter)
  • eet twee stuks fruit per dag
  • drink anderhalve tot twee liter per dag (maar geen vruchtensappen of frisdrank)
  • minimaliseer suikers
  • wees matig met vlees
  • vervang witte producten, zoals witbrood en witte rijst, door de volkoren versie
  • beweeg voldoende (liefst elke dag een uurtje matig intensief)
  • ontspan (bijvoorbeeld met deze eenvoudige ademhalings– of mindfulnessoefeningen)

Volgens aanhangers van het zuur-base of ‘alkalische’ dieet zou driekwart van je eten basisch moeten zijn

Ook goed om te weten

Bekijk ook

 

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

  • Suiker en thee hebben geen verzurend effect maar een neutraal effect. Koffie heeft zelfs een base-vormend effect. Het potentieel effect is uit te rekenen met behulp van de wetenschappelijke PRAL-formule.

    Meer informatie over deze formule en het potentieel effect van heel veel voedingsmiddelen, is hier hier terug te vinden: https://supersnelgezond.nl/zuur-base-tabel-alkaline-dieet-nl/.

    “Vervang witte producten, zoals witbrood en witte rijst, door de volkoren versie”, is zeker een gezondheidsbevorderend advies. Echter staat dit los van het zuur-base-vormende effect. Volkorenproducten hebben zelfs een sterker verzurend effect, dan de niet-volkoren producten.

    Iets dat verzurend werkt is dus niet hetzelfde als ongezond. Het gaat bij het Alkaline eetpatroon inderdaad om de balans tussen de verzurende en base-vormende producten.

    De internist-nefroloog slaat de spijker op zijn kop door aan te geven alleen te spreken van verzuring als er echt aantoonbaar iets misgaat met het zuur-base evenwicht in het lichaam, bijvoorbeeld door nierfalen. Zo blijkt de definitie van het het Alkaline eetpatroon bepalend te zijn voor de conclusie.

    Een voorbeeld. Denkt iemand dat fietsen vierkante wielen hebben, dan kan diegene een fiets gemakkelijk afkraken en zelfs wetenschappelijke onderbouwen dat het geen geschikt vervoersmiddel is. Simpel door te focussen op het feit dat vierkante wielen niet rollen. Dus, hoe je het alkaline eetpatroon definieert is van het grootste belang voor de conclusie of het wel of geen effect heeft.

    Er is gelukkig ook ontzettend veel onderzoek gedaan naar het Alkaline eetpatroon. Recentelijk is er nog een review gepubliceerd. Het geeft duidelijk aan wat het Alkaline eetpatroon inhoudt en welke gezondheidsvoordelen er wel én niet geassocieerd zijn met het Alkaline eetpatroon.

    De conclusie van het onderzoek is hier in het Nederlands terug te lezen: https://supersnelgezond.nl/alkaline-dieet-en-de-wetenschap/.

    Het wetenschappelijk onderzoek zelf is hier te lezen: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3195546/

    Ik hoop dat deze informatie, de lezers van bovenstaande artikel, nog meer inzicht geeft in het Alkaline eetpatroon.